In het gesprek met de zaal bleek nog eens extra hoe belangrijk de stem van jongeren is. Meerdere aanwezigen waren van mening dat je sneller gaat als jongeren het beleid bepalen.
Mariska van Schaik: “Blijf jezelf afvragen wat je zelf of binnen je organisatie kan doen om voedselverspilling te voorkomen.”
Nevedi maakt een wat roerige tijd door en is druk bezig het beleidsplan voor de komende jaren concreet te maken. “Een plan waarvan we hopen dat het aan ieders verwachtingen voldoet”, zo startte Nevedi-directeur Henk Flipsen het jaarlijkse Nevedi-congres. “We kijken daarbij naar de wensen van alle leden, ook van de jongeren. Tijdens dit congres willen we juist de jongeren ook een podium geven. Vooral naar hen moeten we goed luisteren”, zegt Flipsen.
De eerste jongere waarnaar de aanwezigen mochten luisteren, was Nicole Timmerman. Zij werd door dagvoorzitter Martine van der Meijden aangekondigd als iemand met een passie voor reststroomverwaarding en circulariteit. Nicole werkt momenteel bij Duynie als circular business developer, maar haar interesse voor circulariteit werd al eerder gewekt. Tijdens haar tijd als trainee bij groente- en fruithandel Bakker Barendrecht kwam ze voor het eerst in aanraking met voedselverspilling en verwaarding van reststromen, waarbij ze zich afvroeg: wat gebeurt er met de reststromen, is daar een bestemming voor?
“Gek genoeg wist niemand het antwoord”, constateerde Nicole. En dus verdiepte ze zich in het onderwerp en probeerde ze ervoor te zorgen dat de reststromen van Bakker Barendrecht zo hoog mogelijk op de ladder van Moerman terug konden komen in de voedselketen.
Anno 2024 is ze alweer ruim 2 jaar werkzaam bij Duynie, een bedrijf dat net als Nicole een passie heeft voor circulariteit door reststromen beschikbaar te maken voor diverse toepassingen waaronder diervoeder. “In de supermarkt is de CO2-footprint van zuivel en vlees relatief groot vergeleken met andere producten. Toch kunnen we in een circulaire economie niet zonder dieren”, constateert Nicole. “Het dier is nuttig en cruciaal in een circulair voedselsysteem, een dier kan co-producten verwaarden tot hoogwaardig eiwit.”
Het is dus volgens haar van belang dat de agrarische sector blijft bestaan, maar tegelijkertijd nog circulairder wordt: “Het grootste deel van de CO2-footprint van vlees komt van het diervoeder. Het is dus van belang dat we het diervoeder nog circulairder maken.”
Tegelijk gaf Nicole ook een waarschuwing. “De veestapel gaat de komende jaren krimpen. Bij krimp komt als we niets doen de afzetgarantie van reststromen richting de agrarische sector in het geding. Voor een succesvolle circulaire keten is het belangrijk dat we collectief aan de slag gaan en ervoor zorgen dat we zo veel mogelijk bijproducten kunnen blijven inzetten. Want ook de biogassector trekt aan dezelfde stroom.” Met genoeg enthousiasme denkt Nicole dat de sector nog mooie stappen kan zetten.
Nicole Timmerman: “Het grootste deel van de footprint van vlees komt van het diervoeder. Het is dus van belang dat we diervoeder nog circulairder maken.”
Duurzaamheidszaadjes
Ook Iris Zweekhorst kijkt met een positieve blik naar de agrarische toekomst. Zij is werkzaam als productmanager vleeskuikens bij De Heus, maar deelde tijdens het congres haar persoonlijke verhaal. Opgegroeid als stadsmeisje, kwam ze dankzij studievereniging De Veetelers en Wageningen Universiteit in aanraking met het platteland. Iris ziet dat de hedendaagse ontwikkelingen op het gebied van milieu en klimaat de gehele keten dwingen om het voedselsysteem onder de loep te nemen. “De herkomst van grondstoffen en de koolstofvoetafdruk worden steeds belangrijker. Om als agrarische sector onze ‘licence to produce’ te behouden moeten we onze meerwaarde zo groot mogelijk maken. Bijvoorbeeld door het verwaarden van reststromen en het terugdringen van emissies.”
Deze licence to produce is de laatste decennia sterk veranderd. Vroeger was het adagium in de agrarische sector: ‘meer, groter en beter’. “Dat was ook terecht, want na de Tweede Wereldoorlog moest het land weer worden opgebouwd, maar in de huidige tijd gaan duurzaamheidsaspecten steeds zwaarder meewegen.” Onder andere de Green Deal heeft ervoor gezorgd dat de CO2-footprint van de hele voedselketen in kaart wordt gebracht.
“Een mooie ontwikkeling, want daardoor ontstaat inzicht over de herkomst van de grondstoffen en met hun bijbehorende footprint ook de impact van de teelt van deze grondstoffen op verschillende processen wereldwijd. Daardoor weten we bijvoorbeeld dat zonnepitschroot uit Oekraïne een veel hogere footprint heeft dan die uit Frankrijk”, geeft Iris als voorbeeld. “Het bewustzijn over duurzaamheid is enorm toegenomen.”
