In de fabriek Van Alltech Coppens in het Duitse Nettetal wordt momenteel 60.000 ton visvoer per jaar geproduceerd. “We zijn exportgeoriënteerd”, zegt directeur Ronald Faber. “Ruim 90 procent van de productie is voor export bestemd. We exporteren naar 70 landen. De EU is de belangrijkste afnemer, maar we exporteren ook naar Centraal-Azië en West-Afrika.”

Bij Alltech Coppens kan onderzoek worden gedaan naar vislarven, maar ook naar vissen van ‘commerciële’ grootte.

De productie wordt gerealiseerd op drie locaties: er is een zusterbedrijf van Alltech-Coppens in Brazilië en in het Finse Turku produceert de onderneming in joint venture met FinnForel.

“In Brazilië maken we vooral voer voor garnalen en tilapia, in Finland voor forel en houting. In onze fabriek in Nettetal produceren we voor forel, steur, meerval, paling, zeebaars, karper en tilapia.” Het geproduceerde voer gaat voor 90 procent naar professionele aquacultuur en voor 10 procent naar hobbyisten. “We maken ook voer voor vijvervissen, voor koi en voor hengelaars”, verduidelijkt Faber.

Ronald Faber: “Duurzaamheid is de belangrijkste motor van ons bedrijf geworden.”

Visvoerproductie is specifiek

“Visvoer verschilt van mengvoer voor de veeteelt”, legt Faber uit. “Zo is er een verschil in de eiwit-vetverhouding. Visvoer bevat tussen 40 en 50 procent eiwit en tussen 15 en 25 procent vet. Het meest extreme voer bevat 33 procent vet. De verschillen zitten in de levensfase en de soort. Er zijn tussen de acht en tien korrelmaten, afhankelijk van leeftijd en soort. Voor paling is dat bijvoorbeeld 2 mm en voor steur 20 mm. De kleinste korreltjes zijn in feite kruimeltjes.”

In de visvoerproductie worden ook additieven gebruikt. Alltech Coppens maakt uiteraard gebruik van de bekende additieven van Alltech, zoals Bioplex, Selplex, mycotoxinebinders en vitaminen. “Wij produceren 200 verschillende recepten”, aldus Faber.

Hij wijst erop dat Alltech Coppens, net als Alltech trouwens, veel energie steekt in duurzaamheid. “Het is de belangrijkste motor van ons bedrijf geworden”, zegt hij. “We streven ernaar de impact van onze activiteiten op het milieu te minimaliseren. We kijken daarvoor vooral naar ons grondstofgebruik. We hebben als eerste visvoerproducent een duurzaamheidsscore ontwikkeld voor onze voeders. Het model hiervoor is ontwikkeld op basis van een Life Cycle Assessment – LFA – en diverse andere databases, zoals GFLI.

We hebben de impact van al onze industriële voeders beoordeeld op basis van de grondstoffen, geografische locatie van de leverancier, voederconversieratio, databases en informatiebronnen.” Dit resulteerde in de Alltech Coppens-duurzaamheidsscore. Voeders met de laagste impactscore worden in categorie A ingedeeld. “De duurzaamheidsstrategie stuurt de recepten, de keuze van de grondstoffen en de productiewijze.”

Robin Biermann: “We hebben onlangs veelbelovende onderzoeksresultaten behaald met betrekking tot het optimaliseren van groei, immuniteit en gezondheid van vissen.”

Eiwit voor de toekomst

Bij Alltech Coppens zien ze een grote rol voor vis als eiwitbron voor de toekomst. Faber: “Vis heeft een hoog gehalte aan essentiële voedingsstoffen, zoals omega 3-vetzuren, vitaminen en mineralen, die bijdragen aan een gezond dieet. Bovendien heeft vis vaak een aanzienlijk lagere ecologische voetafdruk dan vee. Helemaal wanneer we hierop de focus blijven leggen bij de ontwikkeling van nieuwe recepten.”

‘Over veevoerproductie is veel kennis beschikbaar, voor visvoer moeten we alles zelf ontdekken en ontwikkelen’

Alltech Coppens wil bijdragen aan het vergroten van het bewustzijn over duurzame viskweek en het belang van verantwoorde aquacultuur. “Door samen te werken met stakeholders in de waardeketen willen we consumenten informeren en ervoor zorgen dat ze bewuste keuzes kunnen maken bij het kopen van visproducten.”

