Het zeugenbedrijf van Denkavit in Voorthuizen biedt plaats aan 260 zeugen en 8.000 tot 9.000 biggen per jaar. De zeugen worden gehouden in vrijloopkraamhokken.

Denkavit doet al jaren voedingsonderzoek op drie eigen locaties met kalveren en biggen. De bedrijven zijn onderdeel van het Denkafarm Innovation Centre. Naast een locatie in Frankrijk met kalveren staan in Voorthuizen twee bedrijven: eentje met vlees- en fokkalveren en eentje met zeugen en biggen. De Nederlandse onderzoekslocatie is eind jaren tachtig op een nieuwe plek op het Denkavit-terrein gebouwd. In 2015 werd de laatste nieuwe stal voor kalveren in gebruik genomen.

In 2016 is schuin tegenover de varkenslocatie gebouwd, waardoor er een duidelijke scheiding tussen beide diergroepen ontstond. Alle stallen zijn dusdanig ingericht dat met grote aantallen dieren verschillende proefopzetten zijn te maken. Dat vergroot de betrouwbaarheid en statistische relevantie van de onderzoeken.

Het kalverbedrijf telt drie stallen met 2.400 vleeskalveren en 600 opfokkalveren; het zeugenbedrijf biedt plaats aan 260 zeugen en 8.000 tot 9.000 biggen per jaar. De bedrijven zijn zo ingericht dat bezoekers alles kunnen zien zonder fysiek bij de dieren te komen. “Daarmee willen we ook de verbinding met de buitenwereld versterken”, zegt director R&D and Feed Technology Arjan Gobius du Sart. Hij is eindverantwoordelijk voor de onderzoeken die op de proefbedrijven plaatsvinden voor de diergroepen vlees- en fokkalveren en biggen en de divisie Ingredients.

Nieuwe grondstoffen

Op de bedrijven gebeurt veel onderzoek. “Er lopen altijd zo’n vijftig proefgroepen bij elkaar, elke dag.” De meesten hebben vanzelfsprekend te maken met voer en voeding, maar staan wel in relatie tot de omgeving zoals de huisvesting of genetica.

Arjan Gobius du Sart is als director R&D and Feed Technology verantwoordelijk voor de onderzoeken die op de proefbedrijven plaatsvinden.

‘Varkenshouders onderschatten hoeveel technologie er in een nieuw product zit’

Belangrijk voor een bedrijf gericht op jonge dieren is kennis en data verzamelen over nieuwe grondstoffen zoals eiwit- en vezelbronnen en de werking en toepassing van allerlei soorten additieven zoals gisten, organische zuren en pro- en prebiotica. Mede door het onderzoek op deze bedrijven zijn grote stappen gezet in het verlagen van het antibioticagebruik. Gobius du Sart: “De eerste jaren wisten we weinig van natuurlijke alternatieven. Nu weten we veel beter wat ze onder welke omstandigheden doen. Dat is ook te zien in het veel lagere antibioticagebruik.”

Bij de varkens spelen nieuwe ontwikkelingen zoals het houden van dieren met lange staarten en nieuwe soorten kraamhokken waarin de zeug vrij kan rondlopen. Naast gegevens vanuit de onderzoekersbedrijven heeft Denkavit met name voor de vleeskalveren nog veel meer data beschikbaar. “We zijn zelf groot-veehouder met meer dan 400.000 kalveren in Europa.”

Het varkensbedrijf is onderdeel van het Denkafarm Innovation Centre. Het is tien jaar geleden nieuw gebouwd.

Ruwvoerbrok

Terugkijkend op de afgelopen jaren ziet Gobius du Sart grote veranderingen. Bij de vleeskalveren noemt hij dat rantsoenen van bijna volledig melk met een beetje ruwvoer nu zijn omgedraaid. De ontwikkeling is mede ondersteund door kennis vanuit de Denkavit-bedrijven. “Vroeger was het 350 tot 380 kilo melk en 15 tot 50 kilo droge stof uit ruwvoer; nu wordt nog 200 tot 240 kilo melk verstrekt met wel 400 kilo brok en stro.”

Denkavit ontwikkelde hiervoor een eigen ruwvoerbrok. Een recente vraag is wat het betekent als kalveren tot 28 dagen op het melkveebedrijf moeten blijven, zoals in Duitsland al het geval is. “De zorg van de eerste periode komt dan meer bij de melkveehouder te liggen en de overgang naar de vleeskalverhouder is groter.” Biest is en blijft een bepalende factor en Denkavit kan met bloedonderzoek in beeld brengen of kalveren er voldoende van op hebben. “We zijn ook op zoek naar andere biomarkers om gezondheid en welzijn van dieren te bepalen.”

Bijvoeren van melk

Ook bij de varkens ziet Gobius du Sart ontwikkelingen. Met meer levend geboren biggen per toom en aandacht voor bigkwaliteit kiezen veel zeugenhouders voor het bijvoeren van melk in de eerste periode. Het klinkt eenvoudig, maar het maken van een goede poedermelk is volgens de manager een complexe uitdaging. “Varkenshouders onderschatten hoeveel technologie er in een nieuw product zit.” Vooral omdat de omstandigheden overal weer anders zijn. En de eisen liggen hoog, want de biggen zijn kwetsbaar. Producten moeten daarom robuust zijn, maar ook allerlei praktische kenmerken hebben zoals oplosbaarheid en goede loopeigenschappen.

Denkavit heeft op het eigen bedrijf goede ervaringen met een automatisch cupsysteem. Ook in de praktijk krijgt dit steeds meer navolging. Varkenshouders die moeite hebben om vloeibaar te voeren, kunnen ook kiezen voor een prestarter (mellow go) gebaseerd op de positieve eigenschappen van melk. Het is echter géén melkkorreltje, benadrukt Gobius du Sart. “Het is heel zacht en smakelijk.”

In Frankrijk is recent een locatie voor 1.000 kalveren herbouwd. De stal bevat vier afdelingen met elk 250 kalveren.

Lange staarten is een ander belangrijk onderwerp bij de varkens. Denkavit is er zowel sectoraal als via eigen projecten mee bezig. “Voer heeft zeker grote invloed en er is veel mee te bereiken. Maar we weten ook dat er meer factoren zijn die bepalend zijn.” De manager ziet nog verdere verbeteringen op dit gebied, maar benadrukt dat het een breed onderzoeksveld is. “Neem bijvoorbeeld mycotoxines, die ook een rol kunnen spelen.

Zeker jonge dieren zijn daar heel gevoelig voor.” Juist met een warmer wordend klimaat is de verwachting dat mycotoxines meer gaan voorkomen. Een verandering die daar ook mee te maken heeft, is hittestress. De oplossing die Denkavit daarvoor heeft is voor alle diercategorieën beschikbaar.

Voor het voedingsonderzoek vinden regelmatig verteringsproeven plaats. Dat gebeurt in een aparte afdeling binnen het varkensbedrijf.

Slimme cameratechnieken

Denkavit maakt in het onderzoek meer gebruik van sensortechnologie en kunstmatige intelligentie om gezondheid, gedrag en welzijn van de dieren te monitoren en te evalueren. Het zal de komende jaren steeds meer de traditionele onderzoeksmethoden vervangen of van extra informatie voorzien. “Er is al veel mogelijk. De uitdaging is het omzetten van grote hoeveelheden ruwe meetgegevens naar betrouwbare en praktisch bruikbare data.”

Gobius du Sart verwacht dat ‘over enkele jaren’ slimme cameratechnieken in combinatie met sensoren en gedreven door AI een belangrijke rol spelen in het onderzoek op de bedrijven. De basis in de stallen van Denkavit blijft echter hetzelfde: voedingsonderzoek dat de voerfabrikant en daarmee de klanten verder helpt.

Van Rotterdamse handelsonderneming naar internationale speler

De historie van Denkavit begint in 1929 met een Rotterdamse handelsonderneming in veevoergrondstoffen. In 1951 volgde de verhuizing naar Voorthuizen, waar het bedrijf zich met het lokale Denka samenvoegt onder de naam Denkavit.

Het bedrijf ontwikkelde eerst kunstmelk voor kalveren, later voor biggen en andere jonge dieren. Het breidde vanaf de jaren vijftig ook internationaal uit. Inmiddels heeft Denkavit zich ontwikkeld tot wereldwijd specialist in jongdiervoeders, vleeskalveren en voederingrediënten. Denkavit heeft vier hoofdonderdelen: DenkaVeal, DenkaPig, DenkaMilk en Feed Ingredients.

Er zijn drie onderzoekslocaties in twee landen. In Frankrijk is recent een locatie voor 1.000 kalveren herbouwd; in Voorthuizen heeft het bedrijf een locatie met 2.400 vleeskalveren en 600 fokkalveren, en een locatie met 260 zeugen en bijbehorende biggen.

Deel dit artikel

René Stevens