Ze constateert dat tijdens de laatste klimaattop voor het eerst ook de impact van het voedselsysteem is meegenomen in de doelstelling tot het verminderen van de opwarming van de aarde. Dit betekent dat er niet alleen in West-Europa, maar wereldwijd veranderingen aan kunnen komen op onze huidige inrichting van het voedselsysteem. “Er worden steeds meer duurzaamheidszaadjes geplant. Het nu onderdeel zijn van een tijdperk van vele veranderingen en meedenken in de vorming van ons voedselsysteem – ik kijk ernaar uit.”
Om te voorkomen dat reststromen onterecht in de vergister terechtkomen, is wetgeving nodig, vond een meerderheid van de aanwezigen.
‘Bij krimp van de veestapel komt de afzetgarantie van reststromen in het geding als we niks doen’
Voedselverspilling voorkomen
In Nederland wordt jaarlijks een kwart van al het voedsel verspild. Dat wist Mariska van Schaik te vertellen, werkzaam als senior projectmanager bij stichting Samen Tegen Voedselverspilling. “Om het wat meer beeldend te maken: dat is een file van Utrecht naar Barcelona, met bumper aan bumper rijdende vrachtwagens gevuld met goed voedsel.”
De stichting zet erop in om verspilling te voorkomen en om onvermijdbare organische reststromen zo hoog mogelijk te verwaarden op de ladder van Moerman. “Dat is makkelijker gezegd dan gedaan”, doelde Mariska op de food-feed-fuelcompetitie, wet- en regelgeving die niet altijd meewerkt, en het ontbreken van de nodige experimenteerruimte. Ondanks deze belemmeringen, deed zij de oproep om de ambitie op circulair diervoeder te vergroten. “De vraag naar producten met een kleinere footprint groeit. Bovendien helpt bijvoorbeeld de CSRD-wetgeving en krijgt de boodschap dat het product bijdraagt aan het verlagen van voedselverspilling een hoge waardering van consumenten.”
Om te voorkomen dat reststromen onterecht in de vergister terechtkomen, is wetgeving nodig, vond een meerderheid van de aanwezigen. “Zonder wetgeving is er sprake van een ongelijke strijd”, stelde één van de toehoorders. “Dat er op dit moment met subsidie co-producten in de vergister belanden is een slechte zaak.” Een andere toehoorder stelde dat hij de financiële waarde van het verwaarden van reststromen mist in de food-feed-fueldiscussie. “Want laten we eerlijk zijn, het moet voor ondernemers ook economisch aantrekkelijk zijn.”
Voor 2030 is het doel van de stichting dat er 50 procent minder voedselverspilling is in vergelijking met 2015. Als laatste tip geeft Mariska mee kritisch te blijven. “Blijf jezelf afvragen wat je zelf of binnen je organisatie kan doen om meer onvermijdabre organische reststromen te verwaarden tot diervoeder. Zie de barrières niet als reden om geen actie te ondernemen, maar als kansen om de transitie verder in gang te zetten.”
Verandering begint bij jezelf
“Verandering begint bij jezelf”, zegt ook Ruben Klein Teeselink, dagelijks bestuurder bij het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) met als portefeuille de melkveehouderij. “Boeren zijn het eerste ‘slachtoffer’ van klimaatverandering”, doelt hij op bijvoorbeeld het natte voorjaar. “Wij gaan als boeren voor een goede toekomst, daarvoor is een proactieve houding in de gehele sector nodig. Ga samen aan het werk om stappen te zetten. Als we die stappen niet zetten, gaat dat iets betekenen voor de omvang van de veestapel.”
Durf los te laten
In het gesprek met de zaal bleek nog eens extra hoe belangrijk de stem van jongeren is. Bijna iedereen gaf aan dat we duurzaamheidsuitdagingen niet moeten afschuiven op het bord van de jongere generatie. “Wij moeten meer durven loslaten. Laat jonge mensen dingen doen, beperk je niet tot mee laten praten, maar laat ze ook dingen besluiten. Deze generatie is enthousiast en heeft vernieuwende ideeën. Wij moeten daar als oudere generatie meer op leren vertrouwen”, aldus een van de aanwezigen. Daar waren anderen het mee eens: “Je kunt sneller als jongeren het beleid bepalen.”
Toekomst Nevedi
Tijdens het Nevedi-congres kwam Nevedi-directeur Henk Flipsen terug op de opzegging van ForFarmers en voorwaardelijke opzegging van Agrifirm per 1 januari 2025. “Je wilt als vereniging zo sterk mogelijk als collectief voor de dag komen. Daarom is het lastig wanneer leden hun lidmaatschap opzeggen.” Voorafgaand aan het congres vond traditiegetrouw de (besloten) algemene vergadering plaats. “We hebben daar de vervroegde herpositionering van ons beleidsplan voorgelegd en besproken met de aanwezige leden.
Ik hoop dat deze aanpassing naar ‘Nevedi 2.0.’ eraan bijdraagt dat de opzeggers weer terugkeren.” Over wat die herpositionering dan precies inhoudt, liet Flipsen zich niet uit. “Ik ben er in ieder geval van overtuigd dat we met dit nieuwe plan vanaf januari stabiel met een sterkere organisatie verder kunnen.”











