Via de rantsoensamenstelling kan de methaanvorming worden beïnvloed.

De micro-organismen in de pens hebben een sterke relatie met melkproductie en -samenstelling, voerefficiëntie, diergezondheid en methaanemissie (Yang et al., 2025). Beauchemin et al. (2025) stellen in hun review de vraag of substantiële reductie van methaanvorming in de pens haalbaar is. In de afgelopen decennia is de broeikasgasemissie per kg melk al flink afgenomen door verhoging van de productie-efficiëntie. Verdere verbetering moet komen van fokkerij, herformulering van rantsoenen, gebruik van additieven (3-NOP, bromoform, nitraat, tanninen, saponinen, etherische oliën) en vaccinatie.

Als methaanproducerende micro-organismen in de pens worden geremd door toediening van rantsoenadditieven, dan zal er een alternatieve route geboden moeten worden voor het afvoeren van bij fermentatieprocessen gevormd waterstof, zodat de pensfunctie en de productie-efficiëntie op peil blijven (Ahmad et al., 2025).

Fokkerij

Om koeien te selecteren op een lagere methaanproductie kan de herkauwtijd als niet-invasief criterium worden gebruikt, blijkt uit een studie van Castaneda et al. (2025). Zij deelden een groep van vijftig melkkoeien in naar herkauwtijd en vergeleken de tien koeien die de meeste tijd besteedden aan herkauwen met de tien koeien die het minste herkauwden. Koeien die de meeste tijd besteedden aan herkauwen stootten significant minder methaan uit per dag, per kg drogestofopname en per kg melk. De drogestofopname en de melkproductie waren hoger bij deze koeien.

De herkauwtijd bleek ook samen te hangen met de fermentatieparameters: Meer herkauwen was gerelateerd aan procentueel minder azijnzuur, meer propionzuur en meer valeriaanzuur. De microbiotasamenstelling en de genexpressie lieten ook een relatie met herkauwtijd zien: Bij de koeien die langere tijd herkauwen waren meerdere genen die betrokken zijn bij alternatieve ‘hydrogen sink’ routes ge-upreguleerd, waardoor er in de pens van deze koeien minder waterstof beschikbaar was voor methaanvorming.

Maatregelen

Met combinaties van maatregelen kunnen synergistische effecten worden bereikt. Beauchemin et al. (2025) wijzen erop dat de extra kosten van deze strategieën en trage toelatingsprocedures nog een belemmering zijn voor brede toepassing. Ook merken zij op dat een sterke reductie van pensmethaanemissie vaak gepaard gaat met negatieve effecten op drogestofopname en melkproductie.

Ook Mrutu et al. (2025) geven een overzicht van strategieën om de methaanuitstoot vanuit de pens te reduceren via manipulatie van de samenstelling van het pensmicrobioom. Stimuleren van azijnzuurvorming biedt een alternatieve route voor het wegvangen van waterstof, zodat er minder methaan wordt gevormd. Genetische herprogrammering van methaanvormende archaea tot azijnzuurproducenten leidt tot minder methaanemissie en tot meer beschikbare energie voor de koe, waardoor de melkproductie-efficiëntie toeneemt. Mrutu et al. vestigen hun hoop op CRISPR-Cas-technologie om deze route te volgen.

Er zijn verschillende methoden om via rantsoeninterventies de uitstoot van methaan terug te dringen. Het type ruwvoer en de verhouding tussen ruwvoer en krachtvoer beïnvloedt de ratio tussen structurele koolhydraten (vezels), zetmeel en suikers in het rantsoen en daarmee de microbiotasamenstelling en de fermentatieprocessen in de pens. Via de rantsoensamenstelling kan de methaanvorming worden beïnvloed (Cuervo et al., 2025; Navarro Cañete, 2025).

Deel dit artikel

Carolien Makkink