Soja is een van de belangrijkste importproducten uit de VS. Dreigende importheffingen zetten de toeleveringsketen onder druk.
In de wereld van feed en food zijn volop ontwikkelingen gaande. Dat werd al snel duidelijk tijdens het webinar ‘Actualiteiten in food en feed’ van advocatenkantoor Van Traa. Het handelsbeleid van de VS zorgt in elk geval voor onrust. Mochten de importheffingen opnieuw worden ingevoerd, dan is soja een van de grondstoffen waarvoor de Europese Commissie tegenmaatregelen overweegt, aldus advocaat Marc van Maanen. Dit gebeurt ondanks lobby’s van belangenorganisaties die dit juist willen voorkomen. Soja is een van de belangrijkste producten die Europa uit de VS importeert; tussen 2021 en 2023 stonden sojabonen op nummer 1 van de meest geïmporteerde producten uit de VS, zo blijkt uit cijfers van RaboResearch.
Wie betaalt de heffingen?
Maar wie betaalt de opgelegde heffingen als het contract al is gesloten? De koper of de importeur? Dat hangt volgens Van Maanen af van het standaardcontract. Advocaten Steven Oude Alink en Teun de Graaf schreven hierover een blog, waarin zij benadrukken dat het essentieel is om voorafgaand aan het sluiten van een contract helderheid te krijgen over de gevolgen van mogelijke importheffingen. “De wettelijke mogelijkheden om onder een contract uit te komen zijn beperkt”, stellen zij.
Hogere kosten zeevracht
Wat in elk geval zeker is: het Amerikaanse handelsbeleid veroorzaakt een economische storm die voorlopig nog niet gaat liggen. “De logistieke chaos in de zeevaart is momenteel groter dan tijdens de coronacrisis”, stelt Van Maanen. “Die wordt verder versterkt door dreigende, sterk verhoogde havengelden in de VS voor in China gebouwde schepen. Dit zal leiden tot hogere kosten voor zeevracht en een herstructurering van de toeleveringsketens.”
‘De logistieke chaos in de zeevaart is momenteel groter dan tijdens de coronacrisis’
Veranderend sentiment Green Deal
Volgens de Europese Commissie en het Europees Parlement gaat de uitvoering van de Green Deal te snel. Deze moet Europa in 2050 klimaatneutraal maken, maar het leidt nu al tot te veel regeldruk en een afnemende concurrentiepositie. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil het bedrijfsleven tegemoetkomen door onder meer de regels rond de CSRD, CSDDD en EUDR te versimpelen. “Deze vereenvoudigingen maken deel uit van het zogeheten Omnibusplan, dat zich richt op het vereenvoudigen van duurzaamheidsrapportages en het uitstellen van het verplichte zorgvuldigheidsonderzoek naar toeleveringsketens”, aldus Van Maanen.
Rondom verpakkingen komt er veel nieuwe regelgeving op de markt af.
Ook voor de EUDR (ontbossingsverordening) zijn vereenvoudigingen aangekondigd. Zo mogen bijvoorbeeld grote bedrijven eerder ingediende zorgvuldigheidsverklaringen hergebruiken bij herimport van producten, en kunnen verklaringen jaarlijks worden ingediend in plaats van per zending. Daarnaast wordt het aanleveren van gegevens efficiënter ingericht.
Regelgeving rondom verpakkingen
Advocaat Silvia Gawronski wijst erop dat er veel nieuwe regelgeving op de markt afkomt. “De PPWR-verordening is recent aangenomen en wordt vanaf volgend jaar van kracht”, zegt zij. “De verordening schrijft onder meer voor dat verpakkingen van gemakkelijk recyclebare materialen moeten zijn gemaakt.” Voor producenten van eindproducten is het volgens Gawronski raadzaam om zich alvast in de nieuwe regels te verdiepen.
Verordening voedselcontactmaterialen
Een tweede ontwikkeling is de nieuwe Productveiligheidsverordening, die consumenten moet beschermen tegen risico’s bij het gebruik van producten. Deze is van toepassing op consumentenproducten, maar ook op voedselcontactmaterialen zoals verpakkingen en productiemachines. “Is er bijvoorbeeld een probleem met de druk in een blikje kattenvoer? Dan valt dat onder deze verordening”, legt Gawronski uit. Deze wetgeving bepaalt welke stappen gevolgd moeten worden bij een mogelijk veiligheidsprobleem. “Heb je te maken met voedselcontactmaterialen en een veiligheidsissue? Kijk dan goed welk wettelijk kader van toepassing is.”
Discussie NVWA-regels
Gawronski vestigt ook de aandacht op recente veranderingen bij toezichthouders NVWA en SKAL. “De NVWA heeft de beslisboom over het wel of niet melden van een veiligheidsprobleem geschrapt. De regel is nu: bij twijfel over de veiligheid moet je dit binnen vier uur melden.” Deze wijziging leidt tot discussie, vooral omdat er twijfel bestaat of dit strookt met Europese regels. “Zelf ben ik er ook kritisch over, maar de realiteit is dat de NVWA het nu eenmaal op deze manier doet.
Ook in het weekend en ook in de nachtelijke uren verwacht de NVWA dat je dit binnen vier uur meldt.” Over goederen in doorvoer (‘in transito’) is de discussie nog niet afgerond. Gawronski verwacht dat de NVWA hierover medio juni een toelichting op het beleid geeft. Het Comité van Graanhandelaren wil hierover een proefprocedure starten, wat Gawronski vanuit juridisch oogpunt zou ondersteunen. “Iedereen is gebaat bij duidelijkheid over interpretatie van wetgeving.”
Meer bevoegdheden SKAL
Sinds 1 maart heeft SKAL meer bevoegdheden gekregen bij de import van biologische producten. Waar voorheen de douane controleerde en SKAL bij twijfelgevallen meekeek, heeft SKAL nu die bevoegdheden. SKAL geeft daar op haar eigen website toelichting op. “De belangrijkste wijziging is dat als je biologische producten importeert met een COI-certificaat, de SKAL dat certificaat eerst moet goedkeuren voordat je bij de douane de aangifte voor in het vrije verkeer brengen kunt doen. Doe je dit andersom, dan leidt dat tot vertraging, want dan is de aangifte ongeldig.”
Digitale etiketten
Haar favoriete ontwikkeling bewaart Gawronski voor het laatst. Het betreft digitale etiketten bij wijn, waarbij het etiket via een QR-code te raadplegen is. “Het is een experiment, waarvan ik denk dat het de komende jaren in feed en food een rol gaat spelen.” Het idee erachter is dat er steeds minder verpakkingen worden gebruikt en dus meer producten ‘los’ in het schap komen te liggen.
Door een QR-code te scannen, zie je de ingrediëntenlijst en zie je precies wat er in het product zit. “Hoe al deze wettelijke ontwikkelingen precies uitpakken en wanneer dat zal zijn is voor mij ook nog een vraag. Maar dat ze gaan komen, dat verwacht ik wel.”









