Ilva Noa Stellingwerf onderzocht de invloed van gedroogd bloedplasma op het immuunsysteem van honden.
Plasmaproducten worden al gebruikt in natvoer voor honden en katten. “Dat is vanwege de gelvormende eigenschappen die gewenst zijn in kuipjes voer”, legt Ilva Noa Stellingwerf uit. Naar de gezondheidsbevorderende eigenschappen van bloedproducten in voer voor gezelschapsdieren is minder onderzoek gedaan. Het is ook lastiger om toestemming te krijgen voor proeven met honden of katten; de regels zijn strenger dan voor ratten, muizen, varkens of kippen.
Bloedplasma bevat, net als bijvoorbeeld biest, veel bioactieve componenten zoals immunoglobulinen, groeifactoren en cytokinen. Verwerkt in diervoeders kan bloedplasma een positief effect hebben op de darmgezondheid en de weerstand. Stellingwerf richt zich met name op de immunoglobulinen en het effect daarvan op het immuunsysteem. Ongeveer een derde van gedroogd plasma bestaat uit immunoglobulinen, vertelt zij.
Armpjes en staart
Varkens worden gevaccineerd tegen verschillende pathogenen en dat betekent dat hun bloed diverse functionele antistoffen bevat. “Voordat we met dierproeven aan de slag gingen, wilden we natuurlijk weten of die gezondheidsondersteunende stofjes ook in geëxtrudeerd of geperst hondenvoer actief blijven”, legt Stellingwerf uit. “Een immunoglobuline heeft twee ‘armpjes’ waarmee het bindt aan een antigeen en een ‘staart’ die verbinding maakt met receptoren van het immuunsysteem in de darmwand.
Beide onderdelen zijn nodig voor een goede immuunrespons.” Met behulp van de computer kon Stellingwerf de 3D-structuur van de ‘staart’ vergelijken met de structuur van de receptoren in de darmwand. Dit om vast te stellen of er een match is tussen varkens-immunoglobulinen en hondenreceptoren.
Dat bleek het geval. Die uitwisselbaarheid tussen diersoorten zorgt er ook voor dat kennis die is verkregen bij bijvoorbeeld ratten of muizen vertaald kan worden naar varkens, kippen of honden. Daardoor kan
Stellingwerf gebruikmaken van resultaten uit wetenschappelijk onderzoek met andere diersoorten, om haar eigen onderzoek zo goed mogelijk op te zetten en uit te voeren. En haar bevindingen zijn straks ook weer nuttig voor onderzoekers die zich met bijvoorbeeld biggen of kalveren bezighouden.
Houdbaarheid gedroogd plasma
In vitro vergeleek Stellingwerf de aanwezigheid en activiteit van antistoffen in serum, plasma en gesproeidroogd plasma. De antistoffen bleken ook in gedroogd plasma nog aanwezig en actief tegen bacteriën die bij honden vaak zorgen voor maagdarmproblemen. “Zowel de ‘armpjes’ als de ‘staart’ van de immunoglobulinen deden hun werk in het gedroogde plasma.” Ze test ook de houdbaarheid van het gedroogde plasma: blijven functionele eigenschappen intact tijdens opslag bij verschillende temperaturen en vochtigheid? Antistoffen breken af bij een temperatuur van 65 tot 72 graden Celcius, maar de achteruitgang hangt ook af van vochtgehalte en pH.
Stellingwerf deed ook al onderzoek met gezonde honden. De controlegroep kreeg droge, veganistische brokken. “We wilden geen verstoring door andere dierlijke eiwitten, vandaar dat we veganistische hondenbrokken gebruikten”, legt ze uit. In de proefgroep werd aan de brokken een ‘sausje’ van varkensbloedplasma toegevoegd. Uit dit onderzoek bleek dat er nog functionele antistoffen werden teruggevonden in de ontlasting van de honden.
Hoge buffercapaciteit
Het promotieonderzoek wordt medegefinancierd door Darling Ingredients. “Een heel fijne samenwerking”, vindt Stellingwerf. “Ik heb zelf mijn onderzoeksvoorstel kunnen schrijven. De analyses van IgG, IgM en IgA doen we hier zelf bij de WUR en Darling Ingredients zet nu ook in hun eigen lab deze analyses op. Tot die tijd doe ik voor hen ook analyses.”
