“Kennis Jan, kennis daar draait het om. Kennis gaat ons onderscheiden in de wereld en niet persen of voer produceren.” De woorden van de toenmalige algemeen directeur galmen me nu nog in de oren na een investeringsverzoek. Die opmerking kwam wel even binnen.

Later volgde er nogmaals een eyeopener: “Je haalt alle romantiek van het persen weg.” Ik snapte wat de man bedoelde: door technische verbeteringen doet niet meer alleen de operator de essentiële handelingen bij het persen, maar de techniek. Gemak, efficiëntieverbetering én voorkomen dat minder getalenteerde operators de ‘strijd’ niet zouden kunnen bijbenen, waren enkele argumenten. Realistisch omdat de omzetten enorm stegen.

Aan die grote technische verbetering zaten ook flinke nadelen, ontdekte ik later: de uitdaging is weg en de weg ligt open voor externe leken, omdat ook zij de productie kunnen aansturen. Best efficiënt natuurlijk, maar de operator krijgt steeds meer de rol van klusjesman toegeschoven. Hij mag de hamers omsteken of vervangen, magneten reinigen of een matrijs wisselen. Dat gevoel dat het niet meer jouw ding, jouw uitdaging is, werkt demotiverend. Daarnaast lopen er zo praktische kennis en inzichten weg, zeker nu de vergrijzing toeslaat. De diepgang verdwijnt in een hoog tempo.

Nog een signaal: de kloof tussen de werkvloer en het management wordt steeds groter. Daar zijn in de loop der jaren steeds meer hoogopgeleide mensen gekomen. Vaak gespecialiseerd in zaken waaraan in de huidige tijd veel behoefte is. De maatschappij wordt immers steeds ingewikkelder. Het gevolg laat zich raden, de fabrieksman lijkt steeds meer aan een dood paard te trekken. Voorbeeld? Met een collega bezocht ik een fabriek waar we meteen een zeker afwijkend geluid herkenden.

Toen we operator attendeerden op het probleem achter dit geluid, vertelde hij dat zijn chef er niks van wilde weten. Er werd niks aan gedaan, dus ergernis en het gevoel van ‘bekijk het maar’. Kennis is macht, zelfs een kostbaar goed wat te verkopen valt, maar hoe houd je het leuk voor iedereen…

Deel dit artikel

Jan Holterman