Goede isolatie is effectief voor energiebesparing en temperatuurregulering in de stoomketelruimte en op de werkvloer.

De optredende warmte (of koude) in een fabrieksgebouw of productiehal wordt in grote mate bepaald door de schil van het gebouw. Wanneer een gebouw niet voldoende geïsoleerd is, komt er ‘s zomers veel warmte binnen maar verliest het in de winter ook veel warmte. Daar komt bij dat bij de processen in de fabriek veel warmte vrijkomt en er gedurende de vier seizoenen niet gestookt hoeft te worden.

In dit deel van de wereld worden de vertrekken waar de machines zijn opgesteld bijna nooit geforceerd geconditioneerd. Uitzonderingen zijn de regelkamer, de schakelruimte, de MCC-ruimte en de ruimte voor de kraandrijver. In de praktijk worden voor afkoeling buitendeuren en -ramen opengezet. Dat hierbij de kans bestaat dat geluidoverlast buiten de fabriek kan ontstaan, is evident. Dit geldt ook voor binnenkomend ongedierte en gevogelte als hiertegen geen maatregelen worden genomen. Denk aan het plaatsen van raamroosters.

Natuurlijke ventilatie

Vanwege de oplopende temperaturen in de fabriek worden in de praktijk oplossingen gezocht om de warmte op de werkvloer weg te werken. Zo worden tegenwoordig vaker laag in de buitengevel roosters geplaatst, net als roosters in de fabrieksvloeren met een afvoer van de hete lucht door het dak. De ontstane natuurlijke ventilatie zorgt ervoor dat de temperatuur in de fabriek significant wordt verlaagd. In de perserij, waar veel warmte vrijkomt, kan deze aanpassing zorgen voor een draaglijkere temperatuur in de persruimte.

Koelen van pellets of meel

Voor het proces is de mate van afkoeling/ verdamping onder andere afhankelijk van de temperatuur van de koellucht. Hoe warmer de lucht, hoe meer water uit de korrels verdampt. De relatieve vochtigheid (RV) is daarbij medebepalend. Tijdens het koelen van de korrels warmt de koellucht immers op, en verbeterd de wateropnamecapaciteit.

De algemene standaard voor het effect van korrel- en meelkoelers is dat de temperatuur van het product na afkoeling maximaal 5 graden Celsius hoger is dan de omgevingstemperatuur. Om bij een hoge omgevingstemperatuur de pellets beter af te koelen, kan meer koellucht verbetering geven. Een voordeel hierbij is dat door een snellere afkoeling van de pellet minder vocht uit het product wordt onttrokken. Dat komt de kwaliteit van de pellet ten goede. De uitdaging is om de warme korrels na de persing zo af te koelen dat ze stabiliseren en onbeschadigd worden opgeslagen en getransporteerd.

Thermische energie (stoom) in de conditioner en mechanische energie (stroom) in de pers. Met roosters in de buitengevels en/of in de fabrieksvloeren kan hete lucht worden afgevoerd.

Problemen in de silo

De temperatuur in de silo kan flink oplopen, zeker wanneer de silo aan de zonzijde van de fabriek ligt. Het veranderde klimaat met in de zomer voor Nederlandse begrippen ongebruikelijk hoge temperaturen kan ervoor zorgen dat de temperatuur in de silo oploopt tot 60 graden Celsius of meer. Een geïsoleerde dubbelwandige silo of een silo uit beton is beter tegen opwarming van het product bestand.

Een hoge temperatuur in combinatie met hoge luchtvochtigheid veroorzaakt bij afkoeling condensvorming in de silo. Deze condens hindert een goede uitstroom en veroorzaakt schimmelgroei. Dit kan in bepaalde situaties worden voorkomen door een goed beluchtingssysteem. De warme lucht boven in de silo krijgt daardoor niet de kans te condenseren en de condens hecht zich niet tegen de wanden van de silo. Ook regelmatig ‘omsileren’ kan opwarming en brugvorming voorkomen en verhindert dat stof zich hecht aan de silowand.

Warmtestuwing

Ook voor de mensen in de fabriek kan hitte schadelijk zijn. Overigens is het ook in de winter van belang dat werknemers in een gezond en aangenaam klimaat kunnen werken. Een prettige binnentemperatuur en voldoende ventilatie zijn hiervoor essentieel.

Wanneer iemand onvoldoende beschermd buiten in de zon moet werken of in een warme fabriek, kan dit de warmtebalans in het lichaam verstoren. Dan kan er sprake zijn van hittestress ofwel warmtestuwing. Hittestress bij een collega is aan de hand van de symptomen te signaleren. Zoals: de persoon is te warm, uitgeput en zwak of er is sprake van hardnekkige hoofdpijn. De collega kan zich dorstig en misselijk voelen, duizelig zijn of flauwvallen, heeft een snelle ademhaling of komt adem tekort.

Ook een bleke, koele en klamme huid of een snelle, zwakke pols zijn tekenen van uitdroging (minder en donkergele urine, dorst, droge mond), net als prikkelbaarheid, rusteloos gedrag en ingevallen ogen.

Goed ademende kleding voor de operators is ook essentieel. In het verleden was werkkleding vaak gemaakt van polyester of tricot, maar bij hoge temperaturen is kleding op basis van katoen een veel betere keuze.

Nieuwe index: hittekracht

TNO, het KNMI, het RIVM en de Vrije Universiteit Amsterdam hebben een nieuwe index ontwikkeld: hittekracht. Deze index biedt een uniforme manier om de impact van hitte te meten, te classificeren en te communiceren. Het doel is onder andere om werknemers in verschillende beroepen beter voor te bereiden op extreme hitte.

Hittekracht combineert meerdere factoren zoals temperatuur, luchtvochtigheid, stralingswarmte en wind. Dit geeft een completer beeld van de hittebelasting. De index maakt het mogelijk om een betere risico-inschatting te maken en passende maatregelen te nemen.

Deel dit artikel

Harm Klein