Zelf ontdekken en ontwikkelen

In het Alltech Coppens Aqua Center (ACAC) in Leende doet het bedrijf onderzoek voor eigen gebruik. “In de mengvoerproductie voor de veeteelt is veel kennis beschikbaar, voor visvoer moeten we alles zelf ontdekken en ontwikkelen”, legt Faber uit. “Het ACAC werd oorspronkelijk opgericht als Organisatie ter Verbetering van de Binnenvisserij, en werd later overgenomen door Jan van Mechelen, die er een viskwekerij van maakte”, vertelt ACAC-manager Robin Biermann. “In 2016 werd het overgenomen door Alltech om er een onderzoekscentrum voor aquacultuurvoeders voor Alltech Coppens van te maken.”

Vertering, voederconversie en smaak

In het centrum wordt vooral onderzoek gedaan op vertering en voederconversie, maar ook op smaak. “Dit is veel moeilijker dan bijvoorbeeld bij biggen, maar wij hebben een systeem ontwikkeld waar we via de voeropname van groepen over een langere tijd onderzoek kunnen doen”, zegt Biermann. Momenteel ligt de focus van het onderzoek op het ontwikkelen van voerformules die beter aansluiten bij de voedingsbehoeften van specifieke vissoorten en verschillende levensstadia.

“We hebben onlangs veelbelovende onderzoeksresultaten behaald met betrekking tot het optimaliseren van groei, immuniteit en gezondheid van vissen, door recepten te ontwikkelen voor bepaalde vissoorten, levensstadia en zelfs klantspecifieke recepten.” Aangezien de groei van de vissen hierdoor verbetert, draagt dit meteen bij aan een duurzamere productie.

Het ACAC beschikt over negen recirculerende aquaculture systemen (RAS): drie systemen met Guelph-tanks voor verteringsproeven en de rest voor groei/performance-proeven.

Onderzoeksfaciliteiten

Het ACAC beschikt over negen recirculerende aquaculture systemen (RAS), drie systemen met Guelph-tanks voor verteringsproeven en de rest voor groei/performance-proeven. Er kan onderzoek worden gedaan naar vislarven, maar ook naar vissen van een ‘commerciële’ grootte. Naast de Afrikaanse meerval en forel wordt er ook onderzoek gedaan naar voeders voor bijvoorbeeld steur, paling en tilapia.

RAS

“De reden waarom wij recirculerende systemen gebruiken, is de controleerbaarheid van de waterparamaters.” Binnen een systeem is de waterkwaliteit (temperatuur, pH, zuurstof, etc.) voor iedere tank en proefgroep gelijk, wat het onderzoek vergelijkbaar maakt. Daarnaast is het waterverbruik van een RAS laag. “In een optimaal draaiend RAS hoef je minder dan 10 procent water van het totale volume per dag te verversen. Dat maakt het watergebruik zuinig vergeleken met traditionele doorstromingssystemen”, legt Biermann uit.

Het RAS-principe is ook gemakkelijk. “Het water wordt, nadat het uit de vistank komt, mechanisch gefiltreerd om deeltjes zoals mest eruit te halen. Vervolgens gaat het water over naar de biologische filtratie. Hier worden opgeloste stoffen, met name ammoniak en ammonium – de ratio is pH-afhankelijk – met de hulp van bacteriën uit het water gehaald. De vis lost continu ammoniak in het water. De stikstof voor deze verbinding komt uit het eiwit van het voer en is natuurlijk. Als deze ammoniak accumuleert, wordt het toxisch voor de vis. Het gevolg is dat hij minder optimaal groeit, ziek wordt en uiteindelijk sterft.

“Om dit te voorkomen zorgen we ervoor dat we altijd een goed werkend biomedia-gedeelte hebben”, vertelt Biermann. “Dit kan bijvoorbeeld een moving bed filter zijn of een tricklingfilter. Belangrijk is dat je de bacteriën een grote oppervlakte aanbiedt waarop ze kunnen leven en groeien. De bacteriën verteren dan het ammonium/ammoniak in twee stappen: eerst naar nitriet, dat ook toxisch is, en uiteindelijk naar nitraat, met een lage toxiciteit.”

Goede voederconversie

Om na het beëindigen van een proef en de ontsmetting snel weer aan de slag te kunnen, beschikt ACAC altijd over rijp biomedia in een extra biomedia-systeem. De bacteriën hebben zo’n drie maanden tijd nodig om in een voldoende hoeveelheid aanwezig te zijn. Vaak wordt het water nog met de hulp van een UV-lamp ontsmet of met hulp van een ozonafschuimer verhelderd en ontsmet.

Voordat het water terug naar de vis gaat, wordt er zuurstof toegevoegd. “Als je over een goed draaiend RAS beschikt, kan je bij forel bijvoorbeeld een voederconversie van plusminus 0,85 halen. Dat betekent dat je in het productieproces slechts 850 gram voer nodig hebt voor een kilo vis.”

Deel dit artikel

Jef Verhaeren