In Vlaanderen staat de landbouwsector op een kantelpunt. De druk op beschikbare ruimte, inkomen, milieudoelstellingen en maatschappelijke verwachtingen weegt zwaar door. Tegelijkertijd groeit het besef dat voedselzekerheid van strategisch belang is. Vanuit die realiteit is de Vlaamse overheid gestart met het opstellen van een Landbouwvisie voor de periode 2030 tot 2050.

De bedoeling? In kaart brengen hoe we in Vlaanderen voedsel kunnen blijven produceren op een manier die economisch leefbaar, ecologisch verdedigbaar en maatschappelijk gedragen is. Een toekomstmodel dus, voor een sector die meer dan ooit behoefte heeft aan waardering, toekomstperspectief en rechtszekerheid.

Een positief en broodnodig initiatief, maar allesbehalve eenvoudig. Veel landbouwers weten vandaag niet eens of ze in 2030 nog produceren, laat staan onder welke spelregels. Een strikt vergunningenbeleid en talloze procedureslagen, het stikstofbeleid, trage erkenning van nieuwe technieken en een gebrek aan grondbeleid: de uitdagingen op korte termijn zijn legio.

Acht werkgroepen, één grote uitdaging

Om een visie te ontwikkelen, moet je even afstand nemen van de huidige situatie. In Vlaanderen gaan acht thematische werkgroepen aan de slag, elk met een DESTEP–SWOT-analyse als vertrekpunt. De bedoeling is om via dialoog tot een gedragen toekomstvisie te komen. Een waardevolle aanpak, al start elke discussie noodgedwongen vanuit de huidige situatie. Terwijl net loskomen van die realiteit nodig is om vooruit te denken.

Toch zijn veel troeven al bekend: hoogopgeleide landbouwers, sterke kennisinstellingen, goede technologie, nabijheid van havens, toegang tot grondstoffen én koopkrachtige consumenten, een goed uitgebouwde agrovoedingsindustrie en gunstige productieomstandigheden. Dat laatste staat echter onder druk door de beschikbaarheid van grond, verlies aan biodiversiteit en klimaatverandering.

Aan de vergadertafel lijkt er eensgezindheid: we willen voldoende productie, een eerlijk inkomen voor de boer, betaalbare voeding en een gezonder leefmilieu. Maar zodra het over concrete keuzes gaat, wordt het moeilijk. Wat is ‘voldoende productie’? Op Vlaams of Europees niveau? Hoe vrij mag een boer nog zijn in zijn bedrijfsmodel? En wat doen we met het Europese eiwittekort?

Van visie naar richtinggevend beleid

Zonder antwoord op die vragen blijft een visie een mooi rapport zonder effect. Boeren willen vooruit, maar zonder stabiel kader durven velen niet meer te investeren. Als de komende vijf jaar even onzeker blijven, wordt plannen richting 2050 bijna onmogelijk.

Ondanks het feit dat de prioriteiten van beleidsmakers verschuiven, blijft de duurzaamheidsuitdaging erg actueel. Daarbij moet een evenwicht worden gevonden tussen technologische innovatie en landbouw die opnieuw sterker met de natuur verbonden is. Technologische innovatie zoals precisielandbouw, technieken rond circulariteit, slimmer databeheer en AI kunnen boeren net die tools geven om hun werk toekomstgericht voort te zetten.

Concreet beleid

Maar zelfs de beste oplossingen vragen om een helder beleidskader. Wie nu vooruit wil, moet weten waar hij of zij aan toe is. En het mag niet eindigen bij rapporten of rapporteringsplicht. De visies die nu ontstaan, moeten hun weg vinden naar concreet beleid; werkbaar voor wie elke dag met beide voeten in de praktijk staat.

Daarom roept BFA beleidsmakers op tot duidelijkheid. Wie morgen voedsel wil produceren, moet vandaag weten of dat nog kan. Geen woorden. Wel daden.

BFA

Deel dit artikel