Voor de implementatie van de EUDR in de Mercosur-landen lopen verschillende projecten in Zuid-Amerika. Er wordt vooruitgang geboekt met betrekking tot de traceerbaarheid op nationale niveaus.

Begin 2026 sloten 27 EU-lidstaten een handelsovereenkomst met de Mercosur-landen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay. “Deze deal is versneld tot stand gekomen vanwege de onrustige geopolitieke context”, vertelt Heleen van den Hombergh van CSI.

De EU is op dit moment meer gericht op het veiligstellen van toevoerketens en territoria dan op de uitvoering van de Green Deal, die juist voor verduurzaming van de ‘supply chains’ van grondstoffen moet zorgen. Overigens besloot het Europese Parlement medio januari dat het Europese Hof van Justitie het handelsakkoord eerst nog moet toetsen, wat de invoering zal vertragen.

Onder de Mercosur-deal vallen een interim-handelsovereenkomst en een partnerschapovereenkomst tussen de EU en de Mercosur-landen. De Europese Unie (EU) liberaliseert in tien jaar tijd 82 procent van de agrarische importen vanuit Mercosur-landen. Daarmee vervallen importtarieven voor meer dan 90 procent van de bilaterale handel. Ook soja valt hieronder. Voor producten als rund-, pluimvee- en varkensvlees, suiker, ethanol, rijst, honing en mais blijven wel importquota gelden.

De verwachting is dat de export vanuit de EU naar de Mercosur-landen met bijna 40 procent toeneemt, terwijl de import vanuit Mercosur naar de EU met 17 procent kan stijgen. De vraag blijft echter in hoeverre de lagere handelstarieven de kosten van EUDR-implementatie kunnen dekken.

Duurzame ontwikkelingen

In de Mercosur-overeenkomst is vastgelegd dat er aandacht moet zijn voor duurzame ontwikkeling, dat de ‘groene transitie’ bevorderd moet worden en dat arbeidsrechten beschermd moeten worden. Dat biedt hoop. Het stimuleert de handel in producten die bijdragen aan behoud van biodiversiteit en het verbiedt de handel in illegaal verkregen producten (zoals illegaal gekapt hout). Ook ondersteunt het de uitvoering van multilaterale afspraken, waaronder het Klimaatakkoord van Parijs en de CITES-conventie over handel in wilde dier- en plantensoorten.

Implementatie van EUDR

De EUDR geldt voor palmolie, soja, rubber, koffie, rundvlees, leer en hout. In de wet wordt onderscheid gemaakt tussen ‘operators’ (bedrijven die een product als eerste op de markt brengen) en ‘traders’, legt Doutzen Wagenaar van Schuttelaar & Partners uit. Via ‘due diligence’ moeten bedrijven aantonen dat hun producten ontbossingsvrij en legaal geproduceerd zijn. De ‘due diligence’verplichting geldt in principe alleen voor ‘operators’. De vervolgschakels (‘downstream operators’ en ‘traders’) moeten wel de ‘due diligence’-referentiecodes registreren voor behoud van traceerbaarheid.

Binnen de Europese wetgeving wordt onderscheid gemaakt tussen micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (mkb/SME)en grote bedrijven, op basis van de omzet en het aantal werknemers. De rollen en verantwoordelijkheden verschillen per schakel in de handelsketen. Voor SME-ondernemingen zijn de regels minder streng.

In december vorig jaar bracht onderzoeksbureau Profundo de waarde van verschillende sojaduurzaamheidsstandaarden binnen de EU-context in kaart (zie iucn.nl). Een nuttige exercitie, gezien de veelheid aan keurmerken op dit gebied.

In Zuid-Amerika lopen ondertussen diverse projecten om de EUDR-implementatie te ondersteunen. Er wordt vooruitgang geboekt met betrekking tot traceerbaarheid op nationale niveaus. Ook worden lokale producenten ondersteund bij de invoering van duurzamere productiesystemen.

Overige verduurzamingswetten

Op dit moment werkt de EU aan tien zogeheten Omnibus-pakketten, waarmee de verschillende onderdelen van de Europese wetgeving worden vereenvoudigd. Deze Omnibus-trajecten hebben consequenties voor onder meer de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), vertelt Wagenaar.

De CSDDD is weer een jaar uitgesteld, tot 26 juli 2028. Bedrijven moeten vanaf juli 2029 voldoen aan de CSDDD-regels, als zij meer dan 5.000 werknemers hebben en een jaaromzet van meer dan 1,5 miljard euro. De CSRD geldt voor bedrijven met meer dan 1.000 werknemers en een omzet van 450 miljoen euro of meer. In de komende jaren wordt de CSRD verder in lijn gebracht met andere duurzaamheidswetgeving, zoals de CSDDD, om overlap en onnodige administratieve lasten te vermijden.

Alle informatie uit de EUDR-masterclasses en webinars is terug te vinden op de website van GMP+ Academy: https://gmpplusacademy.org (andere website).

Deel dit artikel

Carolien Makkink