Richard Ducatelle van de Universiteit van Gent legt uit dat de caeca bij pluimvee en de blinde darm en dikke darm bij varkens functioneren als fermentatievaten. In de eerste levensweken raakt het darmstelsel geleidelijk en in een bepaalde, vaste volgorde gekoloniseerd met micro-organismen. Polysachariden uit voervezels dienen als voedsel voor de microben, zodat uiteindelijk een gebalanceerde microbiota ontstaat die zorgt voor kolonisatieresistentie en de vorming van vluchtige vetzuren in het maagdarmkanaal.

Boterzuur

Met name boterzuur heeft een gunstige invloed op de darmgezondheid. “Boterzuur stimuleert de synthese van mucus en antimicrobiële peptiden, het bevordert de darmepitheelintegriteit door versterking van de tight junctions, ondersteunt de orale tolerantie via een effect op de regulatoire T-lymfocyten en remt ontstekingen”, somt Ducatelle op. Hij legt uit dat boterzuur weliswaar pas wordt gevormd aan het einde van het darmkanaal, maar toch gunstige effecten heeft in de dunne darm, via de signaalstofjes GLP-1 en GLP-2. GLP-2 stimuleert het darmweefsel, gaat celdood tegen, regelt de morfologie, functie en integriteit van darmwandepitheel en stimuleert de opname van nutriënten.

Vezelfermentatie

Er zijn diverse mogelijkheden om de fermentatie van vezels in het maagdarmkanaal te vergemakkelijken: vooraf (fysisch of enzymatisch) ontsluiten van vezels, toevoegen van enzymen (xylanases, cellulase) of probiotica die dergelijke enzymen uitscheiden. Deze maatregelen ondersteunen een gezond darmmicrobioom, waardoor het risico op dysbiose, een lekkende darmwand, onvoldoende boterzuurproductie, ontstekingen en een overmaat aan onverteerd eiwit in de caeca wordt voorkomen. Ducatelle legt uit dat het sturen op een wenselijke microbiotasamenstelling en effectieve vezelafbraak goed werkt om de boterzuurvorming te stimuleren en zo de darmgezondheid te ondersteunen. “Boterzuur toedienen via het voer is veel minder effectief.”

Varkens

“De microbiotasamenstelling wordt beïnvloed door vele factoren, zoals hygiëne en voersamenstelling”, vertelt DirkJan Schokker van Wageningen Universiteit. De opbouw van een gezond maagdarmstelsel en een gebalanceerde darmmicrobiota verloopt vanaf de geboorte in fases, laat hij zien. In het vroege leven van een varken zijn er risicovolle episodes, zoals de geboorte, de speenfase en transporten. Stress – bijvoorbeeld door ziekte, vaccinaties of een suboptimale huisvesting – maar ook antibioticatoediening in de eerste levensweken verstoort de evenwichtige ontwikkeling.

Nieuwe onderzoeksmethoden om de kwantitatieve en functionele microbiotasamenstelling in verschillende levensfases en onder invloed van verschillende omgevingsfactoren inzichtelijk te maken helpen bij het optimaliseren van productieresultaten, gezondheid en welzijn van varkens via management en voeding, besluit Schokker.

Diagnostiek

Joost Thijssen heeft met zijn bedrijf Florates een tool ontwikkeld die inzicht geeft in de darmgezondheid van eenmagigen. De veehouder neemt zelf een rectaal mestmonster van zijn kippen of varkens en laat dat analyseren door een lokaal laboratorium (ligation-based quantitative multiplex real time polymerase chain reaction). “Ons algoritme analyseert de resultaten op basis van de ratio’s tussen gastheer-dna en microbieel dna en tussen verschillende bacteriefamilies en metabolieten.

Daarbij richten we ons op de ratio’s die een grote invloed hebben op darmgezondheid”, legt Thijssen uit. “Voor de productieresultaten zijn vooral de ratio’s met betrekking tot melkzuur en boterzuur van belang, voor darmwandschade kijken we naar indicatoren voor de villus/crypt-ratio en de enterobacteriaceae-ratio is een maat voor de hygiënestatus.”

De methode van Florates geeft de veehouder binnen 24 uur inzicht in de risico’s op zijn bedrijf voor elk van de drie invloedsfactoren. Ook is het mogelijk om de effecten van een interventie, zoals aanpassing van management of voeding, of toepassing van een bepaalde voertoevoeging op de darmgezondheid in kaart te brengen. De tool ondersteunt de veehouder bij het nemen van verbetermaatregelen op zijn bedrijf.

In het vroege leven van een varken zijn er risicovolle episodes die een evenwichtige ontwikkeling kunnen verstoren: onder andere de geboorte, de speenfase en transporten.

Deel dit artikel

Carolien Makkink