Het grootste obstakel voor het gebruik van hennep in voeding is de mogelijke aanwezigheid en overdracht van cannabinoïden naar dierlijke weefsels.
Hennep wordt in heel Europa geteeld, voor uiteenlopende toepassingen. De afgelopen jaren is het vezelhennepareaal in de EU aanzienlijk toegenomen: van 20.500 hectare in 2015 naar circa 33.000 ha in 2022, een stijging van 60 procent. In dezelfde periode steeg de productie van hennep van 97.000 ton naar 179.000 ton, een toename van 84,3 procent. De grootste EU-producent is Frankrijk, met een productie van meer dan 60 procent van de totale EU, gevolgd door Duitsland (17 procent) en Nederland (5 procent).
Vezel is echter maar één van de co-producten. Hoe zit het bijvoorbeeld met de toepassing van hennep (co-)producten in diervoeders? Altman en collega’s schreven er recent (2024) een artikel over.
Industriële hennep
Hennep ( Cannabis sativa L .) is een eenjarige plant uit de familie Cannabaceae . Het product is niet erg bekend, zeker niet als grondstof in de diervoedersector. Industriële hennep bevat maximaal 0,2 procent van het bestanddeel tetrahydrocannabinol (THC, zie kader) en heeft vanwege dit zeer lage gehalte geen psychoactieve werking. Het interessante aan de industriële plant is dat de bloemen, bladeren, zaden en stengels allemaal worden gebruikt, in zeer diverse toepassingen.
Toepassingen van hennep
Industriële hennep is een rijke bron van uiteenlopende plantaardige producten, waaronder zaden, vezels en olieproducten. Het is ook een bron van vele medicinale en farmaceutisch gerelateerde bestanddelen. Er is een toename van de productie van hennep voor respectievelijk de zaden, bloeiwijzen of vezel. Reden dat er ook meerdere variëteiten worden geselecteerd en geteeld.
Anatomische delen van hennep
De literatuur verdeelt hennep vaak in vier anatomische delen: wortel, bladeren en bloeiwijze, zaden en stengel. De industriële productie gaat met name om de zaden en stengels. Meer en meer wordt er echter ook industrieel geproduceerd voor de bladeren/bloeiwijze (voor de productie van cannabinoïd). Tabel 1 geeft producten en toepassingen van hennep weer. In Tabel 2 zijn de nutriëntgehalten weergegeven van het hennepzaad en enkele co-producten.
De variatie in nutriëntgehalten is erg groot voor de verschillende variëteiten/onderzoekingen, maar de cijfers geven wel een indicatie dat gebruik ervan in diervoeders tot de mogelijkheden behoort. Hennepzaad heeft een hoog eiwitgehalte en bevat aanzienlijke hoeveelheden olie, vezels, vitaminen, omega 3 en mineralen. Daardoor dienen bijvoorbeeld gepelde hennepzaden als levensmiddel, terwijl hele hennepzaden kunnen worden gebruikt als diervoeder.
Gebruik in diervoeders
Het aantal studies naar de toepassingen van hennep co-producten in diervoeding is de laatste jaren flink toegenomen. Het is nodig om de risico’s in te schatten van het consumeren van met hennep gevoerde dieren. Op die manier is het mogelijk om de voordelen van hennepproductie specifiek voor de diervoedersector in te schatten. Het grootste obstakel voor het gebruik van hennep in voeding wordt in het artikel geduid als de aanwezigheid en de overdracht van cannabinoïden naar dierlijke weefsels.
Er zijn zorgen over het psycho-actieve delta-9-tetrahydrocannabinol en isomeren die mogelijk uit de darm worden geresorbeerd en opgeslagen in dierlijke weefsels. Indien intraveneus toegepast, bleek deze stof voor te komen in uiteenlopende orgaanweefsels bij het varken. De overdracht van carrabinoïden van plant naar dier naar mens is dus de zorg.
Doordat industriële hennep geen significante THC-gehaltes bevat is de kans op overdracht naar weefsels klein. Echter is in studies aangetoond dat THC in staat is tot ophoping in vetweefsel van ratten en ook later weer kan worden afgegeven. Daarom wordt onderzoek naar de mechanismen van overdracht en de opslag van THC in dierlijke producten zoals melk en vlees door de auteurs hoogst noodzakelijk gevonden en wordt dit onderzoek sterk aanbevolen.
Pluimvee en varkens
Er zijn enige studies verricht naar de invloed van hennep in pluimveevoeders. Het ging daarbij met name om het gebruik van zaden, hennep olie en schroot. Voor zowel leghennen als braadkuikens blijken er goede resultaten te zijn, hoewel er weinig cijfers zijn met betrekking tot de economische efficiëntie van het product. Met name voor leghennen stellen de auteurs dat een verwerkingspercentage van slechts 3 gram hennepzaad per kilogram voer de eiproductie en eimassa positief beïnvloedt, met positieve effecten op de eidooiersamenstelling (toename PUFA, met name linoleenzuur), het gehalte aan ɑ -tocoferol en een algemene verbetering van de oxidatieve stabiliteit in eieren. In een verdere studie bleek hennep het gehalte te verlagen van het eidooiercholesterol.
Voor varkens is de gemene deler uit studies dat de eerste studies positief zijn voor hennep. Hennepolie in plaats van raapzaadolie of palmolie gaf vergelijkende resultaten qua productieresultaten, maar liet betere gehalten zien van de meervoudig onverzadigde vetzuren in het vlees. Bij biggen bleek in studies dat met het gebruik van hennepproducten in het zeugenvoeder (veranderd vetzuurpatroon in de zeugenmelk) de groei van biggen verbeterde in vergelijking met een mais/sojavoeder. Hennep zou ook de gezondheid van biggen bevorderen, met name tijdens perioden van stress, zoals tijdens het spenen.
Herkauwers
Voor herkauwers zijn er ook onderzoeken geweest, echter de auteurs geven terecht aan dat dit er te weinig zijn om definitieve conclusies te kunnen trekken. Het gaat om studies die uiteenlopende criteria van onderzoek hadden voor het gebruik van hennepproducten. Deze criteria waren de melkproductie en melksamenstelling, vetzuurpatronen, karkas-vetzuursamenstelling, immuniteit, verteerbaarheid en balansstudies, voeropname en groei alsook karkas parameters en in vitro werk. De resultaten zijn daarom niet eenvoudig samen te vatten.
Conclusies
Een eerste drempel voor het gebruik van hennep in voeders voor dieren is het ontbreken van voldoende gegevens met betrekking tot de overdracht van cannabinoïd uit hennepproducten en de opslag ervan in dierlijk weefsel. Meer studies hierover zouden een toename van hennepproducten in voeders voor landbouwhuisdieren en gezelschapsdieren kunnen bevorderen. De auteurs schrijven dat met name onderzoeken nodig zijn die de vervanging van de ene grondstof door hennepproducten goed kunnen evalueren. Verder moet er aandacht zijn voor contaminanten (bijvoorbeeld zware metalen) omdat deze in eerdere onderzoeken zijn beschreven in hennep en afgeleide producten.
Referenties zijn opvraagbaar bij de redactie.
Met hennep worden de variëteiten
Met hennep worden de variëteiten van Cannabis sativa bedoeld met een laag THC gehalte (< 0,2 procent). Deze hebben geen invloed op het menselijk bewustzijn en geven geen aanleiding tot verslaving. Terwijl het totaal THC-gehalte van hennep gelimiteerd, varieert dit in andere variëteiten van cannabis (wiet, marihuana) tussen 3 en 15 procent. Cannabidiol (CBD) is één van de cannabinoïden die voorkomen in de canabisplant. Ook CBD kent geen psychoactieve eigenschappen, maar is desondanks in voedingsmiddelen en supplementen verboden.










