Verschillende noten bieden mogelijkheden voor het gebruik in voeding van herkauwers, varkens en pluimvee. Dat blijkt uit een reviewartikel van Musati en collega-onderzoekers uit 2023. Het gaat in het artikel om co-producten: de schaal of dop, de huid en de koek die overblijft na het verwijderen van de olie. Doorgaans hebben de co-producten van de noot een laag vochtgehalte. De oogst vindt vaak plaats op het moment dat de vrucht gaat uitdrogen of na speciale processen, zoals het roosteren van noten.
Algemene noot
De auteurs geven aan dat de term ‘noot’ in een algemene betekenis wordt gebruikt en niet in de botanische betekenis, waarbij het dus vaak niet over een echte noot gaat. Veel gegevens in tabellen gaan over de walnoot (een steenvrucht), de amandel (idem), de pistachenoot (geen noot) en bijvoorbeeld de – echte – hazelnoot.
Fenolische bestanddelen
Een aandachtspunt bij het gebruik van co-producten van noten in de voeding zijn de fenolische bestanddelen (fenolzuur, flavonoïden, tanninen). Deze kunnen bij hoge inname een anti-nutritionele factor vormen, met name bij eenmagigen. Maar, dieren kunnen er ook voordelen van hebben.
Fenolische componenten kunnen grenzen stellen aan het verwerkingspercentage van de co-producten van noten bij eenmagigen.
Veel studies
Voor het overzichtsartikel van Musita et al. is veel literatuur bestudeerd, er zijn 84 studies geraadpleegd. Het artikel geeft allereerst een goed overzicht van de samenstelling in termen van nutriënten (Weender-analyse en fenolen, Tabel 1). Voor sommige co-producten zijn er ook gegevens over mineralen, aminozuren en vetzuren.
Effecten in voeding
Na een beschrijving van de afzonderlijke noten en co-producten besteden de auteurs veel aandacht aan de effecten van co-producten in de voeding van herkauwers. Effecten op de in vitro-pensvertering (Tabel 2), op in vivo-vertering en het metabolisme en uiteindelijk op groei/vleeskwaliteit en melkproductie/-kwaliteit, daar waar men gegevens uit proeven kon vinden. Tenslotte zijn ook voor varkens- en pluimvee-effecten beschreven op het metabolisme, op dierprestaties en soms op productkwaliteit (Tabel 3). De informatie is in veel overzichtelijke tabellen weergegeven met daarbij alle referenties van de betreffende proeven.
Grondstoffen vervangen
De auteurs concluderen dat de co-producten van de beschreven noten conventionele grondstoffen kunnen vervangen, mits het formuleren van het voer in orde is. De co-producten bevatten bioactieve bestanddelen, zoals fenolische componenten, meervoudig verzadigde vetzuren en vitaminen. Fenolische componenten kunnen echter grenzen stellen aan het verwerkingspercentage van de co-producten bij eenmagigen, reden waarom de auteurs de valorisatie van deze producten via herkauwers een beter idee lijkt.
Grote variabiliteit
Behalve een goede onderbouwing van hun gegevens zijn er ook enkele kanttekeningen. De auteurs noemen onder meer de grote variabiliteit in de nutritionele samenstelling van de co-producten, dit met name als gevolg van het ras van de noot, milieu en conserveringstechnieken. Deze variabiliteit heeft als gevolg dat er chemische analyses moeten worden uitgevoerd alvorens te kunnen voeren of verwerken.
Beschikbaarheid
Ook is er weinig inzicht in productievolumes van de verschillende noten en bijbehorende marktstromen voor verse consumptie of anderszins: een markt ‘anderszins’ omvat bijvoorbeeld de productie van de olie of productie voor banket. De producten kunnen ook hun weg vinden naar andere sectoren, zoals de cosmetische industrie of kunnen als kunstmest worden gebruikt. We weten daarom niet goed om welke hoeveelheden het gaat. De auteurs noemen een schatting 5,3 miljoen ton vruchten.
Bij een productie van 80 procent in landen met een gematigd klimaat en een vruchtgewicht van 50 procent (in de schaal) betekent dit dat er circa 5 miljoen ton co-producten van noten elk jaar omgaan in grote en kleine familiebedrijven. In de meer zuidelijke landen zijn kleine, lokale bedrijven bekend, die notenolie produceren en de perskoek aan de boeren in de omgeving kwijt kunnen.
Gezondheidsrisico’s en LCA in kaart
Al met al moeten we ook de potentiële gezondheidsrisico’s in kaart brengen als we praten over mogelijke contaminatie van noten co-producten in termen van zware metalen, mycotoxinen en dergelijke en moeten we de levenscyclusanalyse (LCA) in kaart te brengen bij de evaluatie van co-producten van noten in een circulaire diervoeding: geen harde noot om te kraken.
Referenties zijn op te vragen bij de redactie.











