De dagen korten, de temperaturen dalen en de mais wordt volop geoogst. Toch blijft in landbouwkringen de stikstofdiscussie het onderwerp van gesprek. Veehouders, maar ook heel wat andere mensen die in de dierlijke agrovoedingsketen werken, zijn ongerust. Ongerust over hun toekomst, hun inkomen, hun werkzekerheid. En terecht. Al maanden palaveren Vlaamse en Nederlandse politici over allerhande maatregelen om het stikstofbad te legen. Maar in hun pogingen om grip te krijgen op de stikstofproblematiek, verstikken ze een hele sector.

Sterk gepolariseerd

Zowel in België als in Nederland zijn de meningen over de aanpak van het stikstofdossier sterk gepolariseerd. Landbouwers, natuurorganisaties, wetenschappers, economen, juristen en politici struikelden na het ongewoon scherpe advies van de Raad van State over elkaar heen om er hun eigen interpretatie aan te geven. Eén ding is duidelijk: om vooruit te gaan moeten we in oplossingen denken en samen rond de tafel gaan. Weg van het eenzijdige debat, inhoudelijke expertise rond de tafel verzamelen en samen realistische oplossingen zoeken. De doelstelling: de realisatie van een goede staat van instandhouding van de beschermde natuur tegen 2025. Niets meer, niets minder.

De Vlaamse stikstofsoap

Het stikstofprobleem is al jaren een bron van discussie. Na hevige discussies bereikte de Vlaamse regering in maart 2023 eindelijk een akkoord. Een akkoord met verstrekkende gevolgen voor de ganse dierlijke agrovoedingssector. Nadat de Vlaamse regering niet tot een akkoord kwam om het akkoord om te zetten naar een voorstel van decreet, dienden eind juli twee meerderheidspartijen versneld een voorstel van decreet in bij het Vlaams Parlement. En vroegen ze ook onmiddellijk een advies aan de Raad van State.

Streep door Vlaamse sector

De impact van het voorstel van stikstofdecreet mag niet worden onderschat. Circa 7000 van de 8000 Vlaamse veehouderijen zouden moeten verdwijnen. Ook de diervoedersector maakte een sombere balans: 4/5e van de Vlaamse veevoederproductie zou verdampen, 800 banen worden bedreigd en de omzet keldert. En dan hebben we het nog niet over de impact op verschillende aanverwante activiteiten, zoals zuivelverwerking, slachthuizen, stallenbouwers, etc. Een actie van de volledige Vlaamse agrovoedingsketen aan het Vlaams Parlement kortgeleden maakte zeer duidelijk wat er in de weegschaal ligt.

De Raad van State publiceerde begin oktober – niet geheel onverwacht – een ongewoon scherp advies. Het decreet biedt duidelijk niet de oplossing voor de huidige vergunningsperikelen. Voor de Vlaamse regering zit er dus niets anders op dan haar huiswerk opnieuw te maken.

Het belang van visie

Wat nu? Volgt de Vlaamse regering het advies van de Raad van State? Dan volgen loodzware vergunningsprocedures met telkens een passende beoordeling voor alle Vlaamse ondernemers. Of wordt het decreet licht bijgestuurd en toch door het Vlaams Parlement gejaagd? De enige zekerheid die men hiermee creëert is een procedure voor het Grondwettelijk Hof. De kans dat het Grondwettelijk Hof het decreet opnieuw afschiet, is dan zeer reëel. Een andere mogelijkheid is een tijdelijke vergunningenstop voor alle Vlaamse bedrijven, naar analogie met de bijna 20.000 Nederlandse vergunningen die tijdelijk on hold werden gezet. Een horrorscenario dat evenmin een echte oplossing biedt.

Of moeten we toch de Europese natuurregels wijzigen, of op zijn minst aanpassen aan de reële situatie van een dichtbevolkt Vlaanderen, met een zeer versnipperde ruimtelijke ordening? Vlaanderen heeft de natuurgebieden twintig jaar geleden immers zelf aangemeld, wellicht krijgen we de kans om bepaalde gebieden te hertekenen. Hier liggen zeker kansen voor moedige politici tijdens het Belgisch voorzitterschap.

BFA

Deel dit artikel