‘We voelen allemaal de effecten van de actuele geopolitieke onzekerheid”, zei voorzitter Pedro Cordero in zijn openingstoespraak van het Fefac-congres in Boekarest, afgelopen mei. “Veevoederbedrijven krijgen te maken met groeiende onzekerheden als gevolg van de realiteit van snelle, onvoorzienbare politieke beslissingen die de marktvolatiliteit verhogen. Dat leidt tot een enorme druk op essentiële en fragiele toeleveringsketens voor humane en veevoeding. Dat op het ogenblik dat die toeleveringsketens nog herstellen van de gecombineerde impacts van de Covid-pandemie, de nabije oorlog in Oekraïne en de nieuwe oorlog in het Midden-Oosten.”

De nieuwe Fefac-voorzitter Nicolas Coudry-Mesny zegt open te staan om ideeën uit te wisselen over hoe de Europese veeteeltsector rendabel en veerkrachtig kan blijven.

Uittredend Fefac-voorzitter Pedro Cordero benadrukte tijdens zijn openingstoespraak: “De veevoedersector krijgt te maken met groeiende onzekerheid.”

Hij wees erop dat begin juli de publicatie wordt verwacht van het rapport van de EU-Commissie over de veeteeltstrategie op lange termijn. “Wij verwelkomen de hoge ambities en de nieuwe visie die door EU-Landbouwcommissaris Christophe Hansen een jaar geleden werden verwoord.” Daarbij wees hij op de doelstellingen om de competitiviteit en de veerkracht van de sector te versterken, de ecologische voetafdruk te verkleinen en de Europese Eiwitstrategie, die de afhankelijkheid op het vlak van veevoedingsingrediënten van hoge kwaliteit moet terugdringen.

Panel met additievenexperts tijdens het Fefac-congres in Boekarest, afgelopen mei.

Zijn opvolger Nicolas Coudry-Mesny zei dat hij open staat om ideeën uit te wisselen over hoe de Europese veeteeltsector rendabel en veerkrachtig kan blijven, samen met de realisatie van zijn duurzaamheid- en circulaire ambities. De Roemeense vicepremier Tánczos Barna benadrukte de noodzaak om EU-oplossingen te vinden voor structurele problemen in de veeteelten landbouwsector. Ook pleitte hij voor verhoging van de landbouwsubsidies en samenwerking van de meerwaardeketens met de EU en de nationale overheden om de landbouwsector te helpen zich aan te passen aan nieuwe en snel evoluerende marktsituaties.

EU-handelspolitiek

“Handel is van cruciaal strategisch belang voor de EU-veeteelt- en veevoedingssector.” Dat zei Pierre Bascou, adjunct-directeur-generaal van DG Agri, het Directoraat-generaal voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling van de Europese Commissie. De EU is structureel afhankelijk van import van veevoedingsadditieven en eiwitten. Import is goed voor 76 procent van de EU-behoefte aan eiwitten. “Open markten zijn dus noodzakelijk voor onze voedselzekerheid. Qua voeding heeft de EU een ruim handelsoverschot, goed voor 37 procent van het totale EU-handelsoverschot.”

‘Europese producenten sluiten hun deuren en we verliezen knowhow’

De EU is de tweede voedingsexporteur in de wereld en het handelsoverschot groeit sterker dan die andere top-exportlanden. Bascou onderstreepte het concept van ‘Open Strategische Autonomie’. De EU kan niet alles produceren dat het consumeert en we moeten voedselzekerheid dan ook niet alleen verstaan als de mogelijkheid om zelf alles te produceren, maar ook als de vaardigheid betrouwbare en gediversifieerde partnerschappen met derde landen aan te gaan. Belangrijk volgens Bascou is dat Oekraïne zich verbonden heeft de EU-productstandaards toe te passen tegen einde 2028. Hij schonk ook aandacht aan de publicatie van het EU-eiwitplan begin juli 2026.

Drie pijlers

Secretaris-generaal Elli Tsiforou van Copa-Cogeca benadrukte dat de huidige geopolitieke situatie één van de zwaarste uitdagingen vormt voor landbouwers. Zij onderschreef de drie pijlers van de EU-visie op Landbouw: competitiviteit, strategische autonomie en voedselveiligheid. “Zonder landbouw is er geen vreedzame samenleving.” Tsiforou wees ook op de stijgende productiekosten voor landbouwers. Zij vroeg de EU om daarop een antwoord te vinden. Dringende actie op het vlak van energie en voedselzekerheid zijn volgens Tsiforou noodzakelijk. Ze onderstreepte ook dat externe crises en ziekten het traject van de veeteelt ondermijnen. “Veevoeding moet begrepen worden als een multifunctioneel kompas”, zei ze nog en riep op om continu te investeren in innovatie.

Internationale eiwitvoorziening

Sergii Kharin (Corteva) benadrukte de complementariteit van de Oekraïense vegetale eiwitproductie, die kan helpen het Europese eiwittekort te reduceren. Hij riep op tot economisch pragmatisme en schatte in dat de productie van graan en oliehoudende zaden kan zorgen voor 15 tot 20 procent van de mais, voor 17 procent van de zonnebloemen en voor 7 tot 10 procent van het koolzaad ingeval het tot vrede komt en Oekraïne zijn grondgebied behoud.

Rosalind Leeck van de US Soybean Export Council beweerde dat de Amerikaanse landbouwers met gelijkaardige moeilijkheden moeten afrekenen als de Europese. Ze kijkt uit naar de handelsbesprekingen tussen de VS en de EU. Ook benadrukte ze dat de Europese Ontbossingsverordening EUDR en ILUC (Indirect Land Use Change) zowel de Amerikaanse als de Europese industrie treffen en pleitte voor op wetenschap gebaseerde oplossingen. “We zouden best samenwerken”, besloot ze.

