Eiwitten die de dikke darm van varkens bereiken worden daar door de microbiota gefermenteerd, waarbij diverse eindproducten worden gevormd. Deze metabolieten kunnen negatieve effecten hebben op de diergezondheid. In haar promotieonderzoek aan Wageningen Universiteit onderzocht Kim Lammers-Jannink de relatie tussen de beschikbaarheid van substraten via de voeding en de vorming van fermentatie-eindproducten in de dikke darm.

De eindproducten van koolhydraatfermentatie – azijnzuur, propionzuur, boterzuur – hebben over het algemeen gunstige effecten op de darm- en diergezondheid. Bij fermentatieve afbraak van eiwitten worden veelal minder gunstige metabolieten gevormd.

Bij varkens die plantaardige eiwitten in hun voer kregen, werden in de urine meer afbraakproducten van (poly)fenolen aangetroffen.

Eiwitten en aminozuren als bouwstoffen

Eiwitten en aminozuren die vanuit de voeding of van endogene bronnen de dikke darm bereiken kunnen dienst doen als bouwstoffen voor de microbiota of worden afgebroken tot min of meer toxische eindproducten. Lammers onderzocht welke metabolieten worden gevormd uit verschillende eiwitbronnen. Zij bekeek daarbij ook het effect van de hoeveelheid aanwezige koolhydraten. De verhouding tussen het koolstofaanbod uit koolhydraten en het stikstofaanbod vanuit eiwitten bleek een belangrijke rol te spelen, maar een grotere stroom koolhydraten naar de dikke darm leidde niet altijd tot minder eiwitfermentatie.

Ook de eiwitbron in het voer beïnvloedde de productie van fermentatiemetabolieten in de dikke darm. Bij varkens die plantaardige eiwitten in hun voer kregen, werden in de urine meer afbraakproducten van (poly)fenolen aangetroffen. Als meer stikstof de dikke darm bereikte vond Lammers hogere concentraties aan afbraakproducten van aromatische aminozuren in de urine.

Eiwitinfusie

In een volgend experiment infuseerde de promovendus verschillende eiwitbronnen rechtstreeks in de dikke darm. Zij nam daarbij ook de beschikbaarheid van de vezelfractie van het voer in ogenschouw. Eiwitinfusie resulteerde in een lagere fecale stikstofvertering en meer stikstofexcretie via de urine. Ook zorgde het voor een hogere verteerbaarheid van de onoplosbare vezels in het voer. Een verhoogde opname van onoplosbare vezels verhoogde de mestproductie, maar had geen reducerend effect op de excretie van eiwitfermentatie-eindproducten via de urine.

Verkleining van de onoplosbare vezeldeeltjes verhoogde de NSP-vertering niet, maar leidde wel tot meer excretie van fenolische componenten via de urine. Volgens Lammers kan dit een aanwijzing zijn voor een verschil in vezelvertering in de dikke darm.

Nieuwe inzichten

Het promotieonderzoek van Lammers biedt nieuwe inzichten in de invloed van voereiwitbronnen op de beschikbaarheid van fermentatiesubstraat in de dikke darm van varkens. Interacties tussen eiwitten, koolhydraten en vezels spelen een rol bij de fermentatieprocessen in de dikke darm.

Bij het ontwikkelen van voerstrategieën om de eiwitfermentatie in de dikke darm van varkens te beïnvloeden dient rekening gehouden te worden met de gezondheidsstatus van de dieren, adviseert Lammers.

Bij varkens die bonen gevoerd kregen vond zij bijvoorbeeld hogere concentraties aan indol-3-melkzuur in de urine. Dit metaboliet wordt enerzijds in verband gebracht met colitis, maar anderzijds met anti-inflammatoire effecten. Voeders met goed verteerbare eiwitbronnen en met een laag tryptofaangehalte kunnen gunstig zijn voor herstel van ontstekingsreacties in het maagdarmkanaal.

Het proefschrift van Kim Lammers is getiteld ‘Protein Fermentation in Pigs: Effects of substrate availability on the production of protein fermentation end-products’.

Deel dit artikel

Carolien Makkink