Beursgenoteerde bedrijven, banken en verzekeraars met meer dan 500 medewerkers moeten sinds 1 januari van dit jaar rapporteren volgens de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) van de Europese Unie. Per 1 januari 2025 moeten andere grote ondernemingen ook rapporteren volgens deze duurzaamheidsrichtlijnen. Als je bedrijf meer dan 250 werknemers heeft én een netto-jaaromzet van meer dan 50 miljoen euro of een balanstotaal van meer dan 25 miljoen euro, dan vallen deze ondernemingen vanaf 2025 ook onder de richtlijn.
In 2026 volgen de kleinere bedrijven en in 2028 vallen ook verschillende niet-EU ondernemingen eronder. Om haar leden te voorzien van meer informatie, hielden MVO, NOFOTA, Het Comité van Graanhandelaren en de European Groundnut Association een webinar waarin leden informatie en praktische handvaten kregen aangereikt over dit vrij complexe onderwerp.
Beursgenoteerde bedrijven, banken en verzekeraars met meer dan 500 medewerkers in dienst moeten al sinds 1 januari van dit jaar rapporteren volgens de CSRD van de Europese Unie.
‘Streef niet meteen naar perfectie, maar begin er wel aan’
Transparantie als uitgangspunt
“De nieuwe richtlijnen hebben grote effecten op bedrijven, maar ook bedrijven die niet rechtstreeks met de CSRD te maken hebben, gaan er toch wat van merken”, zegt directeur-secretaris Caroline Emmen van Het Comité. “Bedrijven die niet hoeven te rapporteren, kunnen bijvoorbeeld van de grotere bedrijven informatieverzoeken krijgen die zij nodig hebben voor het correct in beeld brengen van de waardeketen”, verklaart Eva Eijkelenboom van VNO-NCW, die tekst en uitleg gaf over de basisbeginselen van de CSRD-richtlijn. “Duurzaamheidswetgeving op zichzelf is niet nieuw. De CSRD-richtlijn is hiervan een onderdeel en gaat specifiek over de transparantie waarin bedrijven hun duurzaamheidsactiviteiten openbaar maken.”
Streven naar uniformiteit
De CSRD-richtlijn is erop gericht dat er binnen de EU uniform wordt gerapporteerd op basis van drie duurzaamheidsaspecten: ‘Environmental’ (zoals: hoe er door een bedrijf wordt omgegaan met klimaatverandering, biodiversiteit, vervuiling, circulariteit), ‘Social’ (zoals duurzaamheidsgedrag binnen het eigen personeelsbestand of van consumenten en eindgebruikers) en ‘Governance’ (zoals zakelijk gedrag). Deze 3 aspecten bij elkaar wordt ESG genoemd.
Belangrijkste kenmerken rapportage
De onderwerpen − zoals hiervoor genoemd − die onder de drie ESG-aspecten vallen moeten terugkomen in de CSRD-rapportage. Wat er in de rapportage moet staan, is weergegeven in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). De normen die hierin staan, zijn ontwikkeld om de CSRD-richtlijn uit te kunnen voeren. Ze specificeren de concrete vereisten voor duurzaamheidsrapportage en bepalen welke gegevens bedrijven moeten verzamelen en rapporteren. De ESG is één van de belangrijke kenmerken die als onderdeel van het jaarverslag moet terugkomen in de CSRD-rapportage.
“Daarnaast moet de waardeketen van het bedrijf inzichtelijk zijn en moet er een bepaalde garantie zijn dat genoemde doelen ook daadwerkelijk haalbaar zijn. Een laatste vereiste is dat het CSRD-verslag voor iedereen digitaal en openbaar te toegankelijk is”, vertelt Eijkelenboom.
Praktisch voorbeeld
Een van de onderwerpen die conform de ESRS moet worden gerapporteerd door bedrijven is inzage verstrekken in een klimaatveranderingsplan. “Heb je die niet, dan moet je die maken. Het geeft aan wie je bent als bedrijf en wat je beoogt op het gebied van klimaat. In dit plan staat onder andere hoe je de uitstoot van broeikasgassen (scope 1, 2 en 3, red.) van jouw onderneming wilt reduceren en of dit in lijn is met het klimaatakkoord van Parijs, maar ook of de economische activiteiten in lijn zijn met de EU Taxonomy-regelgeving.”
(Dat criteria definieert voor economische activiteiten die in lijn zijn met het zero-emissietraject in 2050, red.). “Al deze regels zijn erop gericht dat bedrijven transparant communiceren over hun duurzaamheidsbeleid. Het einddoel is uiteindelijk dat conform het Klimaatakkoord van Parijs, de opwarming van de aarde wordt beperkt.”
