Probiotica zijn levende micro-organismen – meestal bacteriën – met gunstige effecten in het dier. Postbiotica zijn gunstige, maar dode micro-organismen en/of de stofjes die worden geproduceerd door die microorganismen. Zowel pro-als postbiotica worden toegevoegd aan de voeding van vleeskuikens om de groei en de gezondheid van de kuikens te bevorderen.
In vitro-onderzoek
Samuel Jansseune onderzocht onder meer de effecten van de hittebehandeling die wordt toegepast om een op lactobacillen gebaseerd probioticum (Pro) om te zetten in een postbioticum (Post). Deze behandeling bleek nauwelijks effect te hebben op de metabolietensamenstelling. Overigens bleken beide geteste additieven in vitro geen antibacteriële werking te hebben. Wel bevatten zowel Pro als Post metabolieten met immuunmodulerende eigenschappen. Uit in vitro-onderzoek met macrofagen en een LPS-challenge concludeerde Jansseune dat Post de pro-inflammatoire effecten van LPS kan versterken.
In vivo-onderzoek
In twee dierproeven werd de invloed van Pro en Post op de productieparameters en gezondheid van vleeskuikens nader onderzocht bij gebruik van een standaardvoer en een meer uitdagende, suboptimale voersamenstelling (met bijvoorbeeld meer rogge, gerst, palmvet, en een hoger gehalte aan niet-zetmeel polysachariden). Zowel Pro als Post werd in droge vorm, op een drager, aan de voeders toegevoegd. De resultaten waren wisselend: in de eerste proef leidden Pro en Post tot betere groeiprestaties en modificatie van de microbiotasamenstelling in de caeca, maar alleen bij de kuikens die het uitdagende voer verstrekt kregen. In het tweede experiment werden de gunstige effecten van Pro en Post op groei niet bevestigd.
In een derde dierproef onderzocht Jansseune de invloed van het dragermateriaal en de mogelijke effecten van Pro en Post op de genexpressie in bloed en maagdarmkanaal en op de microbiotaen metabolietensamenstelling in de darminhoud. In deze proef bleek dat Pro wel, maar Post niet een groeibevorderend effect had op de kuikens. Dragermateriaal (maisbloem) in Pro reduceerde de groeisnelheid, terwijl het in Post de groei verbeterde. Pro zonder drager leidde tot minder ontstekingsreacties in jejunum en caeca; de effecten van Post zonder drager waren niet eenduidig. Uit de metingen aan genexpressie kwam naar voren dat vleeskuikens met een hoger lichaamsgewicht op 35 dagen leeftijd minder ontstekingsreacties in het jejunumweefsel lieten zien.
Om de groei en de gezondheid van vleeskuikens in de praktijk te verbeteren pleit Samuel Jansseune voor maatregelen gericht op het remmen van ontstekingsreacties.
Conclusies
Alleen onder uitdagende omstandigheden (suboptimale voersamenstellingen) hebben Pro zonder drager en Pro en Post op dragermateriaal gunstige effecten op de groei van vleeskuikens. Het dragermateriaal beïnvloedde de werking van Pro en Post. Pro zonder drager verminderde ontstekingsreacties in het maagdarmkanaal. Jansseune denkt dat de metabolieten in Pro en Post bij vleeskuikens slechts beperkte effecten hebben.
Om de groei en de gezondheid van vleeskuikens in de praktijk te verbeteren, pleit hij voor maatregelen gericht op het remmen van ontstekingsreacties. Ook is er meer onderzoek nodig om de interacties tussen pro- en postbiotica, dragermaterialen en de voermatrix beter in kaart te krijgen.
Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking tussen Wageningen Universiteit en de Franse Université Paris-Saclay. Samuel Jansseune promoveerde op 1 april cum laude op zijn proefschrift, getiteld ‘Pro-and postbiotics in broiler feed – the matrix reassessed’.








