Vaker kalvermelk verstrekken verhoogt de melkopname en de groei tijdens de opfok, maar reduceert de opname van startvoer. Dat kan leiden tot een lagere voeropname en groei na spenen.

Om voerkosten te besparen en vroeg spenen mogelijk te maken, krijgen kalveren in de eerste levensweken vaak beperkt toegang tot koe- of kunstmelk. In een reviewartikel laten Azevedo et al. (2023) zien dat een hogere (kunst-) melkopname de nutriëntenvoorziening, groei, gezondheid en het welzijn van het kalf verbetert. Nadeel is wel dat de opname van startvoer dan lager is en dat het speenproces minder makkelijk verloopt.

Minder startvoer

Driemaal daags in plaats van tweemaal daags kalvermelk verstrekken verhoogt de melkopname en de groei tijdens de opfok, maar reduceert de opname van startvoer. Dat kan leiden tot een lagere voeropname en groei na spenen, zagen ook Olagunju et al. (2024). Dit nadeel kan worden ondervangen door een meer geconcentreerde kalvermelk (met meer dan 12,5 procent droge bestanddelen) te verstrekken, suggereren Azevedo et al. (2023). Ook Jaeger et al. (2020) vonden dat een hogere melkopname samenging met een lagere startvoeropname vóór en na spenen, maar de voerefficiëntie was in hun studie wel hoger.

Invloed op lichaamssamenstelling

De hoeveelheid kunstmelk beïnvloedt de lichaamssamenstelling van het kalf bij de slacht, vonden Bartlett et al. (2024). Een hogere melkopname (1,25 of 1,75 of 2,25 procent van het lichaamsgewicht op drogestofbasis) resulteerde in een hoger slachtgewicht met meer lichaamsvet en mager vlees, een lagere voederconversie en een hogere eiwit- en energie-efficiëntie.

Alternatieve ingrediënten

In 2016 publiceerden Thornsberry et al. een overzichtsartikel waarin zij diverse alternatieve ingrediënten (niet-zuivel) voor kalvermelk bespreken. Voor een efficiënte benutting moeten plantaardige eiwitten en vetten in melkvervangers een goede voorbehandeling krijgen, waarschuwen zij. Lactose is moeilijk vervangbaar, omdat het jonge kalf niet-plantaardige polysachariden niet kan verteren.

Vetrijke kalvermelk

Kalveren worden geboren met beperkte vetreserves en kunnen het daarom moeilijk hebben onder koude omstandigheden. Een vetrijke kalvermelk kan kalveren tijdens de opfok van extra energie voorzien.

Wilms et al. (2024) onderzochten de invloed van de vetbron in kalvermelk op groei, voeropnamegedrag en vetzuursamenstelling in het bloed. Zij constateerden dat dierlijk vet (varkensvet en koemelkroom) tot een betere melkopname en groei en lagere bloedcholesterolgehalten leidde dan plantaardig vet (raapzaad en kokos). Ook Khalilvandi-Behroozyar et al. (2023) verdiepten zich in de effecten van de vetbron in kalvermelk. Zij voegden calciumzouten van sojaolie, visolie of een mengsel daarvan toe aan kalvermelk.

De met visolie gevoerde kalveren lieten tussen dag 3 en dag 65 een hogere groei en voederefficiëntie zien. Sojaolie bevat vooral omega 6-vetzuren. Het bloed van de met sojaolie gevoerde kalveren bevatte meer linolzuur. Visolie bevat een hoog gehalte aan omega 3-vetzuren en dit leidde tot hogere bloedserumgehalten aan eicosapentaeenzuur (EPA), docosahexaeenzuur (DPA) en arachidonzuur. De gehalten aan ontstekingsmarkers in het bloed waren lager bij de met visolie gevoerde kalveren. De auteurs concluderen dat toevoeging van calciumzouten van visolie leidt tot een hogere groei en een lager risico op ontstekingen.

Baat bij supplementen

Tijdens de kwetsbare opfokfase kunnen jonge kalveren baat hebben bij supplementen ter ondersteuning van hun gezondheid en ontwikkeling. Zo onderzochten Davis et al. (2022) de invloed van verschillende toevoegingen (probiotica, extracten van beta-glucanen of mannaanoligosacchariden) aan kalvermelk. Beta-glucanen bleken de startvoeropname en de groei vóór spenen te verhogen. Ook de probioticamix (Lactobacillus casei, Enterococcus faecium en Saccharomyces cerevisiae) verbeterde de groei in de periode vóór spenen.

Zowel deze twee supplementen als een mengsel van mannaanoligosacchariden en Bacillus subtilis beïnvloedden de dierprestaties en de gezondheid van de kalveren. De auteurs verwachten dat hieraan verschillende mechanismen ten grondslag liggen en dat een combinatie van supplementen extra voordelen kan bieden voor het jonge kalf.

Deel dit artikel

Carolien Makkink