Datapunten
De ESRS bestaat uit twee algemene standaarden en tien thema-standaarden. In deze standaarden zijn toelichtingsvereisten opgenomen die op hun beurt weer uit meerdere datapunten kunnen bestaan. Deze datapunten zijn bijvoorbeeld gegevens over CO2-uitstoot, werknemerstevredenheid of het beloningsbeleid van het bestuur. De sprekers tijdens het webinar gaven apart van elkaar aan dat de CSRD-rapportage flinke investeringen vraagt van ondernemingen in tijd en middelen. Het filteren van de individuele datapunten uit de teksten van de ESRS is niet in alle gevallen even eenvoudig.
Er zijn in ieder geval 176 datapunten waarover verplicht moet worden gerapporteerd. Daarnaast zijn er nog eens 647 datapunten waarbij rapporteren afhankelijk is van de uitkomsten van de dubbele materialiteitsanalyse.
‘Zie het als een kans om duurzaamheid hoger op de agenda te zetten’
Dubbele materialiteit
Dubbele materialiteit houdt in dat bedrijven verplicht zijn om over duurzaamheid vanuit twee perspectieven te rapporteren. Dit is enerzijds de impact óp de onderneming (financiële materialiteit) en anderzijds de impact ván de onderneming (impactmaterialiteit). Bij de eerste kan je denken aan de invloed van klimaatverandering op het bedrijfsmodel. Bij de tweede rapporteert de onderneming wat voor invloed zij heeft op haar omgeving. Bijvoorbeeld het effect van uitstoot van productieprocessen op de luchtkwaliteit van omwonenden. Deze dubbele materialiteit vormt het uitgangspunt van het duurzaamheidverslag. Bedrijven hoeven alleen te rapporteren over duurzaamheidsaspecten die een substantiële invloed hebben op de bedrijfsvoering (materieel zijn).
Implementatie door Cefetra
Bas Geerts en Tamanna Chandiok van Cefetra lieten vanuit ‘graanperspectief’ zien hoe ver hun onderneming is met het implementeren van het rapporteren conform de CSRD-richtlijn. “Voor de twaalf ESRS-standaarden, hebben we 1200 datapunten nodig. Sommige gegevens heb je wellicht al in huis, andere moet je nog verzamelen. Wij zijn samen met de collega’s al deze datapunten stuk voor stuk langs aan het gaan. Dat is echt heel veel werk”, waarschuwt Geerts.
Volgens Chandiok is de CSRD-richtlijn slechts het topje van de ijsberg. “Er zitten diepere lagen onder deze wetgeving. Mijn advies is om je werknemers vanaf het begin mee te nemen en ze te trainen op dit onderwerp. Beleg groepsbijeenkomsten, geef trainingen en deel zinvolle links met je medewerkers.”
Cefetra heeft de materialiteitsanalyse inmiddels afgerond, laat Geerts zien. Het bedrijf heeft dus vastgesteld welke onderwerpen en datapunten ze in hun duurzaamheidsrapportage moeten opnemen. “Nu dat is afgerond, moet er nog worden gekeken naar andere zaken zoals het implementeren van robuuste IT-systemen zodat alle benodigde data goed kan worden verzameld, geanalyseerd en – uiteindelijk - gerapporteerd.”
Oliën en vetten
Vanuit het perspectief van de oliën en vetten vertelde Aurélie Comhaire van het Belgische Vandemoortele, hoever zij zijn met de implementatie van het rapporteren conform de CSRD-richtlijn. Al in 2017 kwam de onderneming met het eerste duurzaamheidsrapport en in 2021 werd het bedrijf onderscheiden met een award voor het beste Belgische duurzaamheidsrapport. Over boekjaar 2024 wordt naar verwachting het eerste rapport conform de CSRD-richtlijnen gepresenteerd. “De dubbele materialiteitsanalyse is gereed, we zijn nu nog bezig met de datapunten van de twaalf ESRS-standaarden. We moeten ons jaarverslag de komende maanden nog verder verbeteren, zodat we op tijd klaar zijn voor onze eerste CSRD-rapportage over boekjaar 2024”, aldus Comhaire.
Zij raadt bedrijven aan om, voor zover ze dat nog niet doen, nu meteen te starten met de voorbereidingen. “Het moet sowieso gedaan worden. Omarm het, ga ermee aan de slag. Zie het niet als een last, maar juist als een kans om duurzaamheid hoger op de agenda te zetten.”
De sprekers weten inmiddels deels uit eigen ervaring hoeveel werk er gepaard gaat met het juist implementeren van de CSRD-richtlijnen. “Streef als je begint niet meteen naar perfectie, maar begin wel”, adviseert Geerts.