Alejandra Castillo, voorzitter van de North American Export Grain Association, was het roerend eens met Leeck. Zij merkte op dat droogte de productie in de Corn Belt en Texas heeft beperkt. Castillo benadrukte ook dat de markt gedreven wordt door concurrentie met Brazilië als belangrijkste concurrent en tevens door een complexe waardeketen voor bijproducten zoals DDGS, maisglutenmeel en ethanol.

Vasile Varvaroi, voorzitter van de Roemeens graanfederatie Arcpa, wees erop dat Oekraïne ook vandaag een belangrijke handelspartner is voor de EU. Het exporteert meer dan 60 procent van zijn landbouwproductie naar de EU.

Belang van additieven

Ook de additieven kwamen aan bod en hoe ze kunnen bijdragen aan de transitie tot een duurzamere veeteelt en aquacultuur. Piotr Bonislawski van Elanco verwees naar het WOAH-rapport (World Organisation for Animal Health), dat vermeldt dat 20 procent van de veeteeltproductie verloren gaat door zoönosen. Innovatieve additieven kunnen niet alleen het ‘One Health’-concept (darmgezondheid) ondersteunen, maar ook de voedingsefficiëntie verbeteren (enzymen) en de impact op het klimaat reduceren. Probleem is dat de EU-afhankelijkheid van derde landen steeds groter wordt, vooral door de energiekosten en het nadelige wetgevend kader. Toch blijft de EU een interessante markt, ook voor de productie, mits modernisering van het wetgevend kader.

‘Zonder landbouw is er geen vreedzame samenleving’

Koen Van Dyck van DG Santé daarentegen benadrukte dat de EU-regelgeving voor veevoeding mogelijkheden biedt voor circulaire veevoedingspraktijken. De veiligheid blijft de verantwoordelijkheid van de veevoederfabrikanten, maar heel wat circulaire grondstoffen zijn al opgenomen in EU-Cataloog. Hij betoogde dat de basis van de regelgeving voor veevoedingsadditieven solide is, maar dat de werkingsregels verbeterd kunnen worden, wat ook gebeurt.

Secretaris-generaal Joerg Seifert van Fefana benoemde dat veevoedingsadditieven bijdragen aan de duurzaamheid van de veeteelt. Hij betreurde de afwezigheid van maatregelen om claims op secundaire effecten toe te laten en zei dat heel wat producenten van veevoedingsadditieven verhuizen naar buiten de EU.

Permanente toegang

Pieter Bastiaanssen van Trouw Nutrition zei dat veevoederproducenten permanente toegang moeten hebben tot essentiële veevoedingsadditieven, waar ze ook vandaan komen. De EU zou volgens hem Europese producenten beter kunnen helpen om competitief te zijn in plaats van Chinese producenten te straffen via importrestricties. Silvia Sonneveld van DSM betreurde dan weer het feit dat de EU voor vitaminen voor 80 procent afhankelijk is van China. “Europese producenten sluiten hun deuren en we verliezen knowhow”, zei ze. Sonneveld pleitte ervoor vitaminen te kwalificeren als strategische substanties en dat de EU zorgt voor een gelijk speelveld.

Eddy Piron (Huvepharma) wees erop dat dankzij duurzaamheidsregels de CO2-voetafdruk van pluimveeproductie in veertig jaar met 50 procent gedaald is. In tegenstelling tot andere panelleden was hij optimistisch over de competitiviteit van producenten, omdat zij ook technische ondersteuning bieden. Wel zei hij dat de Europese transparantieregels wereldspelers ervan weerhouden erkenning aan te vragen in de EU.

Een nieuwe fabriek met fermentatietanks. Volgens Eddy Piron van Huvepharma kan Europa zelf produceren wat het nu uit China invoert.

Duurzame beschikbaarheid

Zeev Noga van de Europese slachterijenfederatie UECBV stelde dat zijn organisatie een langetermijnvisie heeft om een duurzame beschikbaarheid van veilige dierlijke eiwitten te verzekeren voor Europese consumenten en dierenwelzijn te promoten evenals vooruitstrevend onderzoek en innovatie. Hij pleitte voor een nieuw sociaal contract tussen de veeteeltsector en de maatschappij en ondersteuning van de transitie in plaats van bestraffing van de producenten. David Carpintero van ePURE legde uit dat vijftig bio-raffinaderijen in de EU samen 12 miljoen ton bijproducten voor de veevoeding maken van 290 miljoen ton van de EU-graanproductie. Deze bijproducten vormen een tastbare bijdrage tot de mengvoedergrondstoffen en de circulariteit.

Volgens Oana Neagu van Copa-Cogeca moet de waarde doorvloeien naar de landbouwers. Ze ziet de bio-economie als een oprechte opportuniteit voor landelijke gemeenschappen als de juiste instrumenten worden gebruikt, onder meer door het MFF-Competitiviteitsfonds.

Voorzitter Alexander Romme van de European Former Foodstuff Processors Association (EFFPA) stelde dat voormalige humane voedingsmiddelen de belangrijkste ondergebruikte bron is in de EU-circulaire veevoedingssector. Vooral in Oost-Europa is er nog werk aan de winkel. Romme verwelkomde het initiatief van de Commissie voor een richtlijn om voedselverspilling te reduceren.

Arturo Hernangomez van de Spaanse federatie van varkenshouders betoogde tot slot dat de varkenssector bij uitstek geschikt is voor circulaire veeteeltproductie. Ook zei hij dat de Spaanse varkensproductie kampt met de uitdagingen van ammoniak-, methaan- en nitraatemissies, maar dat de sector één van de meest gemotiveerde is om broeikasgasemissies terug te dringen.

Deel dit artikel

Jef Verhaeren