“D e gastheer en zijn microbiota vormen een symbiotische eenheid”, zegt Katie McDermott van de Universiteit van Leeds tijdens een webinar rondom darmgezondheid. Zij beschouwt de microbiota van een dier als een functioneel orgaan in het lichaam, met eigen rollen in het metabolisme. “Het microbioomprofiel verandert onder invloed van leeftijd, omgeving en huisvesting, gezondheidsstatus van het dier, voersamenstelling en medicatie”, legt zij uit. De microbiota in het maagdarmkanaal spelen een rol in de voervertering, de weerstand tegen pathogenen, de regulering van het immuunsysteem en beïnvloeden zelfs de hersenen en het gedrag van het dier.

Figuur 1. Biggen voorbereiden op spenen.

Inzicht in processen dikke darm

Om meer inzicht te krijgen in de processen in de dikke darm is in Leeds een in vitro-systeem ontwikkeld onder de naam RoboHog. Daarin is sturing mogelijk van de omstandigheden in het colon: pH, temperatuur, zuurstofspanning, zuur-basebalans, nutriënten en medicatie. Zo is de invloed op de microbiota te bepalen. “Het RoboHog-model wordt de komende jaren verder gevalideerd en geoptimaliseerd”, vertelt McDermott. “Dit model biedt mogelijkheden om de effecten van diverse factoren snel en betrouwbaar te meten, zonder dat daar tijdrovende en dure dierproeven voor nodig zijn.”

Bij jonge biggen is het belangrijk om te streven naar een optimale gezondheid en ontwikkeling. Pas daarna komen voeropname en groei.

Het systeem biedt diverse mogelijkheden: nieuwe voeradditieven screenen en evalueren, kinetiek van infecties bij een pathogeenchallenge volgen, de effecten van antibiotica op de microbiota in kaart brengen en de effectiviteit van voerstrategieën voor een robuust microbioom bepalen.

Combinatie van het RoboHog-systeem met in vivo-onderzoek geeft een completer beeld van de effectiviteit van maatregelen om de microbiotasamenstelling in het maagdarmkanaal in de goede richting te sturen.

Een goede start

Anouschka Middelkoop van Schothorst Feed Research gaat in op de mogelijkheden om biggen al vanaf de geboorte voor te bereiden op de periode na spenen (zie Figuur 1). “Bij de geboorte begint het microbioom van een big al vorm te krijgen, door contact met de microbiota in de vagina en de mest van de zeug, in de omgeving in het kraamhok, in de biest en melk en wellicht ook het speeksel van de zeug.”

De eerste dagen zijn dan ook al cruciaal voor het vestigen van een gezonde microbiotapopulatie in het maagdarmkanaal van de big. Onderzoek laat zien dat contact met de zeugenmest in de zoogperiode de voeropname en groei in het latere leven positief beïnvloedt. Ook werd een significante relatie gevonden tussen de microbiële kolonisatie van het maagdarmkanaal in de zoogfase en de gevoeligheid voor diarree na spenen.

“De samenstelling van de microbiota in de darm vóór spenen was gerelateerd aan de diarreeincidentie na spenen”, aldus Middelkoop.

‘De samenstelling van de microbiota in de darm vóór spenen is gerelateerd aan de diarree-incidentie na spenen’

Vroege levensfase cruciaal

Middelkoop benadrukt dat de vroege jeugd (in de baarmoeder en de eerste drie levensmaanden) levenslange consequenties heeft. Die vroege levensfase beschouwt zij als een kritieke periode waarin de basis wordt gelegd voor een gezond en productief leven als vleesvarken. Stress in deze eerste maanden (inadequate voeding en huisvesting, infectiedruk, maar ook antibioticabehandelingen) leidt tot langdurige negatieve effecten op de ontwikkeling van het maagdarmkanaal, het darmmicrobioom, het immuunsysteem en de zoötechnische resultaten.

