“De Russische invallers stalen 6 miljoen ton graan en voeding, ter waarde van ongeveer 1 miljard euro”, aldus Iurii Mykhailov, oud-voorzitter van de Oekraïense landbouwjournalisten.
Volgens de Oekraïense aardappelproducent Nick Gordiichuck zijn ongeveer 6 miljoen Oekraïners gevlucht en zitten 13 miljoen mensen in oorlogsgebied. Hoe de oorlog de landbouw en de voedselvoorziening treft is al wat moeilijker te becijferen, evenals de gevolgen voor onze landbouw, veeteelt en voedselvoorziening.
Oekraïne exporteerde vorig jaar 52 miljoen ton landbouw- en voedingsproducten. In volume is dat 16,7 procent minder dan in 2021 en in waarde 13,7 procent minder. De belangrijkste uitgevoerde grondstoffen waren mais, tarwe, koolzaad, zonnebloemolie, meel van oliehoudende zaden, gerst en soja.
Op 24 februari stopte de export van grondstoffen en goederen over zee en dat tot 1 augustus. Alle export moest gebeuren via het spoor, de weg of via de Donau naar de Roemeense haven van Constanza.
Graancorridor
Door het zogenaamde ‘graaninitiatief’, bemiddeld door Turkije en de Verenigde Naties, kon vanaf 1 augustus graan en oliehoudende gewassen worden uitgevoerd via de Zwarte Zee. Op 19 november 2022 zou dit ten einde lopen, maar het werd met 120 dagen verlengd.
Volgens oud-voorzitter van de Oekraïense landbouwjournalisten Iurii Mykhailov is die export echter voortdurend gesaboteerd door de Russen, onder meer door aanvallen op de Oekraïense havens. “Uiteraard verhinderen ook de blackouts het transport. Op 10 december nog werd de havenstad Odessa en omgeving getroffen door drone-aanvallen op energievoorzieningen, met een volledige blackout tot gevolg”, vertelt Mykhailov tijdens een webinar georganiseerd door De Belgische Vereniging van Landbouw-, Tuinbouw- en Voedingsjournalisten.
Volgens de Wereldbank zal heropbouw van Oekraïne na de oorlog 500 à 600 miljard euro kosten.
‘Op lange termijn zal de oorlog in Oekraïne de prijzen voor energie en meststoffen opdrijven’
West-Europa sterk afhankelijk
Volgens Joris van Veen van Vanden Avenne Commodities zorgde de Russische inval werkelijk voor paniek op de graanmarkt. West-Europa is sterk afhankelijk van de graanaanvoer vanuit Oekraïne. De Zwarte Zee en de Oekraïense havens zijn dan ook uiterst belangrijk voor de graanhandel. “Dankzij de import van grondstoffen uit Oekraïne voor de veevoeding kan de EU voedsel exporteren naar ontwikkelingslanden.
Wegens de droogte in de EU zal de eigen productie van graan in het seizoen 2022/2023 reeds 23 miljoen ton lager liggen dan normaal. De EU moet dus granen voor de veevoeding invoeren om granen voor humane consumptie te kunnen uitvoeren. De graancorridor van 1 augustus was een goede zaak, maar geldt slechts voor drie havens. Toch zijn de prijzen sindsdien gedaald. “Op lange termijn zal de oorlog in Oekraïne de prijzen voor energie en meststoffen opdrijven, wat een bedreiging vormt voor de internationale voedingsketen”, aldus Van Veen.
Grote verliezen landbouw
Volgens de Wereldbank zal heropbouw van Oekraïne na de oorlog 500 à 600 miljard euro kosten. Het bruto binnenlands product zou in 2022 met 35 procent dalen. Volgens Mykhailov kwam dit uiteindelijk uit op –40 procent. De verliezen voor de landbouw worden geschat op 50 miljard euro.
“De Russische invallers stalen 6 miljoen ton graan en voeding, ter waarde van ongeveer 1 miljard euro”, vertelt Mykhailov. Van de veeteeltbedrijven is volgens hem 15 procent vernield en 10 procent van de koeien is vernietigd. Ongeveer 20 procent van de veestapel bevond zich precies in de gebieden die door de Russen bezet zijn of waar vijandelijkheden plaatsvonden.
Minder geoogst
Het Oekraïense ministerie van landbouw verwachtte dat in 2022 zo’n 65 tot 67 miljoen ton graan en oliehoudende gewassen zou worden geoogst. Volgens Mykhailov melden de laatste rapporten dat een derde van het graanareaal niet wordt geoogst.
Door het langdurige regenseizoen is het vochtgehalte van mais 30 procent en hoger, terwijl de hoge gasprijzen het drogen van natte mais verliesgevend maken.
Meer dan 180.000 vierkante kilometer (30 procent van het Oekraïens grondgebied) heeft te kampen met mijnen en al dan niet ontplofte munitie.
Minder gezaaid
Volgens de Oekraïense minister van landbouw en voedselvoorziening hebben Oekraïense boeren tot 30 procent wintergewassen ingezaaid in 2022, vergeleken met 2021. “Gezien de slechte financiële resultaten zullen de producenten minder kunstmeststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en kwaliteitszaden gebruiken”, zegt Mykhailov. “Dit betekent minder oogsten. Gezien de daling van het bevolkingscijfer, vooral omdat miljoenen mensen het land zijn ontvlucht en de daling van de veestapel, kan de export van graan en oliehoudende zaden in 2023 40 à 45 miljoen ton bedragen.”
Belgische boer in Oekraïne
Tom van Goey is een Belgische boer die een akkerbouwbedrijf en graanhandel runt in Oekraïne. Hij is met een Russische getrouwd, heeft een bedrijf van 3000 ha in het zuidoosten van Oekraïne aan de Dnjepr – dus in oorlogsgebied – en produceert aardappelen en granen. Hij heeft 12 miljoen euro geïnvesteerd in het bedrijf. “Voorheen moesten we ons graan 30 kilometer verder vervoeren naar een verwerkingseenheid, maar nu moet het helemaal naar Odessa worden vervoerd, wat veel verder is.” Ondanks het dalende inkomen heeft Van Goey vier extra vrachtwagens moeten aanschaffen.










