In gesloten varkensbedrijven kunnen antibiotica substantieel worden gereduceerd door toepassing van bioveiligheidsmaatregelen en gerichte vaccinaties, zonder de economische prestaties in het gedrang te brengen. Bedrijfssimulaties suggereren zelfs een grote kans op een verbeterd economisch rendement per afgemest vleesvarken. Dit blijkt uit een langlopende empirische studie bij een vijftigtal Vlaamse gesloten varkensbedrijven, uitgevoerd door het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek (ILVO), in samenwerking met de Faculteit Diergeneeskunde van UGent. De resultaten van deze economische analyse, uitgevoerd door Cristina Rojo Gimeno van ILVO, werden recent gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Preventive Veterinary Medicine.
Niet duurder
Het gebruik van antibiotica in de veehouderij wordt steeds vaker bekritiseerd wegens het risico op resistentie bij dieren én mensen. Binnen de veehouderij is de varkenshouderij de grootste gebruiker van antibiotica. Het gebruik van antibiotica als groeipromotor is verboden, maar er wordt nog veel antibiotica gebruikt als ziektepreventie, dus als productieverzekering. De onderzoekers vroegen zich af of dat in de huidige tijd nog nodig is.
De productieomstandigheden, voeder en genetica zijn immers zeer sterk geoptimaliseerd. Er zijn overtuigende aanwijzingen binnen de sector dat de combinatie van bioveiligheidsmaatregelen en vaccinaties in staat moet zijn om de productiviteit te verzekeren zonder de negatieve effecten wat betreft resistentie. Dergelijke strategieën worden echter vaak als duurdere strategieën aanzien. De nu gepubliceerde studie toont aan dat deze strategieën níét duurder zijn, integendeel.
Onderzoek
In functie van het onderzoek bezocht onderzoekster Merel Postma van UGent driemaal 48 gesloten varkensbedrijven, gedurende een periode van 3 jaar. Tijdens het eerste bezoek werden productiviteitsparameters en het antibioticagebruik opgemeten en werd de bioveiligheid gescoord. Tijdens het tweede bezoek kregen de landbouwers een interventiepakket opgelegd, met enerzijds een substantiële beperking van het antibioticagebruik (gemiddeld 52%) en anderzijds de toepassing van een aantal bioveiligheidsmaatregelen en gerichte vaccinaties.
Bij het derde bezoek werden opnieuw productiviteitsparameters en antibioticumgebruik geregistreerd, en werd de bioveiligheid opnieuw gescoord. Elk deelnemend bedrijf werd gelinkt met een controlebedrijf en op basis hiervan werd het effect van de interventie op de productiviteit bepaald. Ook veranderingen in directe kosten, als gevolg van de introductie van bioveiligheidsmaatregelen, vaccinaties en de reductie in het gebruik van antibiotica, werden geregistreerd. Cristina Rojo Gimeno analyseerde deze gegevens met een bedrijfseconomisch model dat het effect op het economisch rendement per afgemest vleesvarken berekent voor 11 fictieve bedrijven.
Positieve impact
De resultaten tonen aan dat het economisch rendement per afgeleverd vleesvarken voor elk van de bedrijven niet slechter wordt, en er in de meeste gevallen zelfs op vooruit gaat. Gemiddeld werd een verbetering van 2,67 euro/afgeleverd mestvarken gerealiseerd. Deze positieve impact bleef ook overeind wanneer rekening werd gehouden met fluctuerende prijzen voor varkens, biggen en voer. De gemiddelde verbetering van het economisch rendement is het resultaat van een combinatie van factoren: enerzijds bleef de productiviteit overeind en anderzijds compenseerden de verlaagde sterfte en de verlaagde kosten voor antibiotica ruimschoots voor de extra kosten voor bioveiligheid en vaccinaties.
ILVO-onderzoekster Cristina Rojo Gimeno: “Het is de eerste keer dat het economisch effect wordt bestudeerd van strategieën om antibioticagebruik terug te schroeven. Mijn resultaten wijzen erop dat antibioticagebruik sterk gereduceerd kan worden mits betere bioveiligheid en vaccinaties, en zónder gevaar voor het economisch rendement. In deze economisch moeilijke tijden voor de varkenshouders is dat een sterk signaal.”








