Bij een gerichte hack zitten de criminelen al 3 tot 6 maanden op je netwerk voordat je het doorhebt. Back-ups hebben ze dan allang versleuteld.
‘We hebben ongebruikelijke activiteiten op jouw account opgemerkt’, ‘Je moet dringend een betaling doen’ of ‘Sessie verlopen, log opnieuw in’. Het zijn enkele veelvoorkomende onderwerpregels van phishingmails. Wanneer je even niet oplet, heb je een bedrag overgemaakt naar een cybercrimineel, staat er kwaadaardige software op je computer of zitten cybercriminelen op je bedrijfsnetwerk waar ze gegevens stelen of versleutelen.
Risico op cybercrime is groot
Het risico dat een bedrijf te maken krijgt met cybercriminaliteit is groot: 1 op de 5. “Dat is 50 keer groter dan de kans op een inbraak en 1600 keer groter dan de kans op brand”, weet Kay Pruis*, werkzaam als verzekeringsadviseur Groot Zakelijk bij Rabobank en gespecialiseerd in onder meer cybercriminaliteit. Het gaat bij cybercriminaliteit bijvoorbeeld om phishing, malware, ransomware of een DDoS-aanval (zie kader). Wanneer een cyberincident plaatsvindt, kost dat een bedrijf heel wat geld: gemiddeld tussen de 250.000 en 600.000 euro. Een flinke kostenpost, waar zaken als reputatieschade nog niet eens in mee zijn genomen.
Aantrekkelijk doelwit
Bedrijven in de transportsector, machinebouw en diervoedersector zijn een aantrekkelijk doelwit. Een digitale aansturing van het bedrijfsproces, het gebruik van slimme machines en specifieke operationele technologie (OT) om de apparatuur en machines aan te sturen: stuk voor stuk interessante factoren voor cybercriminelen, want dit betekent dat je het bedrijfsproces kunt stilleggen. Wanneer de operationele technologie ook nog eens verouderd is en geen updates meer krijgt, is deze extra gevoelig voor hacks. “OT is vaak ojee”, vat Kay het kort samen. Daarbij zorgen niet al te grote marges ervoor dat bedrijven nog aantrekkelijker zijn voor criminelen. “Aangezien een incident grote financiële gevolgen heeft, maken kleine marges je extra kwetsbaar.”
‘De back-ups hebben ze dan allang versleuteld’
Enorme bedragen
De gevaren zijn dus groot, net als de bedragen die ermee gemoeid kunnen gaan. De kosten van een cyberincident bestaan uit meerdere componenten, zie Tabel 1. “Het is daarbij niet óf, óf, óf, maar én, én, én: je krijgt met al die kostenposten te maken”, verduidelijkt Kay. De kosten voor gelekte klantgegevens ontstaan wanneer de criminelen met de gestolen gegevens identiteitsfraude plegen door bijvoorbeeld auto’s of huizen te gaan huren. Slachtoffers hiervan kunnen een schadevergoeding eisen, waarbij bedrijven moeten rekenen met een gemiddelde van 250 euro per gelekt klantgegeven. Kay: “Heb je veel klanten, dan kan dit bedrag al snel hoog oplopen.”
Dat geldt ook voor de kosten voor bedrijfsstilstand. “Stel een mengvoerbedrijf wordt slachtoffer, dan moeten alle machines opnieuw worden ingesteld. Je bedrijf kan zomaar 3 maanden stilliggen. Daarbij produceer je ook nog eens niks en heb je kans dat je klanten weglopen naar de concurrent.”
Onderhandelen met criminelen
Het bedrag dat de cybercriminelen aan losgeld vragen na een ransomware-aanval, ligt gemiddeld op 3 tot 5 procent van de totale omzet van het getroffen bedrijf. Het geld moet in de regel in bitcoins worden betaald. “Mocht je niet weten hoe dat werkt, dan hebben de criminelen vaak een helpdesk die je kunt benaderen. Ook kun je vaak onderhandelen over het gevraagde bedrag”, weet Kay. Vaak wordt geadviseerd om de criminelen niet te betalen. “Maar besef dan dat je waarschijnlijk al je systemen en data opnieuw moet opbouwen.”
Tabel 1. Gemiddelde kosten voor een bedrijf bij een cyberincident.
