De wateropname per koe per dag laat grote verschillen zien en verdient meer aandacht op melkveebedrijven . Dat blijkt uit een afstudeeronderzoek van HAS Green Academy-student Jelle van Lierop, die tijdens zijn stage bij Voergroep Zuid literatuuronderzoek combineerde met praktijkmetingen op vijf melkveebedrijven.

Van Lierop ziet dat melkkoeien gemiddeld 60 tot 125 liter water per dag drinken. De wateropname hangt nauw samen met de droge-stofopname, melkproductie en omgevingsfactoren zoals temperatuur en luchtvochtigheid. Water is essentieel voor onder meer de penswerking, speekselproductie, temperatuurregulatie en de afvoer van afvalstoffen. Een onvoldoende wateropname kan leiden tot uitdroging, pensverzuring, een lagere voeropname en uiteindelijk een daling van de melkproductie.

Omgevingstemperatuur

De omgevingstemperatuur blijkt een van de belangrijkste factoren die de wateropname beïnvloeden. Op vier van de vijf onderzochte bedrijven nam de wateropname significant toe naarmate de temperatuur steeg. Gemiddeld dronken koeien 1,3 liter extra per graad Celsius temperatuurstijging. Dat sluit aan bij eerdere onderzoeksresultaten waaruit blijkt dat de waterbehoefte vanaf circa 17 graden lineair toeneemt.

Inrichting watervoorziening

Ook de inrichting van de drinkwatervoorziening speelt volgens het onderzoek een belangrijke rol. Observaties met camera’s laten zien dat koeien vooral direct na het vreten en na het melken drinken. Drinkpunten dicht bij het voerhek of de uitgang van de melkstal of melkrobot bevorderen daarom de wateropname. Daarnaast namen koeien uit open vlotterbakken tot drie keer meer water op dan uit sneldrinkers.

Belang waterkwaliteit

Verder wijst het onderzoek op het belang van een goede waterkwaliteit. Zowel chemische afwijkingen, zoals verhoogde gehaltes aan ijzer, ammonium of nitraat, als bacteriologische verontreinigingen met onder meer E. coli, Salmonella of Clostridium kunnen de wateropname beperken en gezondheidsproblemen veroorzaken. Van Lierop adviseert daarom waterbakken regelmatig te reinigen en de waterkwaliteit minimaal jaarlijks te laten onderzoeken. Ook de samenstelling van het rantsoen beïnvloedt de wateropname: hogere gehalten aan natrium, kalium en chloride stimuleren de dorst, terwijl rantsoenen met een hoog droge-stofgehalte de waterbehoefte verder vergroten.

Praktische tips voor een goede wateropname

  • Gebruik bij voorkeur open vlotterbakken in plaats van sneldrinkers.
  • Bij gebruik van sneldrinkers moet er minimaal één sneldrinker per 10 tot 15 koeien aanwezig zijn.
  • Plaats bij gebruik van open vlotterbakken voldoende bakken op de juiste positie en met de juiste afmetingen: 7 tot 10 centimeter drinklengte per koe. Bij uitgang melkstal/robot 30 tot 60 centimeter per koe. 30 tot 40 centimeter breed. 15 tot 30 centimeter diep. 85 centimeter hoog vanaf de roostervloer.
  • Maak de waterbakken dagelijks schoon, zeker in warme periodes.
  • Zorg voor goede verlichting en voldoende bewegingsvrijheid rond de watervoorzieningen. Slechte bereikbaarheid kan leiden tot wachttijden en stress, waardoor de wateropname afneemt.
  • Laat water minimaal één keer per jaar onderzoeken om de werkelijke kwaliteit in beeld te krijgen.