Transparantie rondom de carbon footprint kan bijdragen aan verduurzaming van diervoer.
Hoe krijgen we grip op voederveiligheid? Met die vraag in het achterhoofd werd GMP+ International opgericht. Inmiddels komt een andere vraag steeds prominenter in beeld, namelijk: hoe krijgen we grip op voederduurzaamheid? GMP+ International wil helpen bij het beantwoorden van die vraag en de markt stimuleren om in beweging te komen. Vandaar dat de organisatie de pay-off na 30 jaar verandert van ‘Feed Safety Worldwide’ naar ‘Safe and sustainable feed, worldwide’ en begin dit jaar twee nieuwe standaarden in gebruik nam: één rondom verantwoorde soja en één rondom het berekenen van de carbon footprint van diervoer. “We rekken het begrip veiligheid op; de manier van produceren moet veilig en duurzaam zijn voor de wereld”, vertelt Marjolein van Huik, FRA Scheme Manager bij GMP+ International.
Stan Hendriks: “Met deze standaard willen we de diervoederindustrie bijstaan om handen en voeten te geven aan het begrip duurzaamheid.”
Zes standaarden
Met de twee nieuwe standaarden heeft GMP+ International nu in totaal zes standaarden rondom verantwoorde diervoederproductie (zie kader). Deze standaarden vallen binnen de module Feed Responsibility Assurance (FRA) van het GMP+ Feed Certification scheme. Stan Hendriks, Scheme & Customer Service Officer bij GMP+ International: “Vier van de zes standaarden hebben te maken met verantwoorde soja, één met gmo-controlled voeder en één met de carbon footprint van de diervoederproductie.”
De nieuw toegevoegde standaard voor de carbon footprint is volledig gebaseerd op het Nevediprotocol. “Nevedi-leden kennen het protocol al en leveren al carbon footprint-cijfers aan voor de KringloopWijzer. Onze standaard is gebaseerd op deze rekenregels, en borgt dat de cijfers op de juiste manier zijn berekend en dat de juiste cijfers worden gecommuniceerd. Het enige nieuwe is dat we dit gaan controleren, bedrijven hoeven nu niet ineens hele andere dingen te gaan doen”, stelt Marjolein gerust.
Pilot carbon footprint
Voor GMP+ International is deze nieuwe standaard voor mengvoederbedrijven in Nederland een pilot. Marjolein: “Wat komt er kijken bij het borgen van duurzaamheid en LCA-berekeningen? Voor ons is dit een nieuwe manier van werken. De uitdaging met verantwoord voer is dat het over veel onderwerpen kan gaan: uitstoot, ruimtegebruik, omgaan met afval, verpakkingsmateriaal, transport. Bij voerveiligheid werken we met limieten en is voeder veilig of onveilig.
Bij duurzaamheid is er geen duidelijke scheidingslijn tussen diervoeder dat duurzaam is en niet, het kan altijd beter. Met de standaard die we nu hebben ontwikkeld leggen we bedrijven langs de meetlat: kloppen de berekeningen die ze hebben gemaakt? Of de berekende carbon footprint duurzaam is of niet, daar geeft de standaard geen antwoord op. Het enige wat de standaard doet is transparantie geven over de carbon footprint.
Het is aan de markt om te bepalen hoe ze hiermee om willen gaan. Dat is anders dan bij de standaarden die we tot nu toe hadden. Tegelijkertijd zijn er paralellen: voor zowel voederveiligheid als duurzaamheid ben je afhankelijk van wat er in de rest van de keten gebeurt. Traceerbaarheid is bij beide onderwerpen net zo belangrijk.”
Marjolein van Huik: “We rekken het begrip veiligheid op; de manier van produceren moet veilig en duurzaam zijn voor de wereld.”
Hulp bij certificering
Op dit moment heeft GMP+ International nog geen bedrijf gecertificeerd voor de nieuwe carbon footprint-standaard. Voor zowel GMP+ als diervoederbedrijven is het nog zoeken naar de juiste route. “We zijn nog op ontdekkingsreis. Zo zijn we aan het inventariseren wat bedrijven zelf kunnen en waar ze ondersteuning nodig hebben. Auditoren, werkzaam bij de certificatie-instellingen en de GMP+ Registered Consultants, worden nog getraind.” Deze professionals kunnen bedrijven bijstaan in het certificeringstraject.