De hoop gaat in zo’n geval al snel naar (online en offline) back-ups, maar helaas zijn die ook niet altijd meer beschikbaar: “Bij een gerichte hack zitten de criminelen al 3 tot 6 maanden op je netwerk voordat je het doorhebt. De back-ups hebben ze dan allang versleuteld.”
Kay geeft een rekenvoorbeeld om te laten zien hoe snel de kosten oplopen. Bij een bedrijf met een omzet van 20 miljoen, een bruto winst van 12 miljoen en 2500 klanten, ligt het schadebedrag na een cyberaanval tussen de 2,4 miljoen en 4,8 miljoen euro.
Kay Pruis: “Het risico dat een bedrijf te maken krijgt met cybercriminaliteit is groot: 1 op de 5. Dat is 50 keer groter dan de kans op een inbraak en 1600 keer groter dan de kans op brand.”
ICT-provider niet altijd aansprakelijk
Veel bedrijven zijn zich onvoldoende bewust van het gevaar en de mogelijke gevolgen, merkt Kay. “Ze denken: we hebben een firewall en onze ICT-serviceprovider zorgt er wel voor dat alles up-to-date en veilig is. Maar er zijn gaten en beperkingen. Je serviceprovider is voor heel veel dingen niet aansprakelijk en zeker ook niet altijd deskundig op het gebied van cybercriminaliteit.” De meeste ICT-providers zijn aangesloten bij NLdigital en volgen de bijbehorende voorwaarden.
Daarin staat dat ‘eigen’ fouten van een bedrijf zijn uitgesloten. “Dat betekent bijvoorbeeld dat als je medewerker op een fout linkje in een phishingmail klikt, de ICT-provider niet aansprakelijk is voor de schade. In 75 procent van de gevallen gaat het om een eigen fout”, waarschuwt Kay.
Niet-betaalde kosten
Daarnaast is de maximale schade die de ICT-provider vergoedt vaak maximaal 500.0000 euro (in het geval dat ze aansprakelijk zijn doordat ze bijvoorbeeld een update niet hebben doorgevoerd). Ligt het bedrijf enige tijd stil door een ransomware-aanval? Dan hoeft de provider ook die kosten niet te vergoeden. Hetzelfde geldt voor eventuele boetes vanuit de AVG. “Ook wanneer het niet je eigen fout is, zijn de meeste kosten vaak niet te verhalen op je provider”, concludeert Kay. Zijn advies: controleer de voorwaarden in het contract met je ICT-provider en neem eventueel aanvullende maatregelen.
‘Als je medewerker op een fout linkje in een phishingmail klikt, is de ICT-provider niet aansprakelijk’
Verzekering tegen cybercrime
Een van die maatregelen is het afsluiten van een cyberverzekering. Een verzekering die Kay ten zeerste aanbeveelt. “Ik zou bedrijven eerder aanraden om de inboedel niet te verzekeren dan cybercrime niet te verzekeren.”
Chubb en AIG zijn de grootste cybercrimeverzekeraars. In de polissen zijn alle eerder genoemde kostenposten gedekt, op de reputatieschade na. De verzekering vergoedt dus de bedrijfsstilstand (tot 6 maanden), regelt het betalen van het losgeld en onderhandelt zelfs met de criminelen over het bedrag. Ook het forensisch onderzoek wordt vergoed, het herstel van de databestanden, etc. Een extra voordeel van een verzekering is dat je 24/7 een hulplijn kunt bellen als je cybercriminaliteit vermoedt of als je medewerker op een linkje in een phishingsmail heeft geklikt.
Kay: “De verzekering dekt dus de kosten, plus je beschikt over eerste hulp. En dat is heel fijn, want snelheid is key.” De hulplijn kan instructies geven die ervoor zorgen dat de infectie niet verder verspreidt en proberen om databestanden te redden.
Wat wordt de premie?
Voor het voorbeeldbedrijf (met een omzet van 20 miljoen euro) en een verzekerde limiet van 2,5 miljoen euro bedraagt de premie 7080 euro per jaar. “Maar je kunt er ook voor kiezen om een lagere verzekerde limiet te kiezen, bijvoorbeeld tot 1 miljoen euro. Dan betaal je 4320 euro aan premie per jaar”, geeft Kay als voorbeeld. Bij een minder grote omzet of een lagere verzekerde limiet ligt het premiebedrag vanzelfsprekend lager. Een bedrijf met een omzet van 5 miljoen euro en een verzekerde limiet van 500.000 euro is 1710 euro per jaar kwijt.
