Het was 4 mei ongelofelijk druk op Kamp Westerbork. Het is natuurlijk een beladen dag en een plek met een inktzwart randje. Maar ook nu is men niet gerust op wat er om ons heen gebeurt. Een zelfde sfeertje was te voelen toen een maandje eerder mijn woonplaats volop in het teken stond van 80 jaar bevrijding. Behalve de gesprekken over de bevrijding, kwam er ook steevast een actuele vergelijking inclusief twijfel achteraan: ‘Bevrijdingsdag van Trump’, ‘democratie kan falen’ en ‘het is toen gebeurd, dus het kan weer’, typeerde aardig de gemoedstoestand van velen.

Dat Trump zijn NAVO-bondgenoten dieven noemt, zegt veel. Maar dat de VS ons NAVO-lidmaatschap grotendeels betaalt, is natuurlijk niet rechtvaardig. Nu het besef is gekomen dat we in Europa onze eigen veiligheidsboontjes moeten doppen, is de politiek eensgezind: het defensiebudget moet fors omhoog. De schrik zit er overal aardig in en de reacties zijn logisch.

Dat in een democratie één persoon in staat is alles als een dictator af te roepen, is een nare gedachte. Ook de Amerikaanse burgers zullen het gelag betalen. Plus de boeren, want wie nemen hun producten af en tegen welke prijs? Waarschijnlijk zullen we nog meer grondstoffen uit Argentinië en vooral Brazilië komen. Deze landen worden vast de lachende derde.

Ik lees dat China al een enorme oppervlakte aan landbouwgrond heeft gekocht om daar zijn eigen sojabonenbehoefte veilig te stellen. Sojaschroot kan wel wat duurder worden voor ons, maar er zijn lastigere zaken die nog steeds op de plank liggen. Op sommige stroperige momenten zou je willen er een Trumpiaanse aanpak komt, maar die opwelling druk ik toch meteen de kop in. Echte democratie en vrijheid is immers een groot goed.

Deel dit artikel

Jan Holterman