Strategieën om methaanemissie uit de pens van herkauwers terug te dringen moeten praktisch toepasbaar en kosteneffectief zijn. Ook moeten ze de productiviteit van melkvee in stand houden of verbeteren, benadrukken Nitin Tyagi et al. in het boek Animal Manure (2022).

Voerstrategieën

Tijdens een conferentie in Argentinië presenteerden Reyes Quispe et al. een overzicht van effectieve rantsoeninterventies. Zij constateerden dat de variatie in methaanemissie tussen dieren is gerelateerd aan de drogestofopname en de rantsoenkwaliteit, met name de verteerbaarheid en het vezelgehalte.

Ook Marumo et al. concluderen uit hun meta-analyse (Animals 13(8), 2023) dat drogestofopname de belangrijkste factor is voor methaanemissie. Een simulatiemodel waarin drogestofopname, ruwvoeraandeel in het rantsoen en het kwadraat van dat aandeel waren meegenomen, voorspelde de methaanproductie (gram per dag) het beste voor lacterende en droge koeien. Bij lacterende koeien leverde een combinatie van ruwvoeraandeel, melkvet en melkeiwit de beste voorspelling van de methaanuitstoot in kg per kg drogestofopname.

Meer ruwvoer leidt tot de vorming van meer azijnzuur en boterzuur in de pens, waardoor meer waterstof vrijkomt en meer methaan wordt gevormd. Rantsoenen met meer krachtvoer (snel fermenteerbare koolhydraten) stimuleren de vorming van propionzuur, een ‘hydrogen sink’. Niet alleen de drogestofopname, maar ook de rantsoensamenstelling (ruwvoer:krachtvoer-ratio) beïnvloedt dus de methaanemissie door melkvee.

Weidegang

Het kwantificeren van methaanemissie bij weidegang stelt wetenschappers voor extra uitdagingen. Soder en Brito geven in JDS Communications een overzicht van de mogelijkheden. Wat koeien grazen in de wei maakt uit: een goede kwaliteit raaigras (C3) leidt tot minder methaanemissie per dag, per kg drogestofopname en per kg melk dan minder goed verteerbare C4-grassen met een hoger ligninegehalte. C3-grassen groeien vooral in gematigde streken, terwijl in de tropen C4-grassen dominant zijn. Vlinderbloemigen in warme seizoenen resulteren in minder methaanuitstoot dan vlinderbloemigen in koele seizoenen.

Aandacht voor ruwvoersamenstelling en -kwaliteit helpt bij de verbetering van rantsoenverteerbaarheid en voerefficiëntie bij grazend melkvee, concluderen Soder en Brito.

Ook Vargas et al. bespreken de mogelijkheden voor methaanemissiereductie in graslandsystemen. Meer koeien of minder gras op hetzelfde perceel zorgt voor een lagere opname van structurele koolhydraten en verminderen zo de methaanvorming in de pens. Jonger gras en de aanwezigheid van tanninerijke vlinderbloemigen in de weide kunnen de methaanemissie ook reduceren.

Rantsoentoevoegingen

Additieven, zoals zonnebloemolie, lijnzaadolie en extracten van witte mimosa zijn effectief in het reduceren van de methaanemissie, rapporteren Reyes Quispe et al. in 2023.

Ook Kelly en Kebreab (2023) geven een overzicht van additieven die methaanproducerende archaea in de pens direct of indirect kunnen remmen. 3NOP (3-nitro-oxypropanol) en ‘halogenated CH4 analogs’ (koolwaterstoffen met daaraan gekoppeld chloor-, broom- of fluoratomen; deze ‘halocarbons’ werden in het verleden gebruikt als koelmiddel, maar bleken desastreuze effecten te hebben op de ozonlaag) komen voor in sommige zeewieren en remmen de enzymen die betrokken zijn bij de laatste stap in de methaanvorming. Beide stofjes kunnen de methaanuitstoot per kg drogestofopname fors verlagen, constateren Kelly en Kebreab.

Nitraten, ionoforen (zoals Monensin, niet toegelaten in de EU), secundaire plantaardige metabolieten en probiotica (bacteriën en gisten) remmen de methaanvorming indirect, doordat ze de substraatbeschikbaarheid voor methaanvormende archaea verminderen en de omstandigheden in de pens veranderen.

Essentiële oliën

Een studie van Becker et al. (2023) laat zien dat mengsels van essentiële oliën de methaanproductie met ongeveer 10 procent verlagen, terwijl de melkgift en de voerefficiëntie toenemen. Lileikis et al. zetten de toepassingsmogelijkheden van verschillende additieven op een rij in een overzichtsartikel. Zij zien met name toepassing van 3NOP, rood zeewier (met bromoform als actieve stof), tanninen, saponinen, essentiële oliën, nitraten, sulfaten en cyanogene glycosiden als perspectiefrijke opties.

Nitraten en cyanogene glycosiden kunnen de diergezondheid schaden en dienen dan ook met beleid te worden toegepast, bijvoorbeeld door probiotica toe te voegen. Monensin en ‘halogenated hydrocarbons’ hebben ongewenste neveneffecten en zijn in veel landen wettelijk dan ook niet toegelaten. Ook wijzen Lileikis et al. erop dat het gebruik van een aantal van de genoemde additieven in pure vorm lastig kan zijn onder bepaalde omstandigheden, zoals bij weidegang. Gebruik van ruwvoeders met voldoende secundaire plantaardige metabolieten kan dan uitkomst bieden.

Fokkerij

De microbiotasamenstelling in de pens en de mate waarin methaan wordt gevormd zijn erfelijk en genetisch gecorreleerd, leggen Gonzalez-Recio et al. uit in een artikel in Animal (2023). Een koe heeft een eigen gastheergenoom én een pensmicrobioom. Via de fokkerij kunnen beide worden beïnvloed.

Dat betekent dat via genetische selectie van melkvee stappen kunnen worden gezet om de methaanemissie te reduceren.

In het Canadese Resilient Dairy Genome Project (www.resilientdairy.ca (andere website)) werken onderzoekers uit verschillende landen samen in de ontwikkeling van genetische tools om de veerkracht van melkkoeien te verbeteren. Verbetering van de voerefficiëntie en reductie van broeikasgasemissies krijgen prioriteit en kenmerken die hiermee samenhangen worden opgenomen in het fokdoel. Zeven landen dragen hiervoor genotypische en fenotypische data aan.

In een artikel in Journal of Dairy Science leggen Van Staaveren et al. uit hoe het ervoor staat met de ontwikkeling van de database, de protocollen voor gegevensverzameling in de deelnemende landen en het management van de gedeelde data. De dataset omvat inmiddels meer dan een miljoen records voor drogestofopname en meer dan 17.000 methaanrecords.

Deel dit artikel

Carolien Makkink