De herkomst van de bonen en de erop volgende processen bepalen in grote mate de chemische samenstelling, eiwitkwaliteit en voedingswaarde van sojaschroot.

Sojaschroot is dankzij een hoog eiwitgehalte en goede eiwitkwaliteit een van de meest verwerkte grondstoffen in voer voor eenmagigen. Brazilië, Argentinië, de VS en India zijn de belangrijkste exporterende landen. Veel factoren, zoals genotype, type grond, omgevingsfactoren tijdens groei, oogst, opslag en procesbehandeling bepalen de chemische samenstelling van de bonen. Ook de productielocatie is bepalend voor de eiwitkwaliteit en het nutriëntengehalte van sojaschroot. De chemische samenstelling en het aminozuurpatroon wisselen hierdoor.

Trypsineremmers en Maillard-reacties

Trypsineremmers zijn de belangrijkste groep van ongewenste stoffen in de rauwe bonen. Deze worden inactief door hitte in het productieproces. Reden waarom hogere verwerkingspercentages van het sojaschroot in diervoeders mogelijk is. Overmatige hitte kan weer leiden tot zogenaamde Maillard-reacties, reacties waarbij de verteerbaarheid en/of beschikbaarheid van aminozuren, met name van lysine, afnemen. Voor trypsineremmers en Maillard-producten geldt dat de analyses nogal tijdrovend en duur zijn. Daarom worden vaak andere indirecte methoden gebruikt om de kwaliteit van het eiwit te evalueren. Voorbeelden van deze indicatoren voor de eiwitkwaliteit zijn de eiwitdispergeerbaarheid in water (PDI) of de -oplosbaarheid in KOH.

Meta-analyse sojaschroot

Een Spaanse studie*voerde een meta-analyse uit op sojaschroot. Doel hiervan was om de chemische samenstelling en voedingswaarde in kaart te brengen van partijen sojaschroot van verschillende herkomst. Dit is gedaan op basis van goed gedocumenteerde gegevens uit 18 gepubliceerde onderzoeken in de periode 2002-2018, met analyses van 1944 monsters sojaschroot. Behalve de belangrijkste nutriënten analyseerden de onderzoekers enkele suikers, macro-mineralen, spoorelementen en aminozuren. Daarnaast zijn indicatoren voor de eiwitkwaliteit in het onderzoek betrokken, voor zover deze in de publicaties waren meegenomen.

Het onderzoek laat een duidelijke variatie zien qua chemische samenstelling van sojaschroot op basis van origine (zie tabel 1). Gebaseerd op regressiegegevens werden ook de gehalten in sojaschroot voor cystine, threonine en het gehalte van de belangrijkste vijf aminozuren (lysine, methionine, cystine, threonine, tryptofaan) samen weergegeven in relatie tot het eiwitgehalte, met de volgende vergelijkingen:

  • Cystine = 1,92 – 0,011 x ruw eiwit
  • Threonine = 5,40 – 0,032 x ruw eiwit
  • Som van aminozuren = 16,5 – 0,052 x ruw eiwit

waarbij cystine, threonine, som van aminozuren en het ruw eiwitgehalte zijn weergegeven in g/kg.

Verschillen tussen bonen

De studie maakt het verschil in origine van de bonen goed duidelijk en geeft ook aan dat de procesmethoden verschil uitmaken voor de chemische samenstelling en eiwitkwaliteit (zie tabel 2). Zo verschillen de gehalten van trypsineremmers nogal, maar dat kan ook komen doordat in bijvoorbeeld delen van Argentinië en Brazilië de bonen eerst worden gedroogd om het vochtgehalte te verlagen tot 13-14 procent. Zo kunnen de bonen naar de opslag, alvorens het proces van olie-extractie/verhitting in te gaan. De extra verhitting kan dan de oorzaak zijn van een lager trypsineremmer-gehalte en een lagere eiwitoplosbaarheid van de Zuid-Amerikaanse schroten.

De Spaanse studie geeft uiteraard veel meer analytische gegevens over de verschillende sojaschroten. De herkomst van de bonen en de erop volgende processen voor de fabricage van schroten bepalen in grote mate de chemische samenstelling, eiwitkwaliteit en voedingswaarde. De onderzoekers geven aan dat in de lineaire programmering van diervoeders verschillende matrices moeten worden gebruikt om de voedingswaarde van sojaschroten van verschillende herkomst te duiden: matrices met gegevens die verder gaan dan alleen het ruweiwitgehalte van sojaschroot.

Dat doet wat ouderwets aan, aangezien in Nederland diervoeders al lange tijd worden geformuleerd op basis van ileaal verteerbare aminozuren en soms op beschikbaar lysine.

  • M.A. Ibáňez et al., 2020. Chemical composition, protein quality and nutritive value of commercial soybeans produced from beans from different countries: A meta-analytical study. Anim. Feed Sci. Technol., 293, 115443.

Https://doi.org/10.1016/j.anifeedsci.2020.114531 (andere website)

Deel dit artikel

Thomas van der Poel