Veertig tot vijftig procent van de koolstofvoetafdruk (CFP) van dierlijke producten wordt bepaald door het voer. Bij melkvee is de voer-CFP ‘fiftyfifty’ verdeeld tussen ruwvoer en krachtvoer. Een accurate berekening van de CFP van mengvoeders, volgens een consistente methodiek, is cruciaal voor het nemen van onderbouwde maatregelen ter verduurzaming van de diervoederproductie.
Figuur 1. Marktmixen van gerst, mais en tarwe in Nederlandse mengvoeders.
Eind vorig jaar publiceerde Mérieux NutriSciences | Blonk een rapport waarin de variatie in de CFP van mengvoeders door keuzes in data en methodiek werd geanalyseerd. Dit rapport kwam tot stand binnen de publiek private samenwerking Klimaatperspectief Nederlandse Agroproductie. In het agrobedrijfsleven worden broeikasgasemissies meestal gekwantificeerd met behulp van levenscyclusanalyses (LCA’s), waarbij de hele productieketen wordt meegenomen. Daarnaast rapporteren alle landen hun eigen klimaatimpact aan de Verenigde Naties, volgens de nationale monitorings-methodiek (National Inventory Report, NIR).
Uitkomsten kunnen sterk variëren
De uitkomsten van klimaatimpactberekeningen van mengvoeders kunnen sterk variëren door de keuze van bronnen voor herkomst van grondstoffen. Maar ook door het gebruik van meer of minder specifieke data voor de teelt van Nederlandse voedergewassen, en door een meer of minder specifieke modellering van de emissies bij de teelt.
In het rapport wordt de CFP van gerst, mais en tarwe gerelateerd aan de herkomstlanden. In de Nederlandse marktmix is gerst voornamelijk afkomstig uit Frankrijk en Duitsland, mais uit Oekraïne en tarwe uit Frankrijk (zie figuur 1).
Voor het berekenen van de CFP van een mengvoer zijn veel data nodig. Over de teelt- en opslagomstandigheden van de voedergewassen, de samenstelling en herkomst van de grondstoffen, de transportafstanden en -middelen en het productieproces (vooral het energiegebruik). Emissies gedurende de teelt, vrijkomend door bemesting, oxidatie en omzetting van land, zijn over het algemeen de grootste bron van emissies.
Primaire (specifieke) data zijn niet voor elk aspect beschikbaar. Daarom wordt er veel gebruikgemaakt van secundaire (generieke) gegevens. De GFLI-database - grotendeels gebaseerd op de Agri-footprint-database van Mérieux NutriSciences | Blonk - is de meest gezaghebbende database voor de mengvoedersector.
Primaire en secundaire data
De koolstofvoetafdruk van mengvoeders wordt berekend op basis van primaire (specifieke) en/of secundaire (uit generieke databases) gegevens. De methodiek voor de berekening moet bij beide typen data hetzelfde zijn. Hoe specifieker de data over herkomst, teelt, transportmix en andere processen, hoe accurater de uitkomsten zijn.
Het gebruik van de huidige standaarddatabases - gebaseerd op consistente secundaire databases zoals Agri-footprint, GFLI of de Nevedi-database - leidt niet tot onbruikbare resultaten, concluderen de opstellers van het rapport. Maar een berekening op basis van specifiekere (primaire) data geeft accuratere uitkomsten, die behoorlijk kunnen afwijken van de CFP op basis van secundaire gegevens.
Herkomst van granen heeft impact
In het rapport wordt de CFP van gerst, mais en tarwe gerelateerd aan de herkomstlanden. In de Nederlandse marktmix is gerst voornamelijk afkomstig uit Frankrijk en Duitsland, mais uit Oekraïne en tarwe uit Frankrijk (zie figuur 1).
Uit een overzicht in het rapport blijkt, dat de herkomst van deze granen veel impact heeft op de CFP (zie figuur 2). Dit laat zien dat inmenging van meer mais uit België de CFP van mengvoer enigszins kan verlagen. Al blijven beschikbaarheid en prijs natuurlijk cruciaal voor de grondstoffenkeuzes.
Het is zeer relevant om precieze herkomstdata te gebruiken. Het gebruik van specifieke herkomstdata voor mengvoederbedrijven is in de Europese PEFCR ‘Feed for Food-Producing Animals’ overigens niet verplicht, wanneer het mengvoederbedrijf dit niet kan weten door het type contract met de leveranciers. Wanneer deze informatie wel bekend is, moet de specifieke herkomstinformatie wel worden gebruikt. Landgebruiksverandering (land use change, LUC) en veenoxidatie hebben een groot effect op de totale CFP. Daarom worden deze componenten apart gepresenteerd in figuur 2.
Figuur 2. Invloed van herkomstland op de koolstofvoetafdruk van gerst, mais en tarwe.
Consistente methode is cruciaal
Niet alleen de data (primair of secundair), maar ook de berekeningswijze beïnvloedt de uiteindelijke koolstofvoetafdruk van een mengvoeder. De manier waarop wordt omgegaan met ‘tier’-niveaus, emissiefactoren (‘global warming potential’) per broeikasgas, achtergronddatasets en LUC heeft grote invloed op de uitkomsten van de CFP-berekeningen. Deze studie bevestigt dat het gebruik van specifiekere data en methodiek de uitkomsten van de CFP-berekeningen voor mengvoeders en dierlijke productiesystemen beïnvloedt.
De auteurs hebben niet alle mengvoedergrondstoffen doorgerekend, maar stellen wel (indicatief) dat grofweg 20 procent andere CFP-uitkomsten op mengvoederniveau mogelijk zijn door gerichte grondstofkeuzes. Voor varkensvlees en blank kalfsvlees (producten met een grote mengvoer-impact) leidt dat tot een CFP-verschil van 10 procent per kilo.
Over het algemeen concluderen de onderzoekers dat voor het berekenen van de CFP van een mengvoeder een consistente methodiek cruciaal is. Deze methodiek moet dan zowel worden toegepast voor het berekenen van de CFP op basis van primaire (specifieke) data, als op basis van secundaire data. Hoe specifieker de data over herkomst, teelt, transportmix en andere processen, des te accurater de uitkomsten zijn.













