Coccidiose wordt veroorzaakt door de protozoa Eimeria en leidt tot een hogere voederconversie, een lagere groeisnelheid en tot klinische symptomen, zoals darmlaesies. Voeding speelt een rol bij de preventie tegen Eimeria-infecties. Dat bleek tijdens een door Schothorst Feed Research (SFR) georganiseerd symposium. Regiane Santos van SFR geeft een overzicht van effecten van voertoevoegingen op de preventie tegen, het verloop van en het herstel na een Eimeria-infectie.

Zo ondersteunen probiotica de darmgezondheid, waardoor de weerstand tegen infecties verbetert. Beta-glucanen moduleren het immuunsysteem, waardoor een Eimeria-infectie minder schade veroorzaakt. Saponinen binden aan de celmembraan van Eimeria, waardoor deze zich minder goed ontwikkelt. Tanninen hebben antioxidant- en antiprotozo-effecten en verminderen oxidatieve stress en ontstekingsreacties. Artemisinine kan de reproductie van de parasiet verstoren en zo de negatieve effecten van een infectie dempen. Curcumine remt ontstekingsreacties.

Een infectie richt altijd schade aan. Voertoevoegingen kunnen het herstel na een infectie bevorderen. “Zo zorgt boterzuur voor reparatie van darmwandschade en voor herstel van de microbiële balans in het maagdarmkanaal en helpt threonine bij het compenseren van het verlies aan groei-efficiëntie”, legt Santos uit.

Onderzoek voertoevoegingen

Binnen het publiek-private samenwerkingsproject ‘To Control Coccidiosis’ is onderzoek uitgevoerd naar de invloed van verschillende voerinterventies op de gezondheid van vleeskuikens na een Eimeria-challenge. Op dag 7 werden de kuikens geïnoculeerd met een mengsel van Eimeria acervulina, E. maxima en E. tenella. Tabel 1 geeft de behandelingen weer.

Fytogene additieven kunnen de weerstand versterken en de darmwand versterken, zodat kuikens weerbaarder zijn tegen coccidiose en sneller herstellen.

Het lichaamsgewicht op de verschillende meetpunten tijdens de proef werd niet of nauwelijks beïnvloed door de behandelingen en geen van de vier voeradditievencombinaties resulteerde in een betere voederconversie dan de behandeling met coccidiostatica (groep 5). In groep 5 waren alle in de mest uitgescheiden oöcysten op dag 14, 22 en 28 van het type E. maxima. Ook in de andere groepen waren E. maxima-oöcysten in de meerderheid. Op dag 35 werden in de onbehandelde groep 5 geen oöcysten meer in de mest aangetroffen.

De kuikens in groep 4 hadden de minste darmlaesies op dag 14, 22, 28 en 35. Deze voerinterventie had de meeste potentie en benaderde de effectiviteit van de Diclazuril-behandeling tegen laesies. “Combinatie 4 gaf in dit onderzoek de beste resultaten”, concludeert Santos. In deze proefgroep kregen de kuikens tussen dag 9 en dag 18 saponinen in hun voer, van dag 18 tot dag 28 saponinen + artemisinine + curcumine en tussen dag 28 en dag 35 butyraat en threonine. Deze behandeling resulteerde ook in een lagere oöcystenuitscheiding en minder laesies in vergelijking met de andere voercombinaties.

‘Planten zetten secundaire metabolieten in om zich te verdedigen tegen bedreigingen’

Fytogene additieven

Maria Groot van Wageningen Food Safety Research bespreekt de mogelijkheden van natuurlijke, plantaardige voertoevoegingen voor de bestrijding van coccidiose.

De werkzaamheid van fytogene additieven wordt toegeschreven aan verschillende biologisch actieve bestanddelen, zoals alkaloïden, glycosiden, saponinen, etherische oliën, flavonoïden, bitterstoffen en tanninen.

“Dit zijn secundaire metabolieten die een plant inzet om zich te verdedigen tegen bedreigingen”, legt Groot uit. Veel kruiden bevatten hoge gehalten aan dergelijke metabolieten, die onder meer antimicrobiële, anti-oxidante, anti-inflammatoire en prebiotische effecten hebben.

In het streven naar minder medicijngebruik in de veehouderij neemt de belangstelling voor fytogene producten als diervoederadditief toe.

Oregano-extracten

Uit onderzoek is gebleken dat oregano-olie de laesiescore bij vleeskuikens na een coccidiosechallenge kan verminderen. Oregano-extracten (carvacrol, thymol) kunnen het herstel na een coccidiosebesmetting bevorderen. Ook zijn er aanwijzingen in de literatuur dat knoflook- en gemberextracten de oöcystenuitscheiding in de mest reduceren en de darmwandgezondheid verbeteren. Yucca-saponinen hebben ontstekingsremmende eigenschappen en kunnen zo de negatieve effecten van een cocciodiosebesmetting dempen.

Groot ziet voor fytogene additieven vooral een rol bij het versterken van de weerstand en het beschermen van de darmwand, zodat kuikens weerbaarder zijn tegen coccidiose en sneller herstellen na een infectie.

Ten slotte roept zij op om publicaties over dergelijke producten kritisch te lezen. “Vaak wordt er onvoldoende informatie gegeven over de proefopzet en de samenstelling van de geteste additieven, waardoor interpretatie van de resultaten lastig is. Ook zijn er relatief weinig in vivo-studies gepubliceerd.”

Deel dit artikel

Carolien Makkink