Antioxidanten in voeders voor gezelschapsdieren zorgen voor een betere houdbaarheid. Vetten kunnen onder invloed van licht en zuurstof oxideren. Dit leidt tot ranzigheid, achteruitgang in smaak en geur en een lagere voeropname. Ranzig voer bevat aldehyden en ketonen die de darmgezondheid kunnen schaden. Vetoxidatie kan ertoe leiden dat vetoplosbare vitaminen beschadigd raken. “Daarom is het belangrijk om oxidatie te voorkomen”, vertelt Melissa Weber van de Amerikaanse Wilbur-Ellis Nutrition in een door Watt Global georganiseerd webinar.

Synthetische antioxidanten

Er zijn diverse antioxidanten beschikbaar voor toepassing in petfood. Weber maakt onderscheid tussen synthetische en natuurlijke antioxidanten. Butylhydroxyanisol (BHA, E320), butylhydroxytolueen (BHT, E321) en ethoxyquin (E324) zijn de bekendste chemische antioxidanten. “Ethoxyquin is overigens niet toegelaten als diervoederadditief in de Europese Unie”, vertelt Weber.

In de EU-wetgeving is het maximum toelaatbare gehalte aan BHA en BHT (apart of als combinatie) vastgesteld op 150 mg/kg honden- of kattenvoer met 88 procent drogestof.

De synthetische antioxidanten zijn hittestabiel en effectiever dan natuurlijke antioxidanten. De dosering is gebonden aan wet- en regelgeving, omdat hoge gehalten aan BHA en BHT carcinogeen zijn en mogelijk tot leverschade leiden.

Natuurlijke antioxidanten

Veel huisdiereigenaren geven mede daarom de voorkeur aan natuurlijke additieven om ranzigheid tegen te gaan. Ook voor producenten is het daarom aantrekkelijk om ‘clean label’ antioxidanten in voeders te verwerken. “Zoals extracten van rozemarijn en groene thee”, geeft Weber als voorbeelden.

Deze plantenextracten kunnen ook als smaakstof worden gedeclareerd op het etiket. Maar ook citroenzuur, ascorbinezuur en mengsels van tocoferolen kunnen de houdbaarheid van petfood verbeteren. “Combinaties van verschillende antioxidanten kunnen synergistisch werken”, vertelt

Weber. “De componenten van rozemarijnextract helpen bij het binden van vrije radicalen en doneren ionen om tocoferol te stabiliseren.” Omdat natuurlijke antioxidanten minder effectief zijn dan synthetische is er wel een hogere dosering nodig.

Voervorm en oxidatierisico

Voeders voor gezelschapsdieren zijn er in droge vorm (brokken) en in natte vorm (blik of kuipjes). “De voervorm bepaalt mede het oxidatierisico en dus ook welke antioxidanten in welke dosering worden toegepast”, legt Weber uit. “Bij natte voeders is de kwaliteit bij de productie, de processing van de vleesbijproducten en het mengen cruciaal. Bij bevroren vlees moet blootstelling aan licht en zuurstof worden vermeden. In natte, eiwitrijke producten zijn metaalionen aanwezig die als oxidant werken; het is dus belangrijk om die ionen te binden en onschadelijk te maken bij de verwerking.” Voor nat petfood adviseert Weber een combinatie van citroenzuur, tocoferolen en rozemarijnextract.

Meer risico droogvoer

De oxidatierisico’s zijn bij droge brokken overigens groter dan bij vochtrijke blikvoeders, waarschuwt Weber. “Uit duurzaamheidsoverwegingen zijn de verpakkingen van droge voeders de laatste tijd aangepast en hebben de zakken minder lagen. Ook staan de brokken, na opening van de zak, bloot aan zuurstof en licht, wat vetoxidatie bevordert.” Ook voor droge brokken geldt dat de kwaliteit van de grondstoffen, met name de vetfractie, erg belangrijk is.

“Onverzadigde vetten als visolie en lijnzaad zijn gevoeliger voor oxidatie”, legt Weber uit. Voor de antioxidantenkeuze moet dan ook rekening worden gehouden met de samenstelling van het voer. Voor brokken op basis van kip adviseert Weber een mengsel van γ - en δ -tocoferol plus rozemarijnextract. Als het voer veel ω -3-vetzuren bevat (visolie of lijnzaad) dan is een hoger aandeel rozemarijnextract aan te raden vanwege de synergistische effecten. In verse, vochtrijke voeders adviseert Weber ascorbinezuur.

Verduurzaming en houdbaarheid

Weber wijst erop dat er in het streven naar verduurzaming van de petfoodsector nieuwe grondstoffen en additieven worden ingezet, zoals druivenpitextract, citrusbijproducten en bijproducten uit de olijfolieproductie. “Het verwerken van bijproducten uit de humane voedselproductieketens draagt bij aan verduurzaming van de petfoodsector. Maar ook verbetering van de houdbaarheid van petfood helpt, omdat er dan minder voer wordt weggegooid. Effectief inzetten van antioxidanten gaat verspilling tegen.”

Sommige natuurlijke antioxidanten, zoals extracten van groene thee of granaatappel, zijn minder goed oplosbaar in vet. Emulgeringstechnologie om deze extracten effectiever te maken is dan nodig. Weber ziet ook ontwikkelingen in multifunctionele antioxidanten, met gunstige effecten op zowel houdbaarheid als diergezondheid. “Voor de petfoodindustrie zou het fijn zijn als er meer uniformiteit en standaardisering komt in methodes om de mate van vetoxidatie te meten en om de effectiviteit van antioxidanten in diverse matrices vast te stellen”, besluit Weber.

Deel dit artikel

Carolien Makkink