Dat intern en extern vet zich in extrusieprocessen verschillend gedragen, was al bekend. Amerikaans onderzoek bevestigt nu opnieuw welke gevolgen dat heeft voor de processtabiliteit en productkwaliteit van hondenbrokken.
Vet dat in cellen is opgesloten, gedraagt zich in processen soms anders dan vet dat apart is toegevoegd. In het extrusieproces van diervoeders voor gezelschapsdieren is het gehalte aan vet dat los aan de voersamenstelling kan worden toegevoegd, beperkt als gevolg van uitdagingen rondom procesbehandelingen. De keuze voor in-dan wel extern vet weegt zwaar, omdat de verschijningsvorm van voeders voor honden erg belangrijk is voor de consument als het gaat om continuïteit van vorm, dimensies en nutritionele en fysische kwaliteit.
Niet te veel vet
Het doel van dit onderzoek was om de effecten van verschillende vetgehalten en vettypen te onderzoeken. Daarbij werd intern vet toegevoegd via hele sojabonen en extern vet via sojaolie in de pre-conditioner vóór de extruder. Vervolgens werd gekeken naar de invloed hiervan op de stabiliteit van het extrusieproces en op de fysisch-chemische eigenschappen van het eindproduct: droog hondenvoer.
Het is bekend dat er een beperking is voor het gehalte aan vet dat op de korrel kan worden aangebracht via vacuüm coating, omdat te veel vet naar de verpakking zal lekken. Te veel vet ingebracht in de extruder geeft mogelijk versmering. Dat kan weer leiden tot minder interne wrijving en tot minder input van mechanische energie in de extruder.
Minder smering in de extruder zorgt voor constantere brokstructuur
Eerder onderzoek van deze onderzoeksgroep (Kansas University, USA) gaf aan dat sojaolie haar eigen grenzen kent voor wat betreft het opbrengen op de korrel na afloop van het extrusieproces. Ook bleek in een vervolgstudie dat het apart toevoegen van sojaolie nooit een ideaal product gaf, zelfs als de procescondities om dit te bereiken werden veranderd. Om die reden werd het voor deze onderzoeksgroep duidelijk dat er voordelen waren om intern vet via een diervoedergrondstof te verwerken boven het toevoegen van vloeibaar (extern) vet.
Extrusie speelt een centrale rol bij de productie van hondenbrokken. De afgebeelde extruder is ter illustratie.
Onderzoeksopzet
De proefopzet was een 2 x 3 factoriële opzet, dat wil zeggen twee vetgehalten (hoog vet, 80 g/kg als zodanig en laag vet, 70 g/kg als zodanig) versus drie mogelijkheden voor het toevoegen van een type vet. Deze waren: geen toevoeging (controle), intern vet uit hele sojabonen (IN) en extern vet via de toevoeging van sojaolie (EX). Op deze wijze werden zes hondenvoeders geproduceerd met een enkelschroefs extruder.
In deze studie werd een typisch hondenvoeder voor volwassen honden geformuleerd volgens AAFCO-richtlijnen (Association of American Feed Control Officials, de organisatie die strenge standaarden en nutritionele richtlijnen opstelt voor diervoeding, red. ) Het basisvoeder bestond qua grondstoffen voor 80 procent uit mais, tarwe, kippenmeel, bietenpulp, lijnzaad, maisglutenmeel en de bekende micro-ingredienten en vitaminen. Bij de controle voeders werd in de hoog-vet voeders globaal 170 g/kg sojaschroot gebruikt.
Bij het EX voeder werd 41 g/kg sojaolie verwerkt en bij het IN voeder 212 g/kg hele sojabonen. Bij de laag-vet voeders was dit ca. 140 g/kg sojaschroot (controle en EX voeder), 32 g/kg sojaolie (EX) en 158 g/kg hele sojabonen (IN voeder). De eiwitgehalten van alle voeders lagen daarmee globaal op 270-280 g/kg met vetgehalten van de EX en IN proefvoeders op 80 g/kg (hoog vet voeders) en 70 g/kg (laag vet voeders).
Extrusieproces
De onderzoekers gebruikten een enkelschroefs extruder (X-20, 37,3 kW, Wenger, USA) met schroef profiel diameter 82 mm met een circulaire matrijs van 25 mm ingangsdiameter, 6.22 matrijs gat opening en vervolgens zes messenvoor de snijden (met 1.100 rpm). Ze begonnen met de extrusie van de controlevoeders om de ‘standaard’ bulkdichtheid te bepalen en de visuele standaard te stellen voor de overige producten. Het doel voor de bulkdichtheid was 350 g/L om dit gemiddelde voor pet food producten te verkrijgen (280 – 400 g/L).
Voor wie van cijfers en procesgegevens houdt: het artikel is ruimschoots voorzien van gegevens over de procescondities van het extruderen. Voor zowel de pre-conditioner (water- en stoomgegevens; uitgangstemperatuur), de extruder zelf (ook hier water- en stoomhoeveelheden, schroefsnelheid) en de afzonderlijke meetgegevens (matrijstemperatuur, matrijs druk, extruder doorzet, motor gegevens, SME en vochtgehalten): er is veel gemeten en de gebruikte methoden zijn afdoende beschreven.
Bulkdichtheid
Enkele resultaten van het onderzoek zijn weergegeven in tabel 1. De dimensies van de geproduceerde hondenbrokken (diameter en lengte) bleken meer variabel te zijn voor de EX behandelingen in vergelijking met de IN behandelingen als gevolg van een hogere variatiecoëfficiënt, waar bij de laag-vet voeders minder variabiliteit werd waargenomen. Waarschijnlijk werd dit veroorzaakt door schommelde omstandigheden van productie, wat ook aanleiding was tot meer variatie in productdimensies. De auteurs geven aan dat de schommelingen wellicht het gevolg zijn van meer energieverlies in het extruderhuis bij hoog-vet voeders in vergelijking met laag-vet voeders.
Schroefsnelheid
Ook was voor de EX behandelingen een hogere schroefsnelheid vereist om te komen tot eenzelfde bulkdichtheid. Het was duidelijk dat het smerende effect van vet in het extruderhuis de SME verlaagde. Jammer dat er slechts twee vetgehalten in het onderzoek zijn meegenomen; het gebruik van hogere vetgehalten zou meer inzicht gegeven hebben hoever de praktijk kan gaan in het verwerken van in- of extern vet.
De conclusie is dat extern vet leidde tot een hogere expansie-index en een lagere specifieke lengte van de hondenbrok. Dat had ook tot gevolg dat er geen verschillen waren in bulkdichtheid tussen IN en EX. De beide vetgehalten gaven geen verschillend te zien tussen brokdimensies dan wel bulkdichtheid, maar leidden wel tot verschillen in textuur en viscositeit van de brokken.
De toevoeging van sojaolie had een negatief effect op de stabiliteit van het extrusieproces en de expansiegraad van de brok na extrusie in vergelijking met het verwerken van hele sojabonen. Door het gebruik van hele bonen in de voersamenstelling in plaats van vloeibaar vet, kan de energiedichtheid en smakelijkheid van hondenbrokken worden verhoogd, terwijl de proceskosten niet hoger zijn.
Referentie
H.S. Kim et al., 2025. Internal versus external fat in extrusion of dry expanded dog kibbles containing sot – impact on process stability and product quality. Anim. Feed Sci. Technol., 320, 2025, 116203. Https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2024.116203 (andere website)











