In hondenbrokken worden verschillende eiwit- en energiebronnen gebruikt. Granen en graanbijproducten zijn een goedkope bron van energie, eiwit en vezels in petfood, maar kunnen ook mycotoxinen bevatten die door schimmels worden geproduceerd tijdens de teelt of opslag. Het gehalte aan granen is in hondenvoer hoger dan in kattenvoer en honden zijn gevoeliger voor mycotoxinen.
Over de gezondheidsrisico’s van mycotoxinen voor honden en katten is – vergeleken met landbouwhuisdieren – nog relatief weinig bekend.
Gezondheidsrisico’s honden en katten
Over de gezondheidsrisico’s van mycotoxinen voor honden en katten is – vergeleken met landbouwhuisdieren – nog relatief weinig bekend. Dit terwijl gezelschapsdieren langer leven dan productiedieren en in hun leven langer blootstaan aan deze risico’s. Alle reden dus om alert te zijn op mycotoxinerisico’s in hondenvoeders. Hittebehandeling bij de productie van geëxtrudeerde voeders doodt weliswaar de meeste schimmels, maar schimmelsporen en veel mycotoxinen zijn bestand tegen technologische behandelingen.
Ling Yang et al. gaven in 2023 een overzicht van het voorkomen van verschillende mycotoxinen in droge hondenvoeders en van de effecten op de gezondheid van de hond. Ook besteedden zij aandacht aan strategieën om de risico’s te beperken (Figuur 1).
Minder granen
Tegenwoordig kiezen veel hondeneigenaren voor graanvrije voeders, met hogere gehalten aan erwten, bonen en aardappels. Ook dan zijn mycotoxinerisico’s niet verwaarloosbaar, waarschuwen Crosbie et al. in hun artikel in 2024. Zij constateerden dat geëxtrudeerde hondenvoeders met een hoog erwtengehalte een hoger risico op schimmel- en mycotoxinevorming vormen dan brokken met kip. De onderzoekers vergeleken een voer met ruim 7 procent pluimveemeel met een voer met ruim 44 procent gedroogde en gemalen erwten. Als controlevoer werden hondenbrokken met lam meegenomen in de studie.
De energie- en nutriëntengehalten van de voeders waren vergelijkbaar, alleen het vezelgehalte was hoger in het erwtenvoer. De ingrediënten voor de drie voeders werden op dezelfde wijze gemengd en gemalen en de brokken werden geproduceerd met een enkelschroefs-extruder en gedroogd bij 121˚C tot een vochtgehalte van 8 à 9 procent. Bij dit vochtgehalte is het risico op schimmelvorming minimaal.
‘Ook in graanvrije voeders zijn mycotoxinerisico’s niet verwaarloosbaar’
De droge brokken werden gecoat met pluimveevet en smaakstoffen. De voeders werden verpakt in plastic zakken en gedurende zeven maanden opgeslagen bij 19-20˚C en een luchtvochtigheid van 60 tot 65 procent. Na zeven maanden werden de zakken geopend en werd de inhoud overgebracht in vooraf gesteriliseerde, luchtdichte containers en onder dezelfde omstandigheden opgeslagen voor zes tot acht maanden. De aminozurengehalten bleven in de meeste gevallen redelijk stabiel gedurende de opslagperiode, maar er was wel een afname in methionine, cysteïne, tyrosine en taurine, mogelijk door proteolytische activiteit van schimmels. De gehalten aan de meeste vetzuren en vitaminen daalden ook in alle voeders.
Figuur 1. Methodes voor de bestrijding van mycotoxinebesmettingen.
Resultaten
In alle drie de voeders werd na zeven en na dertien maanden opslag ongeveer 85 ppb deoxynivalenol (DON) aangetroffen. Alleen in het erwtenvoer werden aflatoxine en ochratoxine aangetroffen; in alle gevallen lagen de gehalten onder de EU-richtlijnen.
Een ander mycotoxine – mycofenolzuur – werd wel gevonden in de brokken met lam en kip, maar niet in de brokken met erwten. Crosbie et al. denken dat het maiszetmeel in de lam- en kipbrokken de bron kan zijn geweest. Mycofenolzuur wordt in de humane geneeskunde overigens toegepast vanwege zijn immunosuppressieve effect. Voor deze stof zijn geen grenswaarden voor petfood vastgesteld. Bacteriën en schimmels werden slechts in (zeer) geringe mate aangetroffen in de opgeslagen brokken. Alleen het erwtenvoer bevatte op beide analysetijdstippen schimmelgehalten boven de detectielimiet.
Aanbevelingen
De analyses in de studie van Crosbie et al. werden uitgevoerd met NIRS. De onderzoekers constateerden dat deze vochtgehaltebepaling in petfood voor verbetering vatbaar is, met name in geëxtrudeerde hondenbrokken met hoge erwtengehalten. Het erwtenvoer in hun studie bleek uiteindelijk meer vocht te bevatten dan de NIRS-analyse aangaf. Andere eigenschappen van erwtenmeel, zoals waterabsorptie en zwelling, zorgen ervoor dat er meer stoom nodig is in het extrusieproces om dezelfde natte bulkdichtheid te bereiken, wat leidt tot een hoger vochtgehalte.
Beter voorspellende NIRS-modellen zijn nodig voor adequate kwaliteitscontrole tijdens productie en opslag van voeders voor gezelschapsdieren, om te garanderen dat het vochtgehalte van de brokken niet te hoog is. Daarnaast is correcte bemonstering cruciaal: schimmels en mycotoxinen zijn niet uniform verdeeld in een grondstofpartij, dus goede menging van een batch en verzameling van voldoende submonsters zijn essentieel voor het verkrijgen van een representatief monster voor analyse.
Juiste opslag belangrijk
Bij de petfoodproducent en in de retail worden voeders opgeslagen onder optimale omstandigheden, maar bij de consument kan dit anders zijn: als de hondeneigenaar het voer niet droog en koel bewaart, dan kan de houdbaarheidstermijn korter zijn dan de fabrikant aangeeft. Ook adviseren zowel Crosbie et al. als Ling Yang et al. gerichte studies naar het verloop van mycotoxinegehalten tijdens processing en opslag van petfood, gecontamineerd met verschillende (combinaties van) mycotoxinen en onder verschillende omstandigheden (temperatuur, luchtvochtigheid, tijdsduur).









