Graan korrel
Koers
De nieuwe coalitie ‘koos’ een goed moment om te melden dat ze het eens zijn over het regeerakkoord. Net voor de nieuwe lockdown. De inhoud ligt op tafel, de poppetjes volgen later. Die inhoud en de betekenis daarvan voor de samenleving als geheel en diverse groepen in het bijzonder, werd even aangestipt in een Tweede Kamerdebat. Vervolgens drukte het coronavirus de plannen van de voorpagina’s.
Begrijpelijk, want op de korte termijn heeft de pandemie een grotere impact op ons dagelijks leven. En toch… Uiteindelijk hebben we allemaal belang bij langetermijnvisie en de uitvoering daarvan. Of het nu gaat om zorg en onderwijs, of energie, infrastructuur, woningen en stikstof, wat we nodig hebben is een punt op de horizon. Alle thema’s vragen om visie en daadkracht. Veel onderwerpen raken elkaar en hebben soms tegengestelde belangen.
Die discussie moeten we openlijk voeren, vooral om te begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Als dat goed wordt gedaan, is er een kans dat de polarisering als gevolg van de pandemie wordt omgebogen en het algemeen belang de boventoon weer voert. Dat vraagt bijzondere stuurmanskunst en tijd. Van dat laatste heeft het nieuwe kabinet niet veel. Nog een kleine 3,5 jaar, dan zijn er nieuwe verkiezingen, nieuwe punten op de horizon.
In zo’n korte tijd lukt het misschien om de tanker iets van koers te wijzigen. De gemiddelde burger zal de impact ervan nauwelijks voelen. De pandemie veroorzaakt daarentegen nog – een regeerperiode – lang deining.
Jacqueline Wijbenga J.Wijbenga@eisma.nl
Tekentafelverdubbeling, zo betitelt belangenorganisatie LTO de stikstofambitie van het nieuwe kabinet. “Deze doelstelling vraagt het onmogelijke van de beperkte uitvoercapaciteit van de overheid”, stelt LTO. Samen met andere maatschappelijke organisaties legde LTO eerder een doelstelling van 40 procent reductie in 2030 op tafel. “Daaraan gaan de nieuwe plannen volledig voorbij.”
Fonds Om de ambitie van het nieuwe kabinet waar te maken, wordt veel geld beschikbaar gesteld. Een speciaal stikstoffonds van 25 miljard euro moet ervoor zorgen dat de doelen worden gehaald. Een deel van het beschikbare geld, wordt volgens het nieuwe kabinet besteed aan het verplaatsen van boeren en tuinders. Volgens de boerenbelangenorganisatie zijn de oormerken die zijn verbonden aan het fonds, niet juist en op z’n minst verkeerd verdeeld. “Het feit dat 1,7 miljard euro wordt uitgetrokken voor uitvoering van beleid en 1 miljard euro voor nieuwe stalsystemen, is daarbij tekenend.”
Realistisch Volgens LTO-voorzitter Sjaak van der Tak is de 40 procent reductie die werd voorgesteld door de sector in samenwerking met de bouw, natuurorganisaties en andere economische sectoren, een veel realistischer scenario én haalbaar met minder geld. “Doorrekening van het Planbureau van de Leefomgeving geeft aan dat dit plan al ambitieus in de uitvoer is.” De kosten van dat plan bedragen 15,3 miljard euro. Volgens Van der Tak leidt de eenzijdige verhoging van de doelstelling naar 50 procent tot onuitvoerbaarheid en teleurstellingen in de toekomst.
Veestapel Hoewel LTO kritisch is op de stikstofplannen van het nieuwe kabinet, ziet de belangenorganisatie ook een aantal positieve signalen. Een van de belangrijkste lichtpunten is het feit dat de gevreesde halvering van de veestapel niet voorkomt in de gepresenteerde beleidsvoornemens. “Geen zonering, geen massale onteigening en geen halvering van de veestapel. Dat zijn de zegeningen die we nu tellen”, aldus Van der Tak. Desalniettemin ziet de LTO-voorzitter dat de landbouw voor een forse uitdaging komt te staan in de komende regeerperiode.
“Naast de hogere stikstofreductie zijn ook de klimaatambities naar boven bijgesteld. Boeren hebben oplossingen, maar die kosten tijd en geld”, waarschuwt de voorman. Ook wijst hij erop dat broeikasgassen geen grenzen kennen. “We moeten voorkomen dat de reductie in Nederland het probleem naar het buitenland verplaatst”, waarschuwt hij.
Convenant In het regeerakkoord is ook een passage opgenomen over de wijze waarop dieren worden gehouden. Het kabinet wil een convenant sluiten om te komen tot een dierwaardige veehouderij. Hiermee volgt het kabinet het advies van de Raad van Dieraan-gelegenheden op. Dit kabinetsvoornemen is enthousiast ontvangen door de Dierenbe-scherming. “Behoeften van het dier moeten leidend zijn bij het ontwerpen van veehouderijsystemen, niet andersom.” Agrarische ondernemers, marktpartijen en maatschappelijke organisaties moeten in een convenant afspraken maken over hoe die systemen er dan uit moeten zien.
“De praktijk laat zien dat het kan: moderne veehouderij met oog voor dier, mens en milieu. Wij zijn blij dat het nieuwe kabinet niet alleen oog heeft voor klimaat en milieu, maar ook dierwelzijn nadrukkelijk betrekt bij beleidsvoornemens”, aldus de Dierenbe-scherming.
Uitvoerbaar In hoeverre de nu gepresenteerde kabinetsplannen ook uitvoerbaar zijn, moet nog blijken, stelt LTO-voorzitter Van der Tak. “De plannen waren bij de presentatie nog niet doorgerekend. Nieuw beleid kan niet worden ingevoerd, zonder gedegen sociaaleconomische doorrekening.”
Stikstofreductie naar 50 procent in 2030 De nieuw te vormen regering streeft naar een stikstofreductie van 50 procent in 2030. Die ambitie is vastgelegd in het regeerakkoord. Volgens de Nederlandse landbouworganisatie LTO is sprake van een onrealistische doelstelling.








