Als het om digitalisering in de agrarische sector gaat, loopt de veehouderij achter op de akkerbouw en tuinbouw. Dat constateert Corinne Bonadei van dsm firmenich. “De plantaardige sector loopt voorop in de digitalisering. Binnen de veehouderij loopt de melkveehouderij voor op de varkens- en pluimveehouderij.”

Bij ontwikkelingen rondom digitalisering en datagebruik loopt de veehouderij achter op de akkerbouw en tuinbouw. Binnen de veehouderijsectoren gaat het in de melkveehouderij sneller dan bij varkens en kippen, aldus deskundigen.

Voor veehouders is het lastig om technologische innovaties te implementeren, aldus Tjarda Klimp van Vion. Probleem is vooral de onduidelijke weten regelgeving en onzekerheid over consistentie van beleid. Dick Hordijk van Topigs signaleert dat boeren een slechte reputatie hebben in de steden. De eisen van de consument en de retail sturen de productie. “Producenten zetten hoog in op duurzaamheid, maar de consument kiest voor goedkoop”, merkt Klimp op. Zij ziet dit als een bedreiging voor de hele foodsector. “Er is geen bonus voor de koplopers.”

Samenwerking tussen schakels

Door beter gebruik te maken van ‘big data’ kan de dierlijke productiesector nog grote stappen maken, zegt Klimp. “In de varkenshouderij zijn heel veel data beschikbaar, van voer tot slacht. Door daar gebruik van te maken, kunnen we bijvoorbeeld aantonen dat varkens met intacte staarten een beter welzijn en betere gezondheid hebben. En dat hun productieprestaties beter zijn.

AI gaat het managen van complexe en grootschalige data vereenvoudigen. Daardoor verandert ook het werk van de nutritionist van voersamensteller naar data-analist.

Met een optimale benutting van beschikbare data kunnen we varkensvlees produceren met een net zo lage koolstofvoetafdruk per kilo als tofu, legt zij uit. Hordijk ziet ook dat meer samenwerking tussen schakels in de keten, zoals tussen Vion en Topigs, beide partijen voordeel biedt. Het Deense zuivelbedrijf Arla deelt ook veel data en een CFP-rekentool, zowel met de melkveehouders als met de afzetkanalen, vertelt Cathrine Konge Varming.

Aan een degelijke berekening van de CFP liggen betrouwbare data en gevalideerde rekenmethodes ten grondslag. Het is al een uitdaging om een goede nulmeting uit te voeren, zegt Thordis Möller van het Duitse levensmiddelenbedrijf OSI. “We moeten genoeg boeren bereid vinden om mee te werken, zodat we uiteindelijk strategieën kunnen ontwikkelen waarmee zij kunnen verduurzamen. Ook moeten we bereid zijn om boeren te betalen voor die verduurzaming.”

Managementoplossingen

In de pluimvee- en varkenshouderij is er nog veel mogelijk met behulp van digitalisering en optimalisering van datagebruik, zegt Bonadei van dsm firmenich. Haar firma ondersteunt de sector met verschillende dashboards, zoals FarmTell, SusTell en VirAx. AI en digitalisering zorgen voor de essentiële data die verduurzaming mogelijk maken. Voor verdere ontwikkelingen in digitalisering en AI-gebruik is de standaardisatie van data wel essentieel, benadrukt Bonadei.

‘Met data kunnen we varkensvlees produceren met een net zo lage koolstofvoetafdruk als tofu’

Ook Neamat ElTazi van PoultrySync zet in op managementoplossingen voor pluimveehouders met behulp van integratie van data uit de hele keten, van voer tot slacht. AI en ‘large language models’ helpen om data uit verschillende bronnen per pluimveebedrijf of per stal te verzamelen. “Na een nulmeting gaan we met kleine stapjes - die weinig of geen investering kosten - aan de slag met de pluimveehouder”, legt ElTazi uit.

Andrea Rosati van de EAAP ziet nog veel variatie in bedrijfssystemen tussen EU-lidstaten. Dat maakt het lastig om AI ‘on-farm’ te implementeren. “Bovendien zijn boeren traditioneel en vinden ze het moeilijk om AI als copiloot op hun bedrijf te accepteren.” EAAP werkt aan netwerken waarin wetenschap en industrie samen optrekken en pre-competitief samenwerken. “We hebben elkaar nodig”, zegt Rosati.

Kunstmatige intelligentie

AI kan onder meer worden ingezet om levenscyclusanalyses (LCA’s) te verbeteren. Dat zegt Tom Holden van het Britse Mondra-platform. In veel gevallen vormen scope 3-emissies een groot deel van de koolstofvoetafdruk van een product en daarvoor is een bedrijf afhankelijk van de informatie die door leveranciers en afnemers wordt aangeleverd. Mondra biedt managementondersteuning om deze emissies in kaart te brengen.

“Kunstmatige intelligentie helpt ons bij de modellering van de productieprocessen”, legt Holden uit. “In de toekomst willen we AI ook gebruiken om besluitvorming te onderbouwen. Duurzaamheid kent vele aspecten en AI kan helpen om structuur aan te brengen in die aspecten, zodat managementstrategieën beter worden onderbouwd.”

