Urineweginfecties bij de zeugen vormen een risico voor haar biggen, vertelt dierenarts Chris Schouten tijdens een door Pig Progress georganiseerd webinar. “In de kraamstal komt dit type infectie veel voor, omdat rondom werpen de weerstand lager is, de vaginale spieren zwakker zijn, de urine meer geconcentreerd is en zeugen vaker in hun mest zitten”, legt hij uit. Urineweginfecties bij de zeug kunnen leiden tot meer doodgeboren biggen, minder vitale biggen, minder biest(kwaliteit) en meer sterfte vóór spenen. Ook de reproductieresultaten van de zeugen verslechteren als zeugen lijden aan urineweginfecties.

Verlaging urine-pH

Om problemen te voorkomen adviseert Schouten om veel aandacht te besteden aan de watervoorziening en -kwaliteit in de kraamstal en aan hygiëne rondom werpen. “Verlaging van de pH van de urine helpt om pathogene organismen tegen te houden.” Dit kan worden bereikt door toevoeging van benzoëzuur (zoals VevoVitall van DSM) aan het voer. Lagere gehalten aan magnesiumoxide en natriumbicarbonaat in het voer dragen ook bij aan een lagere urine-pH.

Multifactorieel probleem

Speendiarree is een multifactorieel probleem. Stress rondom spenen verlaagt de voeropname, vermindert de weerstand en heeft negatieve gevolgen voor de microbiotasamenstelling en de darmwandintegriteit. Dat kan ertoe leiden dat eiwit in het maagdarmkanaal niet meer goed wordt verteerd in de dunne darm en beschikbaar komt voor fermentatie in de dikke darm. “Daardoor komt er enerzijds minder eiwit beschikbaar voor de big en anderzijds leidt eiwitfermentatie tot de vorming van metabolieten (ammoniak, biogene aminen, indol, fenolen, H2S, vertaktketenige vetzuren en stikstofoxide – red.) die de diergezondheid schaden”, legt Walter Gerrits van Wageningen Universiteit uit.

Invloed sanitaire omstandigheden

De sanitaire omstandigheden hebben veel invloed op de eiwitvertering bij biggen na spenen, vertelt Gerrits. In een vuile omgeving nemen de eiwitvertering en de eiwitefficiëntie af. In een proef met gespeende biggen werden de relaties tussen hygiënische omstandigheden, eiwitfermentatie, -vertering en -metabolisme en speendiarree onderzocht. In het onderzoek werden twee voeders gebruikt, met een hoog (zonnebloemzaadschroot als eiwitbron) of een laag (caseïne en zonnebloemzaadschroot) gehalte aan onverteerbaar eiwit.

Hygiënische omstandigheden zijn belangrijk voor een goede eiwitvertering, stikstofbalans en vezelafbraak.

De mestconsistentie was beter bij de biggen die onder hygiënische omstandigheden werden gehouden en bij de biggen met een laag aandeel onverteerbaar eiwit in hun voer. Een hoog aandeel zonnebloemzaadschroot in het voer verlaagde de eiwitverteerbaarheid en verhoogde de concentraties ammoniak en vertaktketenige vetzuren in de dikke darm.

Een vuile omgeving verslechterde ook de eiwitvertering, waardoor de concentratie schadelijke metabolieten in het colon toenam.

De vezelafbraak (NSP-vertering) was hoger bij de biggen met meer onverteerbaar eiwit in hun voer en bij de biggen die in een schone omgeving werden gehouden.

Gerrits concludeert dat hygiënische omstandigheden belangrijk zijn voor een goede eiwitvertering, stikstofbalans en vezelafbraak. In het onderzoek werden geen interacties gevonden tussen de voereffecten en de omgevingseffecten.

Precisievoeding

Met de toenemende toomgrootte nemen de risico’s op gezondheids- en productieproblemen bij zeugen en biggen ook toe. Rondom werpen verkeren zeugen in een negatieve eiwit- en energiebalans en dat leidt tot oxidatieve stress, waardoor gezondheid en prestaties van zeug en biggen onder druk komen te staan. Extra vitamine E en D, antioxidanten helpen om metabole stoornissen te voorkomen. Rondom spenen zorgen zuren, zoals benzoëzuur, voor minder ontwikkeling van E. coli in de darm, een lagere pH en hogere enzymactiviteit. Een lager ruweiwitgehalte en toevoeging van eiwit- en NSP-splitsende enzymen aan het biggenvoer verlagen het risico op E. coli proliferatie en speendiarree.

‘Verlaging van de pH van de urine helpt om pathogene organismen tegen te houden’

Estefanía Pérez Calvo van DSM vertelt hoe precisievoeding van zeugen en biggen kan helpen om biggen een goede start te geven en om zeugen lang productief te houden. “Real-time monitoren van gezondheid, gedrag en omgevingsfactoren helpt om mogelijke problemen snel te zien aankomen, zodat op tijd en preventief kan worden ingegrepen”, zegt zij. Daarvoor is ook gereedschap nodig om voergrondstoffen snel te karakteriseren met behulp van NIRS, gezondheidsrisico’s in te schatten en waar nodig de voersamenstelling en het voermanagement aan te passen.

Omgevingsfactoren

DSM biedt voor deze monitoring een geïntegreerd informatiesysteem aan. Met deze Verax-technologie worden omgevingsfactoren (stalklimaat, luchtkwaliteit) en dierfactoren (voer- en wateropname, gewicht, gedrag, biomarkers in het bloed, speeksel, mest, darmmicrobioom) continu gemonitord, zodat de nutriëntenvoorziening optimaal kan worden afgestemd op de behoeften van het dier.

Dit leidt tot verbeteringen in dierprestaties, economische bedrijfsresultaten, dierwelzijn en milieu-impact.

Deel dit artikel

Carolien Makkink