Stellingwerf bespreekt haar onderzoeksvragen ook graag met de onderzoekers van Darling Ingredients. “In een simulatiemodel van het maagdarmkanaal merkte ik dat bloedplasma een heel hoge buffercapaciteit heeft. Dat geldt voor alle eiwitrijke grondstoffen, maar bij de productie van gesproeidroogd plasma wordt natronloog toegevoegd. Dat versterkt het bufferende effect.” Stellingwerf en de mensen van Darling Ingredients willen nu de lotgevallen van bloedplasma in het maagdarmkanaal nader onderzoeken: Wat gebeurt er in de maag, in de dunne darm en in de dikke darm?
‘Ook bij honden kan bloedplasma ontstekingsremmende effecten hebben’
De promovendus werkt ook veel samen met de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. “We kregen van hen bloed van beagles en daarmee konden we wat testen uitvoeren.” “In proeven met varkensplasma in voer voor varkens en kippen zien we dat de lokale, lichaamseigen productie van pro-inflammatoire cytokinen afneemt en die van anti-inflammatoire cytokinen juist stijgt”, vertelt de promovendus. “Ook bij honden kan varkensbloedplasma dus ontstekingsremmende effecten hebben.”
Honden met maagdarmproblemen
Maagdarmproblemen bij honden kunnen verschillende oorzaken hebben: soms zijn de problemen voedselgerelateerd en dan wordt meestal een gehydrolyseerd dieetvoer voorgeschreven. Of het baasje maakt zelf voer op basis van rijst en lam voor zijn hond.
Verteringsproblemen, diarree en winderigheid kunnen ook samenhangen met het microbioom in het maagdarmkanaal; dan is er sprake van ‘small intestinal bacterial overgrowth’, oftewel SIBO. Duitse herders hebben vaak een genetische afwijking waardoor hun immuunsysteem commensale bacteriën aanziet voor pathogenen. Dat resulteert in auto-immuunreacties en in die gevallen helpt het om het immuunsysteem af te remmen met medicatie.
Voor haar plasmaonderzoek wil Stellingwerf gebruikmaken van honden met voedselgerelateerde maagdarmproblemen. “Daarvoor werken we nu samen met dierenartsen in de regio, die hun patiënten kunnen aanmelden voor ons onderzoek. We gaan de proef zoveel mogelijk opzetten in overeenstemming met het onderzoeksprotocol van de faculteit Diergeneeskunde. Universiteit Utrecht heeft een grote overkoepelende toelating van de dierexperimentele commissie (DEC) voor onderzoek met honden. We hopen met mijn onderzoek te kunnen meeliften op die DEC-toelating. We werken ook samen met Ronald Jan Corbee, een in voeding gespecialiseerde Utrechtse dierenarts.”
In de proef wil de onderzoekster honden met chronische enteropathie (diarree gedurende ten minste drie weken) laten deelnemen. “De honden krijgen dan dertig dagen het bij deze diagnose gebruikelijke gehydrolyseerde voer, met daaraan toegevoegd varkensplasma. In de controlegroep gebruiken we geïnactiveerd plasma en in de proefgroepen plasma met actieve functionele antistoffen, in twee doseringen. Na de eerste dertig dagen volgen we de honden nog eens dertig dagen op het controlevoer, om na te gaan of de positieve effecten van plasma aanhouden of uitdoven.”
Toepassing in de praktijk
Uiteindelijk kunnen plasmaproducten op verschillende manieren worden toegevoegd aan hondenvoer: koud meepersen of -extruderen met de brokken of naderhand toevoegen als droge coating, eventueel gemengd met kippenvet. Verwerking in natvoer is natuurlijk ook mogelijk. In samenwerking met Darling Ingredients wil de onderzoekster van WUR zich ook verdiepen in toepassingsmogelijkheden van varkensplasma in voeders voor kittens. Voor dat onderzoek is er contact met Kansas State University in de Verenigde Staten.
Ilva Noa Stellingwerf is promovendus dierlijke bloedplasma om darmgezondheid bij honden te verbeteren.










