Teun Veldkamp van Wageningen Livestock Research, Jurriaan Mes van Wageningen Food & Biobased Research en Lieske van Eck van Cargill Animal Nutrition and Health deelden tijdens een webinar georganiseerd door Schuttelaar en partners, recente onderzoeksresultaten en schetsten toekomstperspectieven voor de insectensector. Met name op het gebied van gezondheidsbevorderende effecten van insecten in voeders voor varkens en pluimvee zijn er nieuwe inzichten.

Diergezondheid

Insectenlarven kunnen levend worden verstrekt, maar ook verwerkt tot puree (gemalen larven, vochtrijk product) of gescheiden in bestanddelen (eiwit, olie, specifieke componenten). “De bioactieve componenten van insecten kunnen de gezondheid van eenmagige dieren bevorderen”, legt Veldkamp uit. Hij heeft het dan met name over antimicrobiële peptiden, specifieke vetzuren (laurinezuur) en polysachariden (chitine en chitosan)

Toepassing van lokaal gekweekte insecten als eiwitbron of als specifiek gezondheidsondersteunend ingrediënt draagt bij aan het verduurzamen van de diervoederketen.

Veldkamp besprak recente resultaten uit het publiek-private samenwerkingsproject, waarin naast Wageningen UR ook industriepartners (Protix, Agrifirm, ABZ Diervoeding en Cargill) samenwerken. Dit project heeft al diverse wetenschappelijke publicaties opgeleverd waarin onderzoek naar de invloed van (componenten van de) larven van de zwarte soldatenvlieg (BSFL) op de (darm)gezondheid van varkens en pluimvee wordt beschreven.

Uit in vitro studies is gebleken dat gemalen BSFL antibacteriële activiteit tegen E. coli, Staphylococcus aureus, Bacillus, Pseudomonas aeruginosa en Clostridium perfringens vertonen.

Varkens

Jurriaan Mes onderzocht de invloed van BSFL-puree op E. coli, een belangrijke veroorzaker van speendiarree bij biggen, en concludeert dat BSFL-puree mogelijk kan helpen om het risico op speendiarree bij biggen te verkleinen. De puree vereist minimale processing (alleen malen en pasteuriseren) en kan eenvoudig worden ingezet in brijvoeders. Protix brengt de puree op de markt onder de merknaam PureeX; dit is toegelaten als voedermiddel voor gezelschapsdieren, vis, pluimvee en varkens. Mes hoopt snel goedkeuring te krijgen voor in vivo biggenstudies om de in vitro gevonden positieve effecten van BSFL-puree te bevestigen.

Pluimvee

Clostridium perfringens veroorzaakt necrotische enteritis bij pluimvee.

Lieske van Eck besprak de effecten van BSFL-eiwitmeel en BSFL-chitine – als vervanging van sojaschroot – in vleeskuikenvoeders. Haar onderzoek werd uitgevoerd met 936 Ross308 haantjes op het Cargill Innovation Center in Velddriel. De insectenproducten werden in verschillende doseringen (0, 5 en 10 procent) in het voer verwerkt en de helft van de kuikens werd onderworpen aan een necrotische enteritis challenge. De challenge had een duidelijke negatieve impact op voeropname, groei en voederconversie.

Maar de gechallengede kuikens die BSFL-meel verstrekt kregen lieten tussen dag 14 en dag 21 geen verslechtering van de voerefficiëntie zien en bij 10 procent BSFL-meel zelfs een verbetering. Bij de laatste proefgroep was er ook significant meer borstvlees.

Veldkamp deelde de resultaten van een studie met BSFL-eiwit of -olie in het voer van vleeskuikens onder hittestress. Insectenolie is rijk aan middenlangketenige vetzuren, met name laurinezuur. In een dosis-respons-studie werd de invloed van insectenolie (0, 2 of 4 procent) en -eiwit (0, 5 of 10 procent) onder hittestress onderzocht bij 648 Ross308 haantjes. De hittestressbehandeling verlaagde de voeropname tussen dag 21 en dag 34 significant, de groei was alleen numeriek lager onder hittestress. Onder de hier toegepaste milde cyclische hittestress hadden BSFL-eiwit en -olie geen noemenswaardige invloed op de technische resultaten. Meer onderzoek is nodig om de werkzaamheid van insectenproducten onder chronische hittestress vast te stellen.

Duurzaamheid

Veldkamp benadrukt dat verduurzaming van de diervoederketen een belangrijke opdracht is voor de sector. “Vanwege de groei van de wereldbevolking en de schaarste aan landbouwareaal is het noodzakelijk om grondstoffen efficiënt te gebruiken en circulariteit te bevorderen. Gebruik van regionale voeringrediënten en het verlagen van de ecologische voetafdruk (broeikasgassen, stikstof, water en land) zijn daarbij essentieel.” Toepassing van lokaal gekweekte insecten als eiwitbron of als specifiek gezondheidsondersteunend ingrediënt draagt daaraan bij.

Perspectieven voor insecten

Met betrekking tot de invloed van insecten op diergezondheid is tot nu toe veel kennis vergaard in Azië en in de aquacultuur, vertelt Geert Bruggeman van Nutrition Sciences. “Het gebrek aan consistentie van resultaten is nog wel een probleem”, zegt hij. “Er is veel variatie in proefopzet en -uitvoering, maar ook in de samenstelling van de insecten(producten), die wordt bepaald door het type insect, het teeltsubstraat en de processingstappen.” Bruggeman hoopt dan ook op meer harmonisatie van onderzoeksmethodes om de gezondheidseffecten van insecten vast te stellen.

Michel van Spankeren van Protix pleit ook voor meer commerciële trials. “De vertaalslag van wetenschappelijk onderzoek naar praktische toepassingsmogelijkheden is noodzakelijk om de inzet van insecten(producten) in de diervoeding uit te breiden.” Van Spankeren vindt ook dat de overheid meer moet doen om gebruik van insecten in diervoeders te faciliteren. Hij verwijst daarbij naar de toelating van substraten voor de kweek van insecten en naar welzijnseisen voor insecten als landbouwhuisdieren. Vervanging van palm- en sojaolie door insectenolie kan helpen bij het realiseren van de verduurzamingsambities van de overheid.

Bruggeman ziet perspectief in raffinage van insectenlarven: “Als we functionele componenten uit larven isoleren, dan kunnen sommige producten worden ingezet in pharma en andere bestanddelen in food of feed”, legt hij uit.

Op dit moment is insecteneiwitmeel nog te duur om te kunnen concurreren met sojaschroot. De sprekers pleiten voor meer waardering voor de positieve effecten van insectenproducten op gezondheid en duurzaamheid. Het zou niet alleen moeten gaan over de kostprijs van de grondstof, maar ook over de kostenbesparing door minder uitval, meer vitaliteit en een lager medicijngebruik. In het streven naar meer regionale diervoedergrondstoffen (minder import) kunnen insecten ook een rol van betekenis spelen. “Insecten zijn de missing link voor een circulaire voedselketen”, aldus Teun Veldkamp.

Diervoederproductie wereldwijd

Tussen 2012 en 2023 is de wereldwijde diervoederproductie toegenomen van 945,8 miljoen ton naar 1295,3 miljoen ton (Agri-Food Outlook, Alltech). Voor 2050 wordt een productie van 1500 miljoen ton verwacht (FAO). Ongeveer de helft van alle mengvoeders komt terecht bij vleeskuikens en varkens, met respectievelijk 386 en 323 miljoen ton in 2023 wereldwijd.

Deel dit artikel

Carolien Makkink