Om je bedrijf tegen cybercrime te kunnen verzekeren, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen, zoals multifactor-authenticatie, een actief wachtwoordbeleid en een procedure voor software-updates. “Een juwelier verzeker je ook niet als hij de deur wagenwijd open heeft staan”, geeft Kay als vergelijking.
‘Ook kun je vaak onderhandelen over het gevraagde bedrag’
Cybercrime steeds vaker uitgesloten
Bij bijvoorbeeld brandverzekeringen wordt cybercrime steeds vaker uitgesloten in de polissen (want door een machine op afstand te saboteren kan brand ontstaan). Kay verwacht eenzelfde scenario wat betreft productaansprakelijkheid: nu zijn bijvoorbeeld machinefabrikanten aansprakelijk als ze een gebrekkig product leveren en de software bevattelijk blijkt te zijn voor cybercrime. In de toekomst verwacht hij dat de productaansprakelijkheid cybercrime uitsluit. En dus volgt er geen schadevergoeding vanuit de fabrikant . “Dit in combinatie met de nog altijd groeiende kans op cybercriminaliteit, zorgt ervoor dat bedrijven niet veel langer hun kop in het zand kunnen steken. Er moet meer aandacht voor komen.”
• Kay Pruis werkte op persoonlijke titel mee met dit artikel. Meer informatie over dit onderwerp of een passend advies? Kijk op de website https://rabobank.nl/ (andere website) bedrijven en zoek op ‘cyberverzekering’. Of vraag advies bij je eigen serviceprovider of tussenpersoon.
Tips tegen cybercriminaliteit
De kosten van cybercriminaliteit kunnen enorm oplopen. Om het risico en de gevolgen zo klein mogelijk te houden, geeft Kay Pruis enkele tips:
1. Ga naar digitaltrustcenter . nl en check of je voldoet aan de 5 basisprincipes van veilig digitaal ondernemen (inventariseer kwetsbaarheden, kies veilige instellingen, voer updates uit, beperk toegang en voorkom virussen en andere malware)
2. Test via internet.nl of je internet up-to-date is. Gebruiken jouw website, e-mail en internetverbinding wel moderne, betrouwbare internetstandaarden? En zo niet, wat kun je dan doen? Met de uitkomsten kun je zelf aan de slag of je vraagt je serviceprovider.
3. Check bij je serviceprovider wat hun voorwaarden zijn bij een cyberincident: wat dekt je provider wel en niet?
4. Maak een noodplan: wie moeten je medewerkers bijvoorbeeld bellen bij (een vermoeden van) cybercrime? Op digitaltruscenter.nl staan richtlijnen voor een ‘Incident Response Plan’.
5. Sluit een cybercrimeverzekering af. Bijkomend voordeel is (ook bij een lage verzekerde limiet) dat je altijd over een hulplijn beschikt.
Veelvoorkomende vormen van cybercriminaliteit
• Phising : criminelen sturen je een e-mail en proberen inloggegevens, creditcardinformatie, pincodes of andere persoonlijke gegevens van jou te achterhalen. Ook kan de mail een link bevatten. Wanneer je daarop klikt, wordt er ongemerkt kwaadaardige software (malware) op je computer geïnstalleerd. Ondanks dat er heel veel voor gewaarschuwd wordt, trappen nog steeds veel mensen in phishing. Dat komt ook omdat phishingmails steeds professioneler worden en bedrieglijk echt lijken. Vroeger stonden veel phishingmails vol met fouten, maar dat gebeurt steeds minder. De mails worden lang niet altijd herkend door firewalls.
• Ransomware : dit wordt ook wel gijzelsoftware genoemd. Ransomware is een computervirus dat je computer kaapt door bijvoorbeeld documenten te blokkeren.
De gegevens zijn niet meer toegankelijk en vervolgens moet je geld betalen om van de blokkade af te komen.
• DDoS-aanval : deze aanvallen hebben als doel een website of internetdienst onbruikbaar te maken door middel van ovebelasting van de server. De criminelen achter de aanvallen kunnen veel geld verdienen door hun diensten te verhuren of door bedrijven te chanteren.