Oplossingen voor uitdagingen

Ook Mathieu Chatillon van de Franse Avril Group benadrukt dat AI het managen van complexe en grootschalige data vereenvoudigt. Hij ziet het werk van de nutritionist veranderen van voersamensteller in de richting van data-analist.

Christine Maziero van Cargill bevestigt dit en zij verwacht ook veel van AI. “Als we wereldwijde thema’s integreren en data combineren, kunnen we oplossingen vinden voor de uitdagingen op het terrein van diergezondheid en productieprestaties in de veehouderij. Het gaat daarbij niet alleen om de nutriënten en grondstoffen, maar ook om procestechnologie, grondstofprijzen, beschikbaarheid en zicht op de toekomstige ontwikkelingen.”

Maziero benadrukt dat innovaties voortkomen uit ketenanalyses en de vragen vanuit de verschillende schakels. Voor Maarten Bijl van Nutreco zijn de problemen of vragen van de klanten het startpunt. “Elke mogelijke oplossing of innovatie moet een bestaand probleem oplossen.” Hij adviseert startups dan ook om zich te verdiepen in de doelgroep en om partners te benaderen die behoefte hebben aan de geboden innovatie. “Zoek klanten met een probleem dat jij voor hen kunt oplossen.”

Wie betaalt de rekening?

Innovaties kunnen dus veel opleveren, maar de investeringen moeten wel worden terugverdiend. Hordijk merkt op dat we in de foodsector blijven concurreren op prijs. “Dat is niet onlogisch, maar het is wel irritant dat mensen honderden euro’s neerleggen voor de nieuwste iPhone, maar niet willen betalen voor duurzaam geproduceerd vlees van hoge kwaliteit.” Konge Varming van Arla ziet dat ook. “Mensen hebben wel geld over voor voedselveiligheid, versheid en dierwelzijn, maar over duurzaamheid van de voedselproductie moeten we blijkbaar beter communiceren.”

Tegelijkertijd is de kostprijs, bijvoorbeeld van het voer, ook voor veehouders het belangrijkste criterium. Op dit moment klinkt ‘duurzaamheid’ voor veel producenten als ‘een hele berg bureaucratisch papierwerk’, constateert Enda Buckley van de Ierse Carbery Group. “Voor onze leveranciers is het belangrijk om een toekomstbestendig programma te hebben, waarmee duurzaamheidsdata eenvoudig kunnen worden verzameld en gecommuniceerd.” Rebecca Thomson van de Kepak Group denkt dat het helpt om in duurzaamheidscommunicatie ook de economische duurzaamheid te benadrukken. Zij ziet ook dat jonge boeren meer openstaan voor verduurzamingsstrategieën.

Nog veel vragen

De dierlijke productieketen heeft behoefte aan nieuwe technologie om data eenvoudig te verzamelen en te delen. Boeren moeten inzicht krijgen in de effecten van verschillende verduurzamingsstrategieën. Ook moet het voor veehouders makkelijk worden gemaakt om te verduurzamen, zonder administratieve rompslomp. En natuurlijk moeten alle schakels in de agrifoodketen worden betaald voor de investeringen die zij doen om het voedselsysteem beter, duurzamer en efficiënter te maken.

Het samenbrengen en analyseren van big data levert voordelen op, maar wie is de eigenaar van al die data? Wie bepaalt de algoritmes en wie bouwt de tools? Komt de controle over het wereldwijde voedselsysteem te veel bij het bedrijfsleven te liggen? Moeten overheden het voortouw nemen? In hoeverre botst de behoefte aan transparantie met innovaties in digitalisering en AI?

Kortom: er zijn nog veel vragen als het gaat om de verdergaande digitalisering en AI-toepassingen in de dierlijke sector.

Het panel (vlnr) tijdens het Animal Agtech Innovation Summit: Randy Jagt (gespreksleider, Deloitte), Tjarda Klimp (Vion), Richard Ramon (EC, DG Agri), Anton van den Brink (Fefac) en Dick Hordijk (Topigs).

Duurzaamheidskompas

Richard Ramon van de Europese Commissie vertelt dat er in Brussel veel wordt gesproken over strategieën in de agrofoodsector. Hij ziet een spanningsveld tussen het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en de autonomie van de lidstaten. In Brussel wordt nu gewerkt aan een duurzaamheidskompas waarin data worden samengebracht, in eerste instantie op boerderijniveau en later in de rest van de keten. De inzet van het GLB-budget wordt verbreed om investeringen in innovaties op het boerenbedrijf te stimuleren.

De EU streeft ook naar meer beloningen en minder straffen (meer ‘carrot’, minder ‘stick’). Anton van den Brink pleit voor financiële ondersteuning voor circulaire diervoeding en voor minder restricties op het gebruik van dierlijke bijproducten. Daarnaast wijst hij erop dat veel reststromen nu in de biobrandstoffenindustrie terechtkomen en wegvallen als diervoedergrondstof. Een onwenselijk neveneffect van de energietransitie.

Deel dit artikel

Carolien Makkink