Een eenmalig oraal toegediend probioticasupplement met lactobacillus en enterococcusspecies op de eerste levensdag had geen effect op de opname van vast voer of op de diarreeincidentie. “Maar de biggen die het supplement hadden gekregen, hadden wel langere darmvlokken in de dunne darm en een snellere groei”, laat Middelkoop zien.

Deze studie is uitgevoerd bij biggen met een gemiddeld geboortegewicht. Dit suggereert dat ook deze biggen baat kunnen hebben bij ondersteuning van hun darmgezondheid. Aanvullende kunstmelk met functionele ingrediënten, zoals prebiotica, kan leiden tot minder E. coli-bacteriën in het maagdarmkanaal, een gezondere darmwandmorfologie en tot minder diarree vóór en na spenen.

“Bijvoeren van biggen in de zoogperiode met een vast voer met verschillende typen vezels verlaagt de maag-pH, versnelt de ontwikkeling van het darmmicrobiotaprofiel vóór spenen en zorgt voor een soepeler speenproces”, aldus Middelkoop. Zij pleit voor meer onderzoek naar de langetermijneffecten van strategieën in de vroege jeugd van de big. Ze verwacht dat een goede start zijn vruchten kan afwerpen, zelfs tot het moment van slachten.

Aanpassing aminozuurvoorziening

“Bij jonge biggen moeten we streven naar een optimale gezondheid en ontwikkeling, pas daarna komen voeropname en groei”, zegt ook Daniel

Columbus van het Prairie Swine Centre van de Universiteit van Saskatchewan in Canada. Hij pleit voor aanpassing van de aminozurenvoorziening in de eerste levensfase om de gezondheid van gespeende biggen te ondersteunen.

“De huidige behoeftenormen voor biggen zijn gebaseerd op goede groeiprestaties en voederconversie en gaan uit van optimale omstandigheden en biggen met een hoge gezondheidsstatus en een hoge voeropname. In de praktijk is dat lang niet altijd het geval.”

Onder suboptimale omstandigheden, bijvoorbeeld bij een suboptimaal stalklimaat of een hoge infectiedruk, zijn de onderhoudsbehoeften hoger en kan ook de behoefte aan specifieke aminozuren anders zijn, legt

Columbus uit. Als er veel wordt gevraagd van het immuunsysteem om infecties te bestrijden, dan wordt spierweefsel afgebroken om aminozuren beschikbaar te maken. Het aminozurenprofiel van spierweefsel wijkt echter af van het aminozurenprofiel dat nodig is voor de synthese van eiwitten die nodig zijn voor de verdediging tegen infectie.

Columbus rekent voor dat voor de synthese van 1 gram albumine 6 gram spiereiwit moet worden afgebroken. “Dit heeft natuurlijk direct consequenties voor de conditie en het lichaamsgewicht van het dier.”

Van verschillende aminozuren zijn immuungerelateerde functies bekend. Zo is het zwavelhoudende aminozuur methionine betrokken bij antioxidantsystemen. Tryptofaan speelt hierin ook een rol en reguleert daarnaast de immuunrespons. Threonine is betrokken bij de mucineproductie in de darmen en draagt zo bij aan de darmgezondheid.

Uit onderzoek blijkt dat een mengsel van functionele aminozuren in combinatie met een salmonellachallenge leidt tot: verbeteringen in de haptoglobine:albumine-ratio en de redox-balans, minder salmonella-uitscheiding in de mest en een betere groei en voederconversie. Hoe langer de functionele aminozuren werden verstrekt, des te sterker de effecten. De effecten bleken overigens ook samen te hangen met de eiwitbron in het speenvoer: bij meer plantaardige eiwitten waren de resultaten minder positief dan bij dierlijk eiwit in het voer. Columbus adviseert dan ook om jonge biggen dierlijke voereiwitten en/of extra functionele aminozuren te geven. “Zeker als er sprake is van een hoge infectiedruk.”

Deel dit artikel

Carolien Makkink