De veehouderij draagt naar schatting 12 tot 20 procent bij aan de totale broeikasgasemissie. Het aandeel van paarden daarin is beduidend kleiner dan van rundvee. Zo schat de European Environment Agency dat paarden in Europa in totaal 0,09 miljoen ton CH4 per jaar uitstoten, tegen rundvee 6,2 miljoen ton. Maar methaan is niet de enige bron.
Hooi veroorzaakt per kg droge stof 35 procent meer CO2 eq dan haylage.
Hoofprint
In samenwerking met de European Equestrian Federation werkt Wageningen Universiteit aan de Hoofprint, een volledige levenscyclusanalyse van de paardenhouderij. De Hoofprint is bedoeld voor landen als Nederland, met een ‘intensieve’ paardenhouderij. In de Hoofprint combineren Iris Huisman, Hassan Pishgar en Theun Vellinga de CO2 eq-bijdragen van de productie van voer, darmemissies, mestmanagement en transport naar onder andere wedstrijden. Daarbij wordt onder meer het trainingsniveau en voeropname meegenomen.
Voor jaarlingen vinden zij dat de productie van voer voor 59 procent bijdraagt aan de totale broeikasgasemissies van het paard, gevolgd door 27 procent dat gerelateerd is aan mestmanagement. Slechts 1 procent van zijn totale broeikasgasemissie komt van darmemissies. Bij een topsportpaard – uitgebracht op internationale wedstrijden – verandert de som. Dan komt 90 procent van de broeikasgasemissie door transport van het paard.
De Hoofprint kan worden gebruikt voor alle soorten paarden: van topsport tot recreatie en komt binnenkort publiek beschikbaar. Ook is er een wetenschappelijke publicatie in aantocht.
Voederproductie
Gülşah Kaya Karasu van Hogeschool Van Hall Larenstein heeft, ondersteund door SIA-ISAAC, de broeikasgasemissie door voederproductie voor Nederlandse paarden onderzocht. Dit deed zij aan de hand van een enquête onder Nederlands paardenhouders en gebruikmakend van LCA-cijfers uit de Ecoinvent database (v3.6 cut-off). Zij schat de bijdrage op 5,98 ( ± 2,9) kg CO2eq per paard per dag. Met 3,70 ( ± 1,74) kg CO2eq per paard per dag is meer dan de helft afkomstig van ruwvoer.
Kaya Karasu wijst erop dat hooi daarbij per kg droge stof (ds) 35 procent meer CO2eq veroorzaakt dan haylage (vrij droog paardenkuilgras), ook als verpakkingsmateriaal wordt meegenomen. Terwijl juist het merendeel (77 procent) van de respondenten hooi als voornaamste ruwvoer voert. Voor hooi van 86 procent droge stof noemt Kaya Karasu een uitstoot van 0,46 kg CO2eq/kg ds (86 procent ds). Voor haylage met een drogestofgehalte van 60 procent, een uitstoot van 0,33 kg CO2eq /kg ds. Dit laatste is lager dan de 0,51 kg CO2eq/kg ds van kuilgras met 47 procent droge stof, dat terug te vinden is in de FeedPrint voor landbouwhuisdieren van de WUR.
Methaan
Dat de broeikasgasproductie van paarden veel lager is dan van rundvee, komt niet alleen doordat de aantallen lager zijn, ook per dier produceert een paard minder broeikasgassen dan een koe. Volgens de IPCC produceert een paard 18 kg CH4 per jaar, tegenover 117 kg voor een melkkoe. Dit heeft verschillende oorzaken, zoals een kortere retentietijd, de vorm van het fermentatievat (pens vs.
colon/caecum), het verschil in de plek van het fermentatievat (voor de dunne darm of erna), een lager aantal protozoa en minder methanogene archeae.
Bij de fermentatie van voer in pens of darm komt H2 vrij. Symbiotische methanogene archeae (micro-organismen verwant aan bacteriën) vangen dit weg en zetten het om in CH4. Dit is gunstig voor het dier, omdat een te hoge H2-concentratie leidt tot allerlei gezondheidsproblemen. Een alternatieve manier om H2 af te vangen is acetogenese door anaerobe bacteriën, waarbij H2 + CO2 worden omgezet in acetaat. Bij paarden lijkt dit een veel grotere rol te spelen dan bij herkauwers.
Emissies verminderen: ruwvoer
Net als bij rundvee, zijn de methaanemissies bij paarden waarschijnlijk hoger op een rantsoen met veel moeilijk verteerbare vezels dan op een beter verteerbaar rantsoen. Zo liet gezamenlijk onderzoek van Wageningen Universiteit en Utrecht Universiteit bij Welsh pony’s in respiratiecellen zien dat een volledig ruwvoerrantsoen een hogere methaanproductie per dier gaf dan een rantsoen met ruwvoer en krachtvoer. Er was een trend voor een hogere methaanproductie per kg metabool gewicht.
In vitro-onderzoek met hetzelfde rantsoen gaf vergelijkbare resultaten. Andere onderzoekers vonden echter geen verschil tussen een rantsoen met hooi of 70 procent hooi en 30 procent krachtvoer. Ondanks een mogelijk positief effect van krachtvoer, is het algemeen advies voor een gezonde darmfunctie, om hier slechts een beperkte hoeveelheid van te geven en minstens 1 à 1,5 % van het lichaamsgewicht aan droge stof uit ruwvoer te voeren. Een alternatief is beter verteerbaar ruwvoer.
‘Dat de broeikasgasproductie van paarden lager is dan van rundvee, komt niet alleen door lagere aantallen’
Emissies verminderen: additieven
Er zijn verschillende in vitro-gasproductieproeven met inoculum van paarden uitgevoerd om het effect van allerhande toevoegingen te testen. Dit onderzoek is veelal nog niet herhaald in respiratiecellen. Onderzoek richt zich enerzijds op verhogen van de verteerbaarheid (en daarmee verminderen van de fermentatie) door toevoegen van enzymen. Anderzijds wordt ook getracht een verschuiving van methanogenen naar acetogenen te bewerkstelligen door probiotica, olie of plantextracten. De resultaten met betrekking tot methaan zijn samengevat in Tabel 1. Wat opvalt is dat er soms juist een stijging van de methaanproductie optreedt, zoals bij het toevoegen van lactobacillus en dat er ook vaak sprake is van een dosisafhankelijk effect.
Uitstoot versus gezondheid
Ondanks dat de paardenvoeding in verhouding een lage bijdrage levert aan broeikasgasemissies, lijken er dus mogelijkheden om dit te verlagen. Zowel door het kiezen van het rantsoen, als op langere termijn misschien door middel van additieven. Uit een eerdere enquête bleek dat paardenhouders bereid zijn om daaraan bij te dragen. Bij alle maatregelen moet de gezondheid van het paard leidend zijn.