Bedrijven kunnen deze Registered Consultants inhuren om zich klaar te maken voor certificering als ze zelf niet precies weten wat er allemaal bij komt kijken of daar de juiste persoon niet voor in dienst hebben. Ook nieuwe trainingen in de GMP+ Academy kunnen bedrijven helpen. Marjolein: “Er zijn ideeën om nieuwe trainingen te ontwikkelen die bedrijven duidelijk maken wat het doel is van de standaarden en waarop ze moeten letten als ze gecertificeerd willen worden.”
Duurzamer produceren
Ondanks dat de standaard dus nog in de pilotfase zit, hoopt GMP+ International dat de nieuwe standaard mengvoederbedrijven ertoe aanzet om duurzamer te gaan produceren. “We willen de markt in beweging brengen”, aldus Marjolein. “Daarom zijn we nu gestart met deze pilot.” GMP+ hoopt dat de transparantie rondom de carbon footprint bijdraagt aan verduurzaming van diervoer. Marjolein: “De partijen die diervoer afnemen weten straks dat de berekende carbon footprint klopt. Dat maakt het voor de afnemer mogelijk om de factor duurzaamheid mee te wegen. We verwachten dat deze transparantie stimulerend werkt en bedrijven aanzet om duurzamer te produceren.”
Stan vult aan: “Met deze standaard willen we duurzaamheid aanjagen. Als er niks gebeurt, bestaat het risico dat de duurzaamheidseisen worden omgezet in wetgeving. Met deze standaard willen we de diervoederindustrie bijstaan om handen en voeten te geven aan het begrip duurzaamheid.”
Internationale standaard
De pilot met de carbon footprint-standaard draait in Nederland en maakt gebruik van data die specifiek voor Nederland zijn. “Dat betekent dat eerst alleen mengvoerbedrijven in Nederland zich kunnen laten certificeren. Dit jaar starten we met een internationale werkgroep die de standaard verder ontwikkelt naar de methodologie van PEFCR. Ik heb dan ook goede hoop dat we uiteindelijk met een internationale standaard komen die ook toegankelijk is voor bedrijven buiten Nederland”, verklapt Marjolein.
Zij verwacht dat steeds meer bedrijven gecertificeerd willen worden voor hun carbon footprintberekeningen. “Het verantwoorden van je CO2-uitstoot wordt een steeds belangrijker onderwerp. Zo vraagt de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive – red.) bedrijven bijvoorbeeld ook om hun impact op het milieu inzichtelijk te maken.” De carbon footprint-standaard is zeker niet de laatste standaard binnen de GMP+ FRA-module Stan: “Al onze standaarden zijn vanuit de markt ontstaan.
Als de markt om andere standaarden vraagt en we zien daar internationaal potentie in, dan staan we er altijd voor open om te kijken of we er iets mee kunnen.” Marjolein lacht: “Al hebben we voorlopig onze handen vol aan de onderwerpen verantwoorde soja, gmo, en carbon footprint.”
Hoe wordt de carbon footprint van diervoer gemeten?
In Nederland wordt de carbon footprint gemeten door middel van het Nevedi-protocol ‘Carbon Footprint-berekening’. Deze is gebaseerd op de PEFCR Feed, ofwel: de Product Environmental Footprint Category Rules voor diervoeding. Dit is een set regels voor het meten van onder meer de carbon footprint van diervoer. “In die regels heb je een aantal vrijheden. Nevedi heeft binnen het eigen protocol een aantal keuzes gemaakt en heeft zo de rekenregels toegankelijker gemaakt voor hun leden”, verklaart Marjolein van Huik van GMP+ International. Volgens het Nevedi-protocol moeten bedrijven hun carbon footprint berekenen over 4 stadia:
- Productie van de grondstof
- Transport van de grondstoffen
- Energie bij het maken van het voer
- Transport van het voer naar de boer
Voor de meeste stadia zijn standaardwaardes beschikbaar. Voor stadium 1 maakt Nevedi gebruik van getallen uit de database van Global Feed LCA Institute (GFLI), waarin de footprint van de verschillende grondstoffen is berekend. Nevedi levert ook data aan voor de database. Zo zijn er in 2023 honderden datasets met carbon footprint-gegevens aangeleverd, vooral data van co-producten die in Nederlandse diervoeders worden gebruikt. Deze GFLI-database voldoet aan de rekenregels voor de PEF en mogen dus worden gebruikt binnen PEFCR Feed.
Voor stadium 2 heeft Blonk Consultants een standaardwaarde uitgerekend: wat is de gemiddelde carbon footprint van een bepaalde grondstof die naar Nederland wordt getransporteerd. Voor stadium 3 en 4 heeft zijn ook standaardwaardes beschikbaar. “Voor stadium 3 hebben bedrijven nu al de mogelijkheid om de gemiddelde waarde te vervangen door een bedrijfsspecifieke waarde. “Als je bijvoorbeeld veel zonnepanelen hebt en daardoor weet dat de carbon footprint van je productieproces lager is dan gemiddeld, is het interessant om met een bedrijfsspecifieke waarde te werken”, geeft Marjolein als voorbeeld. Uiteindelijk is het streven van Nevedi een bedrijfsspecifieke berekening van alle 4 de stadia.
Het Nevedi-project Duurzaam Diervoeder 2030 kijkt breder dan alleen naar de carbon footprint. Naast CO2 kijkt dit project ook naar het percentage conversievrije grondstoffen, het percentage grondstoffen uit Europa, het percentage rest- en bijproducten en de stikstof- en fosfaat efficiëntie van het rantsoen (bij melkvee).
FRA-standaarden en EUDR
De GMP+ FRA-standaarden voor verantwoorde soja en/of diervoeders erkennen sojaschema’s voor de productie van sojabonen (bijvoorbeeld RTRS, ProTerra) en systemen voor de productie en handel van diervoeders (bijvoorbeeld RTRS Chain of Custody-standaard). “Sommige vereisten van deze sojaschema’s voldoen echter nog niet aan de EUDR-eisen als traceerbaarheid van geolocaties”, aldus Stan Hendriks. Ook zijn er in het algemeen voor de EUDR nog steeds vragen over de interpretatie, wat kan leiden tot gedetailleerde aanpassingen in de normen en EUDR-verificatiemodules.
Daarom vereist de nieuwe EUDR-wetgeving niet dat bedrijven gecertificeerd zijn voor de verantwoorde sojastandaarden van GMP+. De verwachting is dat sojaschema’s (die EUDR-compliant willen worden) hun relevante vereisten zullen herzien ter voorbereiding op de EUDR-implementatie. “Op een gegeven moment zullen de verantwoorde sojastandaarden van GMP+ op zijn minst EUDR-compatibel zijn”, verwacht Stan.
Roland van der Post, algemeen directeur bij GMP+ International, is ook betrokken bij het CSI (Collaborative Soy Initiative). Dit is een samenwerkingsverband met als visie 100 procent conversievrije, duurzame sojaproductie en marktopname op wereldschaal. Het CSI heeft ook hulpmiddelen gepubliceerd die bedrijven ondersteunen om zich voor te bereiden op de EUDR en andere EU-wetgeving.
Welke FRA-standaarden heeft GMP+ International?
GMP+ International heeft momenteel zes standaarden binnen de GMP+ FRA-module. Vier standaarden betreffen verantwoorde soja. De eerste standaard is ontstaan in 2013 om de productie en handel in RTRS verantwoorde soja te stimuleren. De tweede en derde standaard zijn ontstaan op vraag van de Duurzame Zuivelketen die alleen RTRS-soja accepteert voor melkveevoer en Stichting Milieukeur die meerdere verantwoorde sojastandaarden accepteert voor varkens- en pluimveevoer. Begin dit jaar is daar een standaard voor verantwoorde soja bijgekomen, naar aanleiding van ontwikkelingen vanuit het Duitse QS.
“Zij accepteren veel meer sojaschema’s, een stuk of 15”, vertelt Marjolein van Huik. “Om diervoerbedrijven te faciliteren om soja onder dezelfde sojaschema’s in te kopen is deze standaard ontwikkeld”, vertelt Stan Hendriks. Daarnaast heeft GMP+ een standaard die garandeert dat het gecertificeerde diervoer gmo-controlled is, plus de standaard voor het meten van de carbon footprint.










