Microbiota zijn alle micro-organismen in het lichaam, met name in het maagdarmkanaal (welke soorten zijn aanwezig). Het microbioom geeft de genetische achtergrond van de microbiota (welke genen omvat de verzameling micro-organismen). In de praktijk worden de twee termen overigens door elkaar gebruikt. Het microbioom draagt bij aan diverse fysiologische processen en beïnvloedt het immuunsysteem, de nutriëntenvertering, het metabolisme en de algehele gezondheid.
Gezond microbioom
Denise de Carvalho is een Braziliaanse maagdarmspecialist en darmmicrobioomonderzoeker. Zij noemt het microbioom tijdens een door Novonesis georganiseerd webinar ‘het vergeten orgaan’.
Figuur 1. Kenmerken en indicatoren voor een gezond microbioom (Van Hul et al., 2024).
Een gezond microbioom vervult vitale functies voor de gastheer. De darmmicrobiota produceren metabolieten (kortketenige vetzuren, galzuren, tryptofaanderivaten) en gassen (waterstof, waterstofsulfide, methaan) die invloed hebben op de (darm)gezondheid van de gastheer. Microbiële diversiteit, samenstelling, functionaliteit en veerkracht zijn kenmerken van een gezond microbioom. De darmgezondheid kan worden gemonitord door indicatoren als pH en ontstekingsmarkers (calprotectine, lactoferrine). Figuur 1 geeft inzicht in de verschillende aspecten.
De samenstelling en de functionaliteit van het microbioom wordt bij de mens beïnvloed door de voeding (vet, vezels, gefermenteerde producten zoals yoghurt), de levensstijl (beweging, slaap, stress), de omgeving (milieuvervuiling, blootstelling aan antibiotica) en genetische factoren, vertelt De Carvalho. Hetzelfde geldt voor (landbouw)huisdieren.
Probiotica zijn levende micro-organismen – meestal bacteriën – die gezondheidsvoordelen bieden. Probiotica kunnen worden geconsumeerd in de vorm van gefermenteerde voedingsmiddelen of als supplement.
Keuze van bacteriestammen
De meeste probiotica zijn gebaseerd op Bacillus, Bifidus of Lactobacillus bacteriën, soorten met veel verschillende subklassen en stammen, elk met hun eigen kenmerken en effecten. “Er is geen scherp onderscheid tussen ‘good guys’ en ‘bad guys’”, benadrukt De Carvalho.
Paolo Fantinati van Novonesis laat zien dat twee verschillende B. subtilis stammen voor 82 procent genetisch overeenkomen, terwijl de genetische overeenkomst tussen een mens en een muis 90 procent is. Experts in microbiologie kunnen op basis van kennis van bacteriële genetica stammen selecteren met gewenste eigenschappen en combinaties van gunstige bacteriën verwerken tot effectieve probioticasupplementen. De probiotica van Novonesis zijn gebaseerd op Bacillus species die de darmgezondheid en nutriëntenvertering ondersteunen.
Bij melkvee resulteert dit in een hogere voerefficiëntie, een lagere koolstofvoetafdruk per kg melk en een betere gezondheid van de veestapel. “Met de hulp van probiotica zijn koeien weerbaarder tegen stress en andere gezondheidsbedreigende factoren. Dit bevordert een langere productieve levensduur van melkkoeien”, aldus Fantinati. Fantinati adviseert preventieve toediening van probiotica: “Start vroeg in het leven en verstrek de probiotica dagelijks om het microbioom gezond te houden.”









