De kritische grondstoffen zijn opgeslagen in een gerobotiseerd siloparkje en een geautomatiseerde carrousel met 32 grondstoffen. De mineralen worden verzameld in een container op weegcellen. Met scanners en barcodes is het proces uitgebreid beveiligd.

Bij de ontvangst verontschuldigt Hazejager zich voor zijn stoffige kleding. Er bleef een silo hangen en dat probleem moest eerst worden opgelost. Het typeert zijn manier van werken. Met een klein team staat hij dicht op de praktijk en pakt hij zelf aan waar dat nodig is. De afgelopen periode stond volledig in het teken van de bouw en ingebruikname van de fabriek. Naast zijn dagelijkse werkzaamheden installeerde hij onder meer de opzaklijn en richtte hij de productadministratie in.

“De opzakinstallatie heb ik gebruikt gekocht en deze heeft een tijd stilgestaan. Voor de zekerheid heb ik daarom alle lagers vervangen. Eigenlijk is het een totale revisie. Ik wil hem zo snel mogelijk laten draaien. Nu gaan alle premixen namelijk nog in bigbags naar klanten, terwijl zakgoed voor de meesten handiger is.”

De fabriek ontstond vanuit een behoefte die Hazejager al jaren signaleerde bij melkveehouders. Volgens hem richten grote premixleveranciers zich steeds vaker op grotere afnemers, waardoor maatwerk voor kleinere klanten lastiger wordt.

Jac de Bruijn van Batenburg AuteQ en Ewoud Hazejager van Friso Minerals.

Meedenken over inrichting

Voor zijn project zocht Hazejager een partner die niet alleen de automatisering kon verzorgen, maar vanaf de eerste schets ook kon meedenken over de inrichting. Die partner vond hij in Batenburg AuteQ. Daarbij was er vanaf het begin intensief overleg met Evert Bakker, oprichter en voormalig eigenaar van procesautomatiseerder AuteQ uit Ederveen. Dat bedrijf maakt inmiddels deel uit van de Batenburg Techniek-groep. Batenburg AuteQ ontwikkelde en leverde de complete bekabeling, bedieningskasten, displays, aansturing en software voor de productielijn.

Wat opvalt is de compactheid van de fabriek. Vanuit het kantoor sta je binnen vijf meter in het hart van de productie. Nog eens vijf meter verder bereik je via een tussendeur de opzaklijn en bigbagvuller. “Omdat we nieuw gingen bouwen, krijg je natuurlijk dé kans om het goed te doen. Daarom heb ik bijvoorbeeld alles in rvs uitgevoerd. Ook kan ik nu alle kanten op.”

Om de looplijnen kort te houden, ging de fabriek de hoogte in. De opslaghal voor grondstoffen en eindproduct is ongeveer 10 meter hoog. Daarboven bevindt zich een uitbouw tot 16 meter hoogte, waarin de twee mengers met een inhoud van 1,5 en 2,5 m³ zijn geplaatst. Er is bovendien ruimte voor een derde menger.

Hazejager kocht twee gebruikte Nauta-mengers vanwege hun goede mengkwaliteit. Ook blijft er geen materiaal in de conische mengers achter. “De capaciteit is een dingetje, maar wat betreft mengkwaliteit kan niets hieraan tippen”, zegt Hazejager. Met de installatie kan hij zo’n 12 tot 15 ton per uur produceren. Via nozzles is het bovendien mogelijk om onder druk een vloeistof of vet aan de menger toe te voegen.

De productielocatie is volledig nieuw gebouwd op het terrein van Hoogland BV. Vergunningen en stroomaansluiting waren hier al voorhanden, waardoor relatief snel kon worden geschakeld.

Geen vijzel of elevator

De grondstoffenopslag bestaat uit vier verschillende systemen. Buiten staan acht polyester silo’s met grote rvs-vijzels die uitkomen in twee voormengers. Daar kan het systeem alvast een voormengsel met basisgrondstoffen, zoals krijt, zout en magnesiumoxide, samenstellen. In deze voormenger doseren ook een achttal verwisselbare kunststof silo’s. Deze silo’s staan op weegcellen en doseren op basis van gewichtsverlies. Ze zijn met een heftruck uitneembaar en kunnen via een vulstation met afzuiging relatief snel en stofvrij worden gevuld vanuit bigbags of zakgoed. Via een elevator gaat het niet-kritische voormengsel vervolgens naar de nok van de fabriek en vandaar naar een van de mengers.

In de rest van de productielijn zijn geen vijzels of elevators meer te vinden. “Ik wil geen enkele mogelijke versleping of ontmenging.” De kritische grondstoffen, zoals sporenelementen en mineralen, komen via rolcontainers en een hefsysteem in de menger terecht. Het lossen boven in de fabriek gebeurt volledig automatisch, waardoor alle werkzaamheden zich op de begane grond concentreren.

