Het wordt steeds belangrijker om het aminozurenaanbod via het voer nauwkeurig af te stemmen op de behoeften van de dieren.

Machiel Blok was jarenlang betrokken bij het Centraal Veevoederbureau (CVB). Naar aanleiding van zijn afscheid organiseerde het CVB een seminar, waarin verschillende diervoedingsonderzoekers terug- en vooruit keken op de voederwaardering in Nederland en België. In de 19e eeuw werden de eerste nutritionele standaarden vastgesteld en startte de eerste commerciële diervoerproductie. Het CVB bestaat sinds 1928 en houdt zich dus al bijna honderd jaar bezig met voederwaardering, op basis van wetenschappelijk onderzoek.

In die lange periode is er veel veranderd in de genetica van landbouwhuisdieren, het productieniveau en in de samenstelling van diervoeders voor varkens, pluimvee en rundvee.

Nieuwe inzichten

Onderzoek aan Wageningen UR en ILVO biedt nieuwe inzichten in de behoeften van verschillende diercategorieën en in de kwaliteit en voederwaarde van nieuwe diervoedergrondstoffen. Die inzichten worden verwerkt in de voederwaardetabellen en behoeftenormen die het CVB publiceert. Paul Bikker van WUR, Kobe Buyse van ILVO en Harmen van Laar van WUR vertellen over het lopende onderzoek ter actualisatie van respectievelijk het aminozurenwaarderingssysteem voor biggen, de energiebehoeften van leghennen en het eiwitwaarderingssysteem voor melkkoeien.

Meer synthetische aminozuren

“Inmiddels komen steeds meer synthetische aminozuren beschikbaar op de markt. Dit is gunstig in verband met het streven naar lagere ruweiwitgehalten”, legt Bikker uit. Het wordt steeds belangrijker om het aminozurenaanbod via het voer nauwkeurig af te stemmen op de behoeften van de dieren. Het ‘Voeding op Maat’-project werkt daaraan. De nieuwe inzichten in de aminozurenwaardering voor biggen worden nader toegelicht in een CVB-seminar op 1 en 2 juni.

Voeding op maat

Het ‘Voeding op Maat’-project onderzoekt ook de energiewaardering voor leghennen. “Zowel de genetische achtergrond van leghennen als huisvestings- en managementsystemen zijn de afgelopen periode sterk veranderd. Daarom moeten we zowel de energiebehoeftenormen als de energiewaarde van voedermiddelen actualiseren”, legt Buyse uit. Resultaten van dit project zullen in de loop van 2024 bekend worden. Het rundveedeel van het project focust op vermindering van de stikstofemissie uit de rundveesector met behulp van een nieuw eiwitwaarderingssysteem voor herkauwers, vertelt Van Laar. “Het minimaliseren van de N-excretie is nu van groot belang en dat stelt extra eisen aan de voederwaardering.”

De actualisatie van het DVE/OEB-systeem en de revisie van het aminozurenmodel voor herkauwers vindt naar verwachting in de loop van 2025 plaats.

Circulaire landbouw

In het kader van circulaire landbouw gaat het tegenwoordig vooral om het optimaal (her-) gebruiken van beschikbare biomassa en het verminderen van de milieu-impact van de veehouderij. Het gaat niet meer alleen om maximale productieprestaties met minimale voerkosten, maar ook om diergezondheid, dierwelzijn en de invloed van diervoeders op ecologische duurzaamheid.

Onno van Eijk van Blikopeners.nu legde de vraag ‘Wat is circulair diervoer?’ voor aan een groep mensen met verschillende achtergronden (boeren, diervoederindustrie, beleidsmakers, ngo’s en onderzoekers). Uit nadere discussiesessies is uiteindelijk een toetsingskader ontwikkeld voor circulair diervoer. “Circulariteit gaat over ons voedselsysteem als geheel en niet over individuele grondstoffen. Het is geen vast kengetal, maar moet steeds worden bezien in vergelijking met alternatieve routes voor voedselproductie. Circulariteit is daarmee ook altijd afhankelijk van context en tijd en kan worden beschouwd als een extra klokje op het duurzaamheidsdashboard van diervoeders”, benadrukt Van Eijk.

Machiel Blok was meer dan 30 jaar betrokken bij het CVB-programma.

Dierproeven

In de wet is vastgelegd dat bij het gebruik van dieren voor onderzoek moet worden gestreefd naar vermindering, vervanging en verfijning. Nieuwe technieken, zoals cel- en weefselkweek, ontwikkeling van mini-orgaantjes, modellen van fysiologische processen en sensortechnologie maken dit mogelijk. “Toch zal dierexperimenteel onderzoek nodig blijven”, legt Sonja de Vries van Wageningen UR uit. “In veel gevallen willen we weten wat een voer, een grondstof of een additief doet in het hele dier.

We willen ook steeds meer weten over de kinetiek van vertering en absorptie: waar en wanneer komen nutriënten beschikbaar voor het metabolisme? We moeten daarnaast rekening houden met interacties tussen voersamenstelling, het microbioom en het immuunsysteem van de gastheer om voeders optimaal af te kunnen stemmen op de behoeften van het dier.” Ook benadrukt De Vries dat we in de veehouderij te maken hebben met groepen dieren die niet allemaal hetzelfde reageren. “We mogen dus niet uitgaan van het gemiddelde dier, maar we moeten ons bewust zijn van variatie in metabolisme tussen dieren en waar nodig veiligheidsmarges inbouwen.”

‘Circulariteit kan worden beschouwd als een extra klokje op het duurzaamheidsdashboard van diervoeders’
Deel dit artikel

Carolien Makkink