Diervoederfabrieken willen het productieproces steeds verder optimaliseren. Het is daarom een goede ontwikkeling dat in de productieomgeving meer en meer gegevens worden gelogd. Het kost steeds minder om gegevens op te slaan, de prijs van informatietechnologie zakt en het is steeds gemakkelijker om deze gegevens te benaderen en op te slaan in een bestaande data-infrastructuur van de fabriek.

De losse procesonderdelen (zoals molens, mengers en koelers) zijn door de molenbouwers lokaal doeltreffend voorzien van allerlei sensoren en regelkringen om deze apparatuur goed aan te sturen en het loggen van deze systemen mogelijk te maken. Maar het moment dat alle procesonderdelen een geheel geïntegreerd systeem moeten gaan vormen, is voor veel fabrieken nog toekomst.

Recht-toe-recht-aan rekenwerk

Een nieuwe invulling daarvoor is gemaakt door het bedrijf Properzeta. Volgens de eigenaren Luc Ram en Menno Thomas biedt deze procesoptimalisering kansen voor fabrieken die daarvoor openstaan en die de benodigde infrastructuur hebben.

FMATH is een beslissingsondersteunend systeem waarin bestaande kennis op het vlak van de diervoederbereiding is geïntegreerd met betrekking tot statistieken, regressievergelijkingen en modellering. Het is de eerste applicatie die de optimalisering van de gehele perslijn integreert, specifiek voor de diervoederindustrie.

In aanvulling op informatiesystemen zoals MES, ERP en eventueel andere systemen, gaat het bij FMATH niet alleen om het inzichtelijk maken van de afzonderlijke processen, maar juist om te kunnen optimaliseren en te kunnen aansturen. De afzonderlijke processen kunnen worden geoptimaliseerd, maar FMATH doet dit geïntegreerd voor de gehele perslijn.

In FMATH zit een groot stuk kennis en kunde met betrekking tot het fabriceren van kwalitatief goede diervoeders met recht-toe-recht-aan rekenwerk. AI kan deze kennis niet zomaar ‘uit de markt vissen’. Vanwege kwaliteit van gegevens kunnen modellen niet worden gebaseerd op gegevens van het internet. De datasets moeten op orde zijn.

In de productieomgeving worden meer en meer gegevens gelogd. Het kost steeds minder om gegevens op te slaan, de prijs van informatietechnologie zakt en het is steeds gemakkelijker om deze gegevens te benaderen en op te slaan in een bestaande data-infrastructuur van de fabriek.

Doelmatige oplossing

Een analyse van de resultaten met FMATH is weergegeven in tabel 1. Hieruit blijkt dat de software een zeer doelmatige oplossing kan zijn van het productieproces van mengvoeders. De cijfers zijn gebaseerd op de fabricage van meer dan 100.000 batches mengvoer waarbij FMATH rekende met grenswaarden (normen) voor de slijtvastheid van de geproduceerde korrels. Dan blijkt dat beter sturen op een lagere temperatuur tijdens het conditioneren en vooral het minder blokkeren van de pers leiden tot besparingen van energie. Dat resulteert in het substantieel verhogen van de productie.

Ook zijn goede resultaten bereikt met vochtbeheersing als hoofddoelstelling (in de zomer te droog, in de winter te nat) waarbij andere zaken zoals productiecapaciteit en energieverbruik duidelijk werden verbeterd. Voor het optimaliseren van de korrelkwaliteit worden ook nieuwste ontwikkelingen op het gebied van perstechniek betrokken, namelijk de zogenoemde sliplaagtechnologie en oppervlakte-energie. Deze informatie is in FMATH te verwerken.

Het idee van Properzeta is dat FMATH in een eerste fase de procesoperator ondersteunt door inzicht te geven in de karakteristieken van de perslijn. Zo wordt duidelijk welk effect het verhogen van de capaciteit of het aanpassen van het vochtgehalte heeft, en leert het systeem de kenmerken van de fabriek steeds beter begrijpen.

Implementatietraject

Volgens Thomas is FMATH geen MES maar meer een systeem er bovenop. Het systeem geeft uiteindelijk advies over procesinstellingen dat de operator zou moeten overnemen. Echter, het advies kan ook worden ‘overruled’. Voor Properzeta kost het tijd om te weten hoe een fabriek of proceslijn in elkaar steekt en welke sensoren waar zitten. En zitten deze op de goede plek of kan er iets worden aangevuld? Welke onderdelen van een fabriek zijn daadwerkelijk aan elkaar gerelateerd? Met deze kennis maakt regressieanalyse het mogelijk verbanden te leggen en optimaliseringsproblemen op te lossen binnen de fysieke grenzen van de proceslijn.

Grenswaarden zijn belangrijk om te kennen: een productielijn met 100 ton per uur is onzin. Een en ander is afhankelijk van de doelstelling(en) van de opdrachtgever.

Volgens Ram en Thomas zit in ‘vochtbeheersing’ wel het grootste verdienmodel. Maar elke fabriek wil natuurlijk haar capaciteit zo goed mogelijk benutten. Het is belangrijk reëel met deze productiecapaciteit om te gaan en niet steeds tegen de bovengrens aan te gaan zitten als het FMATH-advies dit niet geeft. Terugschakelen en persmoeilijkheden kunnen leiden tot verlies van capaciteit en tot blokkade van de pers. Het kan ook wenselijk zijn om de productielijn aan te passen, bijvoorbeeld door meer sensoren te plaatsen en meer gegevens te verzamelen.

FMATH kan ook op basis van de mengvoedersamenstelling gegevens van de grondstoffen meenemen in de optimalisering. De implementatie van software voor een beslissingsondersteunend systeem is van groot belang, onder meer door arbeidstekorten en stijgende kosten van grondstoffen. Daardoor zal de optimalisering van proceslijnen in de toekomst daadwerkelijk worden gestuurd door data-analyse en bijbehorende software. En dat gaat in een krimpende markt met weinig animo voor investeringen niet van vandaag op morgen.

Taken van operators

In tijden waarin operators niet altijd voorhanden zijn, lijkt processturing op basis van data-analyse een goed idee. Het systeem kan een welkome aanvulling zijn voor de operator, die er overigens wel open voor moet staan. Maar ook deze functie verandert met de tijd: de operator moet voldoende kennis hebben van het productieproces van mengvoeders, het nut van sensoren inzien en liefst ook enige grondstofkennis hebben. Is daar wat te winnen, dan kan een volgende fase zijn om de operator geen ondersteunend systeem te geven maar het systeem het zelf te laten doen.

En natuurlijk vinden operators het lastig dat er een ‘product’ naast hen staat dat hun kennis en ervaring ietwat overneemt of tenminste ‘tart’. Properzeta is van mening dat FMATH een systeem is ter ondersteuning van de mensen in de fabriek. Het argument ‘je hebt dan minder operators nodig’, geldt niet.

Nodig voor implementatie FMATH

  • Kennis van de productielijnen (maal-menglijn, perslijn).
  • Sensoren.
  • Model definiëren in de software.
  • Data verzamelen gedurende één of meerdere maanden.
  • Indien potentie voor de lijn, uitrekenen van de business case.
  • Wat te winnen, wat te verdienen, wat investeren?
  • Een goede data-infrastructuur.
Deel dit artikel

Thomas van der Poel