Het weer in de afgelopen zomer was wisselvallig. Bij het begin van de graanoogst was het zonnig en droog, wat een goede kwaliteit opleverde. Halverwege het oogstseizoen trad een natte periode in, waardoor er flink werd ingeboet op de kwaliteit van de nog niet geoogste gewassen. Experts waarschuwen daarom voor een verhoogd risico op mycotoxinen.

Pluimveehouders die zelf losse granen bijvoeren wordt geadviseerd om de granen visueel te controleren en de voederwaarde te laten analyseren.

Afhankelijk van het oogstmoment kan de kwaliteit van het graan namelijk flink variëren. Diervoederbedrijven analyseren alle binnenkomende partijen op veelvoorkomende mycotoxinen en zij delen hun bevindingen met SecureFeed.

De afwisseling van hoge temperaturen en veel regen verhogen het risico op mycotoxinen.

Mycotoxinen in kuilmais

De afwisseling van hoge temperaturen en veel regen verhogen het risico op mycotoxinen in kuilmais, waarschuwt Eurofins. Analyse van mycotoxinen in maissilage is dan ook zeker aan te raden. In veel gevallen kan Eurofins binnen één dag uitsluitsel geven over de gehalten aan mycotoxinen in diervoedergrondstoffen en silages.

Waarschuwingssysteem ontwikkeld

In het voorjaar van 2023 is een vierjarig publiekprivaat samenwerkingsproject gestart. Hierin werken Wageningen Food Safety Research, SGS, Cargill, Alltech, GMP+ International en het Comité van Graanhandelaren samen om een waarschuwingssysteem te ontwikkelen voor vroegtijdige signalering van de aanwezigheid van mycotoxinen in granen van Europese herkomst. Doel is om in een vroeg stadium te voorspellen of er mycotoxinen worden gevormd. Wanneer nodig kunnen er op tijd maatregelen worden genomen om de risico’s voor mens en dier te beperken.

De te ontwikkelen waarschuwingstool kan een bijdrage leveren om verspilling van grondstoffen en negatieve financieel-economische effecten tegen te gaan. Monitoring gebaseerd op een risicoanalyse maakt de borging van voer- en voedselveiligheid efficiënter en effectiever.

Bedreiging voor (darm)gezondheid

Mycotoxinen in diervoedergrondstoffen vormen een bedreiging voor de (darm)gezondheid, vruchtbaarheid en productieresultaten van het dier. Mycotoxinen zijn gifstoffen die worden geproduceerd door schimmels tijdens de teelt, oogst of opslag van granen en andere gewassen.

Het onderzoek naar gezondheidseffecten van mycotoxinen richt zich meestal op één mycotoxine. Daarmee worden de risico’s vaak onderschat: in grondstoffen komen meerdere mycotoxinen vaak tegelijkertijd voor. Ze kunnen elkaars negatieve effecten versterken. Daarnaast kunnen mycotoxinen in het maagdarmkanaal van het dier worden omgezet in metabolieten, die in sommige gevallen zelfs schadelijker zijn dan het oorspronkelijke mycotoxine.

Ook kan langdurige blootstelling aan geringe hoeveelheden mycotoxinen leiden tot gezondheidsproblemen, ook als de gehalten in het voer onder de kritieke grenswaarden liggen. Momenteel wordt onderzocht of biomarkers in het bloed, gecombineerd met mycotoxineanalyses in voer meer inzicht kunnen geven in de gezondheidsrisico’s. Deze ontwikkeling biedt perspectieven om vroegtijdig maatregelen te nemen.

Verschillende risico’s bij verschillende diersoorten

Niet alle dieren zijn even gevoelig voor alle mycotoxinen: varkens zijn vooral gevoelig voor fusariumtoxinen, zoals deoxynivalenol (DON), fumonisine (FUM), zearalenon (ZEA) en trichothecenen (T-2). Via de placenta, de biest en de melk kunnen DON, ZEA en T-2 worden overgedragen van de zeug naar de biggen. Bij melkvee is er een risico dat aflatoxine (AFLA) in het rantsoen terechtkomt in de melk, met risico’s voor de humane gezondheid tot gevolg. Ook pluimvee is gevoelig voor AFLA, en daarnaast vooral voor ochratoxine A (OTA).

Deel dit artikel

Carolien Makkink