Te vet, te grof, te vochtig, te warm. Een beetje naar links, een beetje naar rechts. Machinebouwers en productontwikkelaars kennen het wel: het proces van experimenteren en improviseren, zoeken, schaven en nog maar eens proberen. Alles om de optimale bewerking voor een gewenst product(volume) vast te stellen. Vroeger werd het wiel nog weleens uitgevonden terwijl de machine al in de fabriek van de klant was vastgeklonken. Het vertrouwen in hamer, bahco en door ervaring geslepen mondgevoel was enorm.
Gericke beschikt in Hoevelaken over een testcentrum van 80 vierkante meter en in thuisbasis Zwitserland over een faciliteit van maar liefst 230 vierkante meter.
Precies nabouwen
Gericke, een wereldwijd actieve specialist in apparatuur en technologie voor poeder- en bulkhandling, is een van de bedrijven met een eigen testcentrum in Nederland. Uitgebreid testen maakt altijd deel uit van de levering, vertelt managing director Bas Derks. “Bij een installatie koppelen we bijvoorbeeld een zendvat en een zeefmachine uit Zwitserland aan een doseermachine en big bag-losinstallatie uit Engeland. We bouwen de installatie in het testcentrum precies zoals deze er in de fabriek moet gaan uitzien. Als het moet, kunnen we ook het pneumatisch transport testen.”
Met klant testen
“Meestal duurt het bouwen een dag of twee”, vervolgt Derks. “De klant stuurt het product in big bags of zakken van 25 kilo. Als dit op veiligheid is gecontroleerd, gaan we het samen met de klant een hele dag testen. Stromingsgedrag is een van die dingen waarop veel wordt gelet.” Uiteraard komen engineers en klanten regelmatig voor verrassingen te staan. “Vooral problemen met vet en versmering bij de verwerking van stoffen voor verf zien we veel”, vertelt Derks.
“Als je die wilt transporteren, blijft er vaak een deel aan de binnenkant van de silo zitten. Dat heeft natuurlijk invloed op je capaciteit. Wij schrikken daar niet van, het hoort erbij. Als engineer moet je creatief en vasthoudend zijn. Meestal verzin je wel wat.”
Hij vervolgt: “We hadden bijvoorbeeld een klant die papierpulp wilde verwerken tot een droge grondstof voor isolatiepanelen. Maar bij de test ging het helemaal niet lekker; de pulp bleef maar klonteren en vastdraaien in de schroef. Uiteindelijk vonden we, helemaal buiten alle standaarden om, toch een speciale combinatie van spiraal en buis die het spul wél vooruit kreeg.”
Helder testdoel
De vrolijkheid blijft uiteraard ook weleens uit. Een serieuze, goedgeïnformeerde klant weet wat hij wil en wat mogelijk is. Hij komt met een representatief monster van een goed omschreven en veilig product. Er is een helder testdoel voor wat betreft capaciteit, deeltjesgrootte, droogsnelheid, menghomogeniteit, energieverbruik et cetera. En de klant heeft inzicht in randvoorwaarden zoals maximale temperatuur, gevoeligheid voor shear en risico op degradatie.
De werkelijke klant weet echter lang niet altijd wat hij aan het doen is. Dat merkt ook Derks. “Vooral bij startups met innovatieve ideeën en wilde ondernemingszin ontbreekt vaak het geduld voor gedegen vooronderzoek”, zegt hij. “De concurrentie loert, denken ze, haast is geboden.”
Ambitieuze startups kennen ze, naast degelijke productontwikkelaars, ook bij Hosokawa Micron. Het testcentrum in Doetinchem van de Japanse wereldspeler in procesapparatuur voor poederverwerking faciliteert testen voor de chemie-, de voedingsmiddelen- en farmasector. Dit gebeurt op laboratoriumschaal (1–2 kilo), pilotschaal (10–50 kilo) en industriële schaal (meer dan 200 kilo per uur).
Hosokawa Micron test in Doetinchem voor de chemie‑, voedingsmiddelen‑ en farmasector. Dit gebeurt op laboratoriumschaal (1–2 kg), pilotschaal (10–50 kg) en industriële schaal (meer dan 200 kg per uur).
Omdat Hosokawa vaak al in een vroege ontwikkelingsfase wordt ingeschakeld, kunnen de testen behalve een technisch doel een verkennend karakter hebben: ondernemers zijn dan benieuwd of het productconcept ook schaalbaar is. De rol van testcentra verschilt in die zin ook per leverancier.
Derks herkent het beeld. Na testen op industriële schaal leidt dat bij Gericke negen van de tien keer tot verkoop. Daarna begint een nieuw traject: klanten onderschatten geregeld hoe complex en fijn afgesteld een installatie is. Ondanks instructies en training sleutelen operators soms aan instellingen, waarna de geteste capaciteit niet wordt gehaald. “Als je vraagt wat het moeilijkste is van ons vak: ik denk toch wel dit.”
Een goed testplan voorkomt veel ellende, maar iedereen gaat weleens nat. Hij zelf ook. “We leverden een transportsysteem voor schilletjes van cacaobonen die naar een verbrandingsoven werden geleid om de fabriek te verwarmen. Een roestvrijstalen buis van 140 meter... wat kan er misgaan, denk je dan. Maar na twee weken was de hele buis versleten. Opstaande randjes tussen de verbindingsflenzen smeten de schilletjes alle kanten op en die hadden aan het staal gevreten. Pijnlijk maar ook leerzaam.”
Inzet van AI
Gericke richt op dit moment de testruimte in Hoevelaken opnieuw in. Ondertussen oriënteert het bedrijf zich net als de concurrentie op de inzet van AI om bijvoorbeeld testscenario’s automatisch te genereren, testresultaten te analyseren en patronen te herkennen. Allemaal ontwikkelingen waarmee testcycli korter kunnen, kosten lager en prestaties hoger.
De valkuilen van testen in de fabriek
De fabriek ‘is de ultieme test’ ook als het gaat om de mensen die er werken. Naast eigenzinnige operators zijn er nog enkele andere bekende valkuilen.
- Het echte product gedraagt zich anders dan het testmonster, door bijvoorbeeld variatie in vochtgehalte, temperatuur, deeltjesgrootte of
vervuiling.
- De fabriek is nog niet klaar voor de installatie. Typische problemen zijn: ontbrekende leidingen of afsluiters, verkeerde
draairichting van motoren, sensoren die nog niet gekalibreerd zijn,
PLC‑logica die niet volledig getest is, pneumatische of hydraulische systemen die lekken, verkeerde aanslui‑ tingen (bijvoorbeeld lucht, water, stroom).
- Omgevingsfactoren beïnvloeden het proces, denk aan trillingen van andere machines, stofbelasting of drukverschillen in
het gebouw.
- In de fabriek duiken veiligheids en Atex‑risico’s op die in de gecontroleerde testomgeving niet bestonden, zoals onverwachte
ontstekingsbronnen of onvoldoende aarding.
- Andere machines lopen uit de pas: upstream apparatuur levert bijvoorbeeld te weinig of te veel
product, downstream apparatuur raakt verstopt, buffertanks lopen leeg of over, transportbanden of schroeven zijn niet gesynchroniseerd.