Opslag kritische grondstoffen

De opslag van deze kritische grondstoffen is verdeeld in een automatisch bunkermagazijn met 28 kleine silo’s van elk 800 liter. Via een zolder en luikjes kunnen deze minisilo’s van bovenaf met zakgoed worden gevuld. Zowel de luiken als het binnenkomende zakgoed zijn voorzien van barcodes. Alle handelingen worden met handscanners vastgelegd. Wanneer onverhoopt het verkeerde luik wordt geopend, gaat een niet te missen sirene af.

Op veel plekken in het proces is extra beveiliging ingebouwd. Met Batenburg is bewust gekozen voor maximale proceszekerheid, aldus de ondernemer.

Een weger die onder deze silo’s doorrijdt, vult zich met de gewenste hoeveelheden en lost deze in een gereedstaande container. Deze rolcontainers zijn, net zoals de verwisselbare kunststof silo’s, voorzien van RFID-tags. Op ieder punt in het proces controleren sensoren of de juiste container op de juiste plek staat.

Niet-kritische grondstoffen worden beneden in voormengers klaargezet en gaan via een elevator naar de Nauta-mengers boven in de fabriek.

Na het vullen vanuit het geautomatiseerde magazijn kunnen er vanuit een geautomatiseerde carrousel met 32 grondstoffen nog handmatig kleine hoeveelheden worden toegevoegd. Ook hier staat de container weer op weegcellen en is alles met scanners en barcodes waterdicht beveiligd. Wanneer alle grondstoffen zijn verzameld, gaat de container via een bandlift naar boven om in de menger te worden geleegd.

Na terugkomst checkt een medewerker of de container volledig is geleegd. Vervolgens wordt de container opnieuw gewogen om het proces af te ronden. “Er is veel extra veiligheid ingebouwd in het proces. Keerzijde is dat er ook heel veel sensortechniek in de fabriek aanwezig is. Als er iets aangepast moet worden, heb ik korte lijnen met de mensen bij Batenburg.”

Online recepten klaarzetten

Vanuit de mengers valt het gereed product in vrije val richting het bigbag-vulstation of het opzakstation. Daarmee wordt ontmenging voorkomen. Hier volgt opnieuw een weging en print het systeem automatisch de juiste labels voor zowel monstername als eindproduct. Ook wordt een productblad voor de klant afgedrukt.

Naast de duidelijke eisen van Hazejager was er de uitdaging om de hele productielijn te laten draaien zonder al te hoge piekvermogens te vragen. Zo moest de installatie binnen de capaciteit van de beschikbare stroomaansluiting blijven. “Met frequentieregelaars en softstarters kan daarin heel veel, dus die zijn hier toegepast. Ook bij bestaande fabrieken kunnen we op basis van kwartierdata en simulaties het energieverbruik analyseren en optimaliseren”, legt Jac de Bruijn van Batenburg uit. Het bedrijf verzorgde ook de koppeling met het bestaande ERP-systeem Snelstart, Bestmix en de MES-applicatie MESA.

Via het gekozen systeem kunnen klanten ook online hun eigen recept samenstellen. “Die kan ik vervolgens checken en als order klaarzetten. Dankzij de vergaande automatisering kan de fabriek praktisch zelfstandig draaien, met alleen de productieleider ter plaatse.” De basis draait inmiddels goed, het afzakken volgt. “Op termijn kan ik nog uitbreiden met een derde menger en een bulklaadstraat, maar voorlopig kunnen we zo heel mooi vooruit.”

Van voeradviseur naar producent premixen

De basis voor Friso Minerals in Leeuwarden ligt in de adviespraktijk van Ewoud Hazejager (40). Na zijn studie tot nutritionist werkte hij bij een grote premixproducent en richtte hij bijna tien jaar geleden Dairy Impact op. Met zijn adviesbureau ondersteunt hij melkveehouders bij onder meer rantsoenberekeningen, mineralenvoorziening en krachtvoer.

Vanaf 2020 werkte hij de plannen voor een eigen fabriek uit. Dankzij een locatie, stroomaansluiting en vergunningen van Hoogland BV, en met steun van investeerders Camiel Hoogland en Andries Sneep, kon het plan worden gerealiseerd.

Hazejager blijft twee tot drie dagen per week actief als adviseur, ook om kort bij de praktijk te blijven. Die directe verbinding met de melkveehouder vormt volgens hem nog altijd de basis van de nieuwe fabriek.

Project in het kort

Project

Nieuwbouw premixfabriek in Leeuwarden

Opdrachtgever

Friso Minerals

Projectpartij

Batenburg AuteQ

Capaciteit

10.000 - 15.000 ton per jaar (doel)

Bijzonderheden

  • Volledig uitgevoerd in rvs
  • Maatwerk in kleine charges
  • Uitgebreide barcode- en RFID-borging
  • Ruimte voor toekomstige uitbreiding
Deel dit artikel

Matthijs Verhagen