Door verschillen in het aantal en de gevoeligheid van zintuigen nemen paarden hun omgeving anders waar dan mensen. Tot nu toe is veel onderzoek verricht naar smaak bij paarden, maar geur blijkt eveneens een belangrijk zintuig. De studie van Nwuk en collega’s (Universiteit Lublin, Polen; 2025)* onderzocht hoe warmbloedpaarden en pony’s reageren op verschillende concentraties mintgeur. Vaak wordt aangenomen dat paarden geuren op dezelfde manier waarnemen als mensen, maar die aanname kan tot misverstanden leiden en het welzijn van het paard beïnvloeden.
Meer kennis over geur kan helpen bij het ontdekken van voorkeuren en het verrijken van de omgeving van paarden. Tot nu toe was geuronderzoek vooral gericht op sociale herkenning en reproductie.
Zo kunnen paarden niet altijd onderscheid maken tussen feces van onbekende paarden of familie, of tussen feces van een merrie en een ruin. Hengsten lijken daarentegen wel onderscheid te kunnen maken tussen feces van merries en hengsten.
Paarden hebben een scherpe reukzin, daardoor vangen zij hogere concentraties eerder op
Uit eerder onderzoek blijkt dat nutriënten en smaak de belangrijkste factoren zijn die gedrag beïnvloeden, gevolgd door geur. Paarden hebben een scherpe reukzin. Daardoor vangen zij hogere concentraties van een geur eerder op. Dit stelt hen in staat om bijvoorbeeld giftige van niet-giftige planten te onderscheiden. Bij minder sterke geuren is het echter de vraag of paarden deze voldoende detecteren.
Meer kennis over geur kan helpen bij het ontdekken van de voorkeuren en het verrijken van de omgeving van paarden.
Opzet met 21 paarden
In de betreffende studie waren 21 volwassen paarden (elf merries en tien ruinen) betrokken, waarvan er vijftien leerden hoe je met opdrachten moet omgaan. Deze paarden waren daarom geschikt als proefdier en hadden een gemiddelde leeftijd van 10,5 jaar. In de studie werden verschillende concentraties mintgeur onderzocht. Deze concentraties werden gemeten aan de hand van het aantal druppels mint dat aan water werd toegevoegd.
Individuele stallen (3 x 3 meter) waren voorzien van stro, een voerbak, hooiruif, zoutliksteen en een drinkbak. De voerbak was speciaal ontworpen voor het geuronderzoek. Onder het rooster (zie foto) was een plastic bak geplaatst met een deksel met twaalf gaten. Dat maakte het mogelijk dat het paard een geur kon ontwaren, zonder de geurstof te zien, voelen of proeven. In de plastic bak bevonden zich hetzij watten geweekt in water vermengd met de mintgeurstof (mint voerbak; MV), dan wel watten geweekt in alleen water (‘lege’ voerbak; LV).
De mintgeur is geselecteerd omdat het toch wel een aparte geur is. Daarnaast hindert dit kruid de voeropname bij paarden niet. De mint werd in verschillende concentraties (druppels per milliliter water) toegevoegd, zoals de tabellen laten zien. Er werden gedurende 30 seconden vele observaties uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld de interactie van het paard met de voerbak (aanraken, snuiven, likken, knabbelen, kauwen met een lege mond et cetera).
Meer tijd met mint
In de studie bleken de paarden de mintvoerbak in 59 procent van de gevallen als eerste te benaderen, 53 tot 64 procent afhankelijk van de concentratie. Zelfs als de mintvoerbak niet als eerste werd gekozen, werd deze toch ergens binnen de 4,82 seconde (tussen de 3,75 en 5,88 seconden) gevonden (tabel 1). De tijd die het paard besteedde aan het onderzoeken van de voerbak bleek langer te zijn als mint was toegevoegd (tabel 2).
Afhankelijk van de concentratie varieerde dat van 9,5 tot 12,7 seconde bij een mintvoerbak en 4,6 tot 5,7 seconde bij een lege voerbak. Alleen in de laagste concentratie (1/300 mintdosering) bleek deze oriëntatie significant te verschillen van de hoogste dosering. De frequentie van de verkenning bleek in het geval van de mintvoerbak significant hoger te zijn voor de controlegroep en de 30/100-groep. Deze frequentie werd alleen maar lager met een lagere mintconcentratie (tabel 2).
Sterke geurgevoeligheid
De auteurs stellen dat paarden over het algemeen een sterke geurgevoeligheid hebben, kunnen vertrouwen op geur door een leerproces, maar wel een individuele variatie laten zien. Het herkennen van geur lijkt met name te werken bij langere tijden van verkenning door het paard. In deze studie kon niet worden aangetoond dat het geslacht of type paard (warmbloed versus pony) de respons van het paard significant beïnvloedde. Daarbij zijn de resultaten, gezien de duidelijk lagere response bij lagere mintdoseringen, wellicht te wijten aan de gekozen volgorde (van hoog naar laag) van deze doseringen. Wel een reden om dit type geuronderzoek bij paarden - relevant in vele contexten - uit te voeren.
Onder het rooster is een plastic bak geplaatst met een deksel met twaalf gaten. Hierdoor kon het paard een geur ontwaren, zonder de geurstof te zien, voelen of proeven.
* De volledige studie heet: E. Nwuk et al., 2025. Assessment of olfactory sensitivity in horses using positively conditioned scent. Animal, 2025, 101680.











