Om de productiekosten in de hand te kunnen houden, de veiligheid en een constante voederwaarde te kunnen garanderen is in de toekomst een goedkoper, veilig en gestandaardiseerd substraat nodig.
Bij het eten van insecten denken we meestal aan pluimvee. Met scharrelen en pikken nemen ze insecten en andere ongewervelden van de grond op. Maar in het wild zijn er veel meer diersoorten die van nature insecten eten: vissen, varkens, gezelschapsdieren.
Industrieel gebruik van insecten vereist echter grote volumes die veilig in gebruik zijn, het liefst met een constante voederwaarde. Om dit te kunnen garanderen, is industriële kweek noodzakelijk. Vooral de veiligheid en de effecten van bepaalde technologieën om de insecten in het voer te kunnen verwerken zijn onderwerp van onderzoek.
Tabel 1. Toepassing van extrusie voor de verwerking van insecten in visvoer.
Insecten in diervoer
Rossi en collega’s (2025) schreven onlangs een overzicht over de mogelijkheden van het gebruik van insecten in diervoeders. Zij hebben geprobeerd een volledig overzicht te geven van de onderzoekingen die hierover zijn gepubliceerd. Ze stellen dat zowel de insectensoort, het doeldier en de voersamenstelling een rol spelen bij de te bestuderen effecten. Dat is dan ook de reden dat het artikel bijna 70 pagina’s telt, inclusief referenties.
Nutritionele kwaliteit
Als grondstof in een voersamenstelling zijn insecten een bron van eiwitten, vetten, mineralen en vitaminen. De precieze samenstelling hangt af van onder meer de insectensoort, groeifase, kweekomstandigheden en oogstmethoden. Rumpold and Schlutter (2013) publiceerden hier eerder een uitgebreid overzicht van. De auteurs stellen dat de verteerbaarheid van insecteneiwit doorgaans hoog is, tussen de 80 en 90 procent. Daarbij is met name de soort, het voer, levensstadium en procesbehandeling van invloed.
De auteurs verwijzen tevens naar literatuur waaruit zou blijken dat er antinutritionele stoffen (ANF) in insecten aanwezig zijn, vergelijkbaar met de ANF’s aanwezig in sojabonen. We hebben het dan over stoffen als oxalaten, fytaten, tanninen, alkaloïden en zelfs cyaniden. Deze opsomming levert enige twijfel op of dit echt bestanddelen van insecten zijn. Het napluizen van de genoemde literatuur maakt duidelijk dat de aanwijzingen hiervoor weinig uitgekristalliseerd zijn en waarschijnlijk arbitrair. Ook chitine wordt als ANF genoemd, dat is volgens de verwachtingen. Het effect van chitine zou erg variabel zijn, mede door de invloed van de insectensoort en doeldier.
Smakelijkheid
Smakelijkheid en voorkeur zijn ook punten van aandacht in het onderzoek. Feromonen worden genoemd als stof die smaak, geur, textuur van het insect medebepalen, maar die echter – als gevolg van wassen, spoelen of drogen – de originele geur weer veranderen. De aanwezigheid van een gechinitiseerd uitwendig skelet kan ook de textuur van het voer beïnvloeden. Terwijl een lichte kleur en kleinere deeltjes van het meelvoeder door de auteurs in verband worden gebracht met een lagere voeropname bij pluimvee. De auteurs zijn wat triviaal in hun bevindingen met betrekking tot smakelijkheidskwesties, maar ze geven wel aan welke studies zijn geraadpleegd.
Veiligheid
Als belangrijkste risico’s bij het verwerken van insecten in diervoeders noemen de auteurs chemische, biologische en allergene stoffen. Met name het substraat waarop de insecten groeien vormt een belangrijke risicobron. Procesomstandigheden bij verwerking zijn daarom volgens de auteurs van cruciaal belang om de voederveiligheid te kunnen garanderen. Studies tonen aan dat er nog een grote variabiliteit bestaat in de efficiëntie en effectiviteit van de verschillende methoden die worden gebruikt voor het verbeteren van de microbiële status van de insecten.
Procesmethoden en effecten
Het behandelen van insecten om ze in diervoeders te verwerken blijkt minder goed onderzocht dan de technologie ten behoeve van de humane voeding. Het begint met methoden gericht op het gehele insect: het doden, drogen, malen en fractioneren. Methoden als wassen, blancheren, snel koelen, invriezen en alternatieve methoden (onder andere CO2, N2 of vacuüm) worden beschreven. Daarna zijn er volgens de auteurs vele mogelijkheden om te komen tot een van de vele insectproducten of tot volledige (dier)voeders met daarin insecten.
Daarbij komen – redelijk fundamenteel – processen als malen, fermentatie en extrusie aan bod. De behandelingseffecten worden verder beschreven aan de hand van tabelgegevens zoals weergegeven in het voorbeeld (Tabel 1).
Goedkoper gestandaardiseerd substraat
De auteurs geven aan dat er op basis van de literatuur voor de verwerking van insecten in diervoeders in de toekomst een goedkoper, veilig en gestandaardiseerd substraat dient te komen. Dit om de kosten van de productie van insecten in de hand te kunnen houden en om de chemische/ biologische kwaliteit en de voederwaarde te kunnen garanderen. De auteurs hopen dat de insectproductie kan worden opgeschaald en denken dat meer geavanceerde technologieën – zoals automatisering en de toepassing van AI – in procescontrole goede mogelijkheden zijn voor de toepassing van insecten in diervoeders.
Kanttekeningen
Het kritisch nalezen van dit artikel laat zien dat het artikel nogal algemeen is opgeschreven. Wellicht met als basis de humane voeding. Relevante parameters (verteerbare nutriënten; energie) worden niet genoemd. Verder moeten de details van proceseffecten of uit tabellen komen, dan wel van de te raadplegen referenties. De auteurs maken een klein uitstapje naar nieuwe technieken (zoals het gebruik van gepulste elektrische velden – de PEF methode om celmembranen af te breken), maar melden hierbij ook meteen dat deze waarschijnlijk voor de diervoedersector veel te duur zijn. Voedingsaspecten zijn wat onderbelicht. Voor de conclusies wordt gerefereerd aan een eerdere publicatie; deze conclusies zijn geen resultante van een analyse van het eigen artikel.
Wie echter een overzicht wil hebben van de vele onderzoekingen die in de laatste tijd zijn verschenen met betrekking tot de technologie van de verwerking, is met een flinke lijst van publicaties in dit artikel aan het goede adres.
Referenties zijn opvraagbaar bij